Әңгімелер ✍️

                                                        ОРЫНДАЛҒАН ҮӘДЕ...

          Айбар үйленген соң жұмысқа орналасумен, үй-жайдың қиыншылықтарымен қатты қиналды. Әке-шешесі көп балалы болғандықтан басқа ұл-қыздарының шаруасын атқарумен болатын. Мұны оның өзіде сезініп, ешкімней көмек күтпей,  үміт тек өзінен екеніне көзі жетіп жүретін. Ана жақта, мына жақта жалға пәтерде жасап, айлығы өте аз болған түрлі жұмыстарды атқарып жүрдіде, өз үйіне ие болу оның басты армандарының бірі болды. Қалаға жұмысқа әрең тұрып, тағыда әйелі, бала-шағасымен жалға пәтер алып, жасап жүрді, айлығы отбасының қаражатынан артпайтын, жолдасы істемейтін, ол бала тәрбиесімен болатын, олай тартсада, былай сүдреседе болашақ үй сатып алуға қаржы жинай алмай осылай жасап жүре берді. Өмір жолдасыда әр әңгімесінде –«қашанғы пәтер жалдап жасаймыз, өз үйіміз қашан нәсіп етер екен» деп налып жүретін, -бұл әңгіме Айбарға қатты бататында, себебі жануя басшысы ол болған соң, бұл мәселе тікелей оның мойнына түскендігін өзіде сезініп, мұның шешімін табудың жолын ойлап-ойлап, бір қорытындыға келелмай, әйеліне қарай, -соған ниет қылайық, құдай қаласа, нәсіп болып қалар деп оныда, өзінде жұбатқандай болады, бірақ, өзіде іштей осы мәселені қалай шешүді ойлап, күйзеле түсетін еді. Жылдар өтіп бара жатты, Айбардың отбасы өз үй-жайына ие болу арманы алыстап бара жатқандай бола беретінді. Жұмыстан басы шықпай, қызметін атқарып жүре берді. Күндердің бір күнінде сол кезде отбасымен жалға тұрған пәтердің иесі Володя ағай оған бір өтінішпен келген болатын. Ол кісі онымен Айбардың туылып өскен ауданында болатын мәселені шешүге көмектесүді сұрап, олар бірге сонда барып, бұл шаруаны орындап қайтқан болатын, ал ол кісі оған, мол алғысын айтып, бұл көмегін ұмытпайтынын қайта-қайта сөйлеп, одан өте риза болған екен. Үй иесі, -сен отбасыңмен тұрған пәтерді егер сатсам, тек саған сатамын, басқа біреүге сатпаспын деп үәде еткен болатын. Ол кісіден Айбар пәтерінің нархын сұрағанда, оның иесі, -сен үшін мың тенге дейді. Жігіт ойлана-ойлана, мұндай ақшаны табу үшін бес-алты жыл жақсы жұмыс атқарып,  қаржы жинау қажет деген пікірге келіп, мұның еш ылажы жоқтығынан көңілі қайғырып, бұл әңгімені ұмыта кеткен екен... Солай уақыт өте берген, Айбар өзінің бала-шағасымен сол жалды пәтерде тұрып келетін,  ара-арада пәтер иесі жал ақшасына келген уақытта, оған баяғы сөздерін ескерте беретін, -пәтерімді тек саған сатамын, басқа кісіге сатпаспын, соған қаржы жинағын деп насихат ететін, ал Айбар болса, ол кісіге---аға, көп ұрынбаңыз, ол пәтерге жететін ақша жиналмаймын, қалада барған сайын, үй-жайлардың бағасы жоғарылап бара беретінін, бұл қиын мәселе екендігін баяндап отыра беретін. Солай арадан жылдар өте береді, Айбар мен отбасы үшін өмірде өз үй-жайына ие болу арманы барған сайын алыстап баратын еді... Оны осы мәселе жатсада, тұрсада қинап жүретін, себебі туыстары, достары, ауылдастарының және қайын жұртының көзінше «өз үй-жайы жоқ, жалға пәтерде тұрады» деген таңба сөзді, ұнамсыз өсекті әңгімелерді ана жақ, мына жақтан есіткен соң, оны көтеріп жүрүдің өзі болмайтын, бұған жігіттік ар-намысы қозғалып, өзін қоярға жай табалмай, бір-екіде арақ ішіп, содан әлемін шығаруға әрекет жасап, өмір жолдасынада дерттерін төгіп, онымен жанжалдасып, талай уайымдап, -«міне, әдемей жалды пәтерде көшіп-қонып жүргеніне  он жыл болады» деген уайымды ойларды басынан өткеріп, бұдан налып жүрген болатын.

