«Адамның жандүниесінің инженерлері»: халыққа ықпал ету үшін өнерді қалай пайдаланды? Дүние жүзі тарихы, 8 сынып, қосымша материал 5.

ӘДЕБИЕТ

Социалистік реализм-әлем мен адамның социалистік тұжырымдамасына негізделген әдебиет пен өнердің көркемдік әдісі. "Реализм" ұғымы әдеби, ал "Социалистік" ұғымы идеологиялық. Өздері бір-біріне қайшы келеді, бірақ бұл өнер теориясында олар бір-біріне қайшы келеді. Нәтижесінде Коммунистік партия белгілеген нормалар мен өлшемдер пайда болды, ал өнер адамы, ол жазушы, мүсінші немесе суретші болсын, туындыларын сол нормалар мен өлшемдерге сәйкес жасауға міндетті болды. Жазушы " адам рухының инженері " ретінде қарастырыдған. Өзінің талантымен ол оқырманға насихатшы ретінде әсер етуі керек еді. Ол оқырманды партия рухында тәрбиелеп, сонымен бірге коммунизмнің жеңісі үшін күресте партия рухын қолдады. Социалистік реализм шығармаларының кейіпкерлерінің жеке тұлғаларының субъективті әрекеттері мен ұмтылыстары тарихтың объективті бағытына сәйкес келтірілуі керек еді.

Жұмыстың басты кейіпкері оң болуы керек еді:

• Ол идеалды коммунист және социалистік қоғам үшін үлгі.
• Ол прогрессивті адам, ол жанның күмәніне жат.

Әдебиеттегі социалистік реализмнің негізін қалаушы Максим Горький (1868-1936) социалистік реализм туралы былай деп жазды: "...жазушы Өткеннің тарихын және қазіргі заманның әлеуметтік құбылыстарын жақсы білуі керек, онда ол бір уақытта екі рөлді орындауға шақырылады: акушер және жерлеуші рөлі". А. М. Горький социалистік реализмнің басты міндеті-әлемге социалистік, революциялық көзқарасты, әлемдік сезіміне сәйкес тәрбиелеу деп санайды.

Социалистік реализмнің принциптері

1. Ұлт жанды. Шығармалардың кейіпкерлері халықтан шыққан болуы керек, ал халық-ең алдымен жұмысшылар мен шаруалар.

2. Партиялылық. Батырлық әрекеттерді, жаңа өмірдің құрылысын, жарқын болашақ үшін революциялық күресті көрсету.

3. Нақтылық. Өмір бейнесінде тарихи даму процесін көрсету.

Кейінірек "социалистік реализм" деп атала бастаған Кеңес дәуірі өнерінің негізгі көркемдік бағытын қалыптастыру жолындағы маңызды кезең — бұл тарихты түпкілікті мақсат-жеке меншікті жою және халықтың билігін орнату үшін қажымас таптық күрес ретінде түсінуді растайтын жұмыстар болды (М.Горькийдің "Ана" әңгімесі, оның "Жаулар"пьесасы). 20-жылдардағы өнердің дамуында әдебиет мысалынан байқауға болатын екі тенденция айқын көрінеді. Бір жағынан, бірқатар ірі жазушылар пролетарлық төңкерісті қабылдамады және Ресейден қоныс аударды. Екінші жағынан, кейбір авторлар шындықты поэзиялады, коммунистердің Ресейге қойған мақсаттарының биіктігіне сенді. 20-шы жылдардағы әдебиет кейіпкері-большевик, темір ерікке ие адам. Бұл тұрғыда В.В. Маяковскийдің («Левый марш»), А. А. Блоктың («Двенадцать») шығармалары жасалды.