Бөлім: «Әңгімелер»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Қорқыттың көрі
Маңай тыныштық құшағында мүлгіді. Әлдеқайдан, алыстан шибөрі қыңсылады, ит ұлыды. Жырақтан Қызылқұмның қызыл өңеші шалынды, таң атып келе..
© Дүкенбай Досжан
Қан тарту
Бар пәле ойда жоқта шекесі шағып ауырып, тынысы тарылып, аллергия деген дерт жабысқаннан басталды. Әуелгіде: «Ой, осыны қойшы!» деп, қазақы мінезге..
© Дүкенбай Досжан
Қайрауық күйші
«Пәруардігар заман-ай, қысастанған кесапат тағдыр, жалғыз түйені жетелетіп, жортақы атқа аяқ артқызып қыласыңды қылдың ғой»,— деп Қайрауық іштей..
© Дүкенбай Досжан
Көкпар
Сердалы атқа қонғанда күн тас төбеде тұрды. Сап-сары дала, қап-қара қойшылар жүр. Шыр еткен бозторғай жоқ. Әуе айналып жерге түскендей. Қиырда..
© Дүкенбай Досжан
Көз
Қазақ сахарасының бетіне түскен маңы іспетті көне қала — Созақ ирек сағымға оранып, бірде алыстап, бірде жақындап жуығарақта жеткізе қоймады. Қиыр..
© Дүкенбай Досжан
Кешірім
Көркем сөздің қас шебері, кемел жазушы Мұхтар Әуезов, мінекей, бір жылдан асты, тор көз терезелі, сыз иісі шыққан, абақтының қуықтай бөлмесінде қор..
© Дүкенбай Досжан
Ине ұшындағы өмір
(хикаят)1Дүниені бар бояуымен сезіну — адамның аса бақытты кезеңі. Кейінгі кезде сол бояу солғын тартып, мына тіршілік дәмі таңдайына кермек татып..
© Дүкенбай Досжан
Жылы жауын
1Екі тау аңғарында, Майдамтал бойындағы қырық гектар жерге тігілген арша көшетін қарауылдап, жекеменшік бес-алты уақ малы мен үш жылқысын шүйгінге..
© Дүкенбай Досжан
Жұт
Есімім — Тынышбек, — деп бастады сөзін үні қарлығыңқы, шашын кірпі етіп тараған, ат жақты, бет пішіні кавказ халқына келетін, қоңқақ мұрын, қалың..
© Дүкенбай Досжан
Жігіттің бір жұрты
ШОРТАНБАЙ ЖАНҰЗАҚҰЛЫНААудан орталығынан тау баурайлап батысқа созылған үлкен жолдан бұлар мінген жеңіл газик қиыс бұрылып Раң өзенінің алқымына..
© Дүкенбай Досжан
Жібек жолы
БАСТАУҰшы-қиырсыз Жібек жолының бойымен лықылдай соққан сары жел бір мезет демін ішіне тартқан. Күн арқан бойы көтеріліп, демде қызған көсеуге ұқсап..
© Дүкенбай Досжан
Жаңғақ
Чечен шалы Ахмет таң алакеуімде бұрын болмаған таңғажайып елеспен тілдесті. Түс деуге де келеді. Әуелі көз алды тұманданып, қызыл-жасыл бояу жүзді..
© Дүкенбай Досжан
Жанып-сөну
Мұхтар Әуезовтың 26 жасында хатқа түсірген «Сөніп-жану» әңгімесін екінің бірі біледі.Сыздық есімді оқыған жігіттің қырға келгенде жалғыз мәрте көріп..
© Дүкенбай Досжан
Жантәсілім
Жарықтық жақындарым-ай! Қаншама көз көріп, жақын жүрген замандастарым «дүние тіршілігінің у да шу думаны үзілмесінші» дегендей, жарық дүниенің есігін..
© Дүкенбай Досжан
Жанқұмары
Кешегі күңгірт заманда ойда қалған қара қалмақтың ханы Алтай тауының арғы қабағында жатқан қоңтайшыға Қалтан Шерінге елде жоқ сұлу қызық — қасына..
© Дүкенбай Досжан
Жанқайғы
Темірші Шыңғысхан дала империясын құра білді. «Ол өзін қорғаған, өзін асырап баққан ұлы Дала алдында мәңгілік басын иіп өтті», — деп жазылған..
© Дүкенбай Досжан
Жағылған қолжазба
Адам тағдыры таңғажайып кітап секілді. Сондай бір кітаптың бірер бетін, қадірменді оқырман, көз алдыңыздан өткеріп аударыстырып көрелік. Арғы-бергі..
© Дүкенбай Досжан
Есіктің Король Лирі
1Қазақ қай заманнан астарлап сөйлегенді ұнатады емес пе. Ашқарақ, қомағай адамды «ішінің жыланы бар» дейді; елге басы қосылмайтын кісіні «кісікиік»..
© Дүкенбай Досжан
Ергежейлі
Оны көз көрген үлкендер араб сөзінің нәшімен «Яғымус» деп атайтын, ал ауылдың тіл мен жағына сүйенген қылжақбас жастары «Жағымсыз» дейтін.Өзім ес..
© Дүкенбай Досжан
Динозавр
Бұл оқиға осыдан жетпіс миллион жыл бұрын болған еді. Алып динозавр Торыайғыр тауының басына шығуға жанын салды. Алдыңғы екі аяғынан әл кетіп..
© Дүкенбай Досжан
Билік дәлізі
Do in Rome as Romans do — римдіктер өзін қалай ұстаса — Римде өзіңді сен де солай ұста деген даналық әлі күнге күшін жойған жоқ.Өркениет — топтың..
© Дүкенбай Досжан
Әмір Темірмен ұстасып нең бар, ханзадам
1974 жылдың маусымында Қырымға жол алып, ондағы теңіз жағалауына орын тепкен Ялта қаласының кіндігінде төбешік үстіндегі жазушылар демалыс үйінде..
© Дүкенбай Досжан
Арыстанды-Қарабастың желі
Бұл ауылда Патшабай деген дүмше тәуіп бар, сол пақыр әңгімелесе кетсе: «Кісі аурудан өлмеу керек, — деп өзеуреп болмайтын. — Отқа күйіп, суға батып..
© Дүкенбай Досжан
Ар соты
Бұл не сонда? Адамды байқатпай елеусіз ғана жан әлеміне еніп алып уақыт өте күйретіп жіберетін себептер болады. Соның бірі — қырсық шалған адамдардың..
© Дүкенбай Досжан
Ажалмен беттесу
1Дарияның қиян қолтығына қоныс тепкен шағын ауылдың қарапайым бір диқаны дүние салған. Мұндайда ағайын іші алтын бесік: бірінің жыртығына бірі жамау..
© Дүкенбай Досжан