Бөлім: «Әңгімелер»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
«Өлген» қазан
Бір күні Қожанасырдың үйіне қонақ келіп қалады. Қожанасырдың үйінде кішкене ғана қазан бар екен. Бұл кішкене қазанға пісірген ас қонақтарына..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
«Керіс» сөз
Коллективтендіру кезі. Ауданнан келген бір өкіл жиналыс өткізбекші болып, аз ғана ауыл адамдарын жинайды. Өзінің кім екенін таныстырып, ел жағдайын..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
«Әуп!» дегені үшін
Біздің Бұқарбай ойын-қалжыңға шебер, сөзде де, істе де ұтымды адам еді. Бірде ол Запорожье селосымен іргелес ауылға барады. Ондағы таныстарының бірі..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
«Ат ағаш екен» деп қалдым
Қоштай пошта таратып Буыршынға келіп, қоналқа үшін бір байдың қорасына барады. Бұл кезде бай есік алдында екі қолын қалтасына салып, шертиіп тұрса..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
БЕЛ-БЕЛЕСТЕР
Нарынқолда алтыншы оқып жүріп комсомолға кірдім. Комсомолға ол кезде он төрт жастан қабылдайтын. Он төртке толсам, комсомол болсам деп арман етпейтін..
© Бердібек Соқпақбаев
САРЫ AT МІНДІМ, САЗҒА ТҮСТІМ
Нарынқолда бесінші оқимын. Тәтем аттас Смағұл дейтін адамның үйінде жүрем. Смағұл әйелі мен екеуі ғана, зайыбының пұшпағы қанамаған. Баласыз. Құдай..
© Бердібек Соқпақбаев
ӨГЕЙ ШЕШЕ
Сатылғанның екінші рет үйленуі, сөйтіп, тағы да сәтсіз тынды.Мен, міне, тағы да Қостөбедемін. Құттықтап қойыңыздар — өгей шешелі болғам. Күлімбала..
© Бердібек Соқпақбаев
МАХАББАТ ХАТЫ
Әй осы махаббат хаты дегенді қойсаңызшы. Бағышталған адамына жетпей қап, қолды болып жататын да осы хат. Қаншама тату-тәтті жүректерді қызғаныштың..
© Бердібек Соқпақбаев
ЖАҢА ДОС
Нарынқолды бұл өлкенің қазақтары, өздерінше, қала санайды. «Қалада не бар екен?» деп жатады. Міне, біз сол қалаға кіріп келе жатырмыз. Түзу, кең..
© Бердібек Соқпақбаев
ҚАЙРАН МЕНІҢ ӘЛИМАН ЖЕҢГЕМ
Тамылжыған әсем жаз. Даланың қара жолы. Қос ат жегілген салдырлақ жүксіз арбада екі адам келе жатырмыз: мен және арба айдаушы.Арба «Үлгілі»..
© Бердібек Соқпақбаев
ЕЛЕМЕС ЕКЕУІМІЗ
Сіздер Елеместі білесіздер, сары қыздың ағасы. Екеуіміз бірге оқимыз. Бойы менен ұзын, дүрдік ерін, аузынан сөзі, қойнынан бөзі салбыраған момын. Ол..
© Бердібек Соқпақбаев
ТАБЫЛҒАН ТӘСІЛ
Әлғожа үйімен бетпе-бет бір қораның ішінде оның ағасы Қожаның үйі бар. Қожа ауылдық советтің председатель Елемес дейтін ұлы және екі қызы бар..
© Бердібек Соқпақбаев
АРБАСУ
Кісі үйі қанша жақсы болғанмен, адамның өз үйіндей болмайды екен. «Өз үйім, өлең төсегім-ай» деп бекер айтпаған ғой. Шаңырақтың басқалығы көңілге..
© Бердібек Соқпақбаев
ЖАҢА КИІМДЕРДЕН КӨРГЕН АЗАБЫМ
Бастан-аяқ түгел болмаса да, ағайымның маған біраз сыртқы киімдер әкелуі рас екен. Тері жағалы қыстық бобрик пальто, калошымен жаңа сұр пима әкелген...
© Бердібек Соқпақбаев
ЖОЛ ҮСТІНДЕГІ КЕЗДЕСУ
— Алматыдан оқудан ағаң кепті. Саған бастан-аяқ жаңа киімдер әкепті! — деген мен үшін дүниеде теңдесі жоқ, қуанышты хабар жетті. Өзімді қоярға жер..
© Бердібек Соқпақбаев
ӨЛЕМ-АУ, ӨЛЕМ!
Баймырзаның ызасы әбден өтіп бітті. Бір емес, екі емес, үш рет ол маған білгенін істеді.Бірінші рет осы мектепке алғаш келген күні шалқамнан..
© Бердібек Соқпақбаев
ҚАПАСҚА ҚАМАЛҒАНЫМ
Күнде кешқұрым, өрістен мал қайтатын кезде, бала-шаға табынның алдынан шығамыз. Жан сақтап отырған бір-бір сиырымызды тосып алып, үйге айдап келеміз...
© Бердібек Соқпақбаев
КӨНЕ ЗАТТАР МУЗЕЙІ
Төртінші оқымаққа тағы да Сүмбеге келдім.Нағашым үйі бұрынғы тамда емес. Ол арадан кешіп, басқа тамға кірген. Бүлкең-бүлкең еткен көп қаракөк қоян..
© Бердібек Соқпақбаев
ШАЙТАН ЕКЕН ДЕП ҚАЛСАМ
Менің ертеңді-кеш үйде, жас жеңгемнің қасында күзет болып отыруым Бәзілге ұнамаған тәрізді. Бір күні ол маған:— Шөпке барасың, шөмеленің атына..
© Бердібек Соқпақбаев
«КЕҢСЕ AHA АУЫЛДА!»
Жұрт түгел колхоз болып біріккен. «Жекеше» деген сөз енді ауызға да алынбайды. Бәрі колхоздікі: жер де, су да, адам да.Қостөбеде тұрақты дүкен..
© Бердібек Соқпақбаев
МЕНІҢ КЕРБЕЗ ЖЕҢГЕМ
Үшіншіні Рамазан да, мен де мақтау грамотасымен бітірдік. Бұл біз үшін, әрине, зор қуаныш.Қостөбеден тағы да бір жақсылық хабар келіп жетті. Сатылған..
© Бердібек Соқпақбаев
ЖІБЕК БЕЛБЕУ
«Қымбатты, жаннан артық көруші, ай жүзді, алтын дидарлы ағайым Сатылған! Әкем Ыдырыс, тәтем Смағұл, інішегім Тұрдыбек! Қалай, бәріңіз де сау-саламат..
© Бердібек Соқпақбаев
РАМАЗАН ЖӘНЕ МЕН
Сарыбастауда бөтен біреудің үйінде жүргендей емес, нағашым үйіне келгелі көңілім өсіп, қоңайып қалдым. Сабақты да жақсы оқып жүрмін. Шынымды айтсам..
© Бердібек Соқпақбаев
БӨПКЕ ӘЖЕМ ЖӘНЕ БІЗ
Бөпке әжем де сүйегі асыл адамның біреуі. Үйдегі әйелге тән жұмыстың бәрін де Зәуре жоқта сол тындырады. Ертеден қара кешке тыным алғанды білмейді...
© Бердібек Соқпақбаев
СЕМБАЙ АТАМ ЖӘНЕ БІЗ
Нағашым үйіндегі бар адамды әскер деп қарасақ, сол әскердің бас қолбасшысы Сембай атам. Үйдің іші-тысындағы тіршіліктің бәрі де қолбасшының..
© Бердібек Соқпақбаев