       Сол күндердің бірінде пәтер иесі Владимир ағай Айбарға звандап, пәтер үйді сатпақ ниеті бар екендігін білдіретін. Айбар оған пәтерді босатайынба деген сәтте, -ол кісі оған, -сен не деп тұрсың, бала? -ақшаңды дайында,  есіңдеме, мен оны тек саған сатамын деп ант ішкем деген сөздері кенеттен Айбардың бойын мұздатып, денесін дірілдетіп салдыда, не деп жауап қатарын білместен, -қарияға, мақұл Володя ағай деп телефонды өшіріп қоя бердіде шок халетке түсіп, орнында қатып тұра қалды. Айбар жайлап өз санасына қайта, -телефонда бұл сөздерді кім сөйледі? –адамзатпа я аруақпа? –пәтер иесі Володя ағай растанда осы сөздерді айтып тұрма яки ол кісі әзілдесіп тұрма? деп, бұл түсіндеме, оңындама, аңғармай, сол сөздерге нанбай жатты. Айбардың бұл жағдайын байқап, шошып кеткен жұбайы Үрбігүл оған, ---әй, әкесі не болды, жүзің сүттей ағарып, қатып қалдың? –мазаң қашып тұрма? –сөйлесей, звандаған кім екен?, сол кісінің сөздері неге мазаңды алады? деп айқайлап кетті. Бірде, күйеүі оған күш-жігерін жиып, Володя ағай телефон соғып, не деп тұрғанын төгіп салады. Сонда ол кісі, -ойбай, әкесі, бізде бұл пәтерді сатып алатын ақша қайда? –неге ол кісіге айтпадың? деген сұрақтармен оданда айқайын үдете отырды. Айбар, ол кісі тағын, ---ертең, пәтерді хаттаймыз, оның бағасын саған айтқам, маған қаржы қажет болып тұр, бар жинаған ақшаңды ала кел деген сөздерін әйеліне жеткізген шақта, ол кісі тағыда бажылдап, -қане, қанша ақша бар үйде? –пәтер сатып алуға жетеме ақшаң? –қане? –үйде болса, бары-жоғы мың немесе екі мың тенге ақша шығып қалар  деп долдана кетті.  Шамалы уақыттан соң, ерлі-зайыптылардың шок халетінен шығып, ендеше жайлап, ақылдаса кетіп, пәтерді хаттау ісіне бар жинаған ақшасын алып баруға, сонда не болатынын білерміз деген ой-пікірге келіседі.

    Таңертең Айбар жубайымен хаттау орталығына келген шақта, онда пәтердің иесі Володя ағай қолында құжжаттарымен күтіп жатқан екен, -ол кісі жол бастап, хаттаушының бөлмесіне кіріп, пәтерін мына жас отбасына сатпақшы болғанын баяндайды. Хаттаушы мырза, -олай болса, жарайды, -өзара сауданы бітіріп алыңыздар деп оларды басқа бөлмеге қояды. Мұнда Айбардың іштей мазасы қашып, көңілі ойсыратып, құбылжытып баратын еді, себебі Володя ағай өз пәтерін қанша ақшаға бағалайды, бүгінгі күнде астана қалада, өзі тұрған үш бөлмелі квартираның бағасы аспанда жатыр емеспе, бұл туралы ол кісіден сурайын десе, оның аузын аштырмады, хаттаушының мекемесінде әңгіме жасаймыз дейд. Ақыры, Айбар әйелімен, Володя ағай жұбайымен сол бөлмеде қалып, Волдя ағай сөз бастап, -ертерек сауданы бітірейік, адамдар нәүбеті көбейіп кетер, сосын бұл «мереке»ні атап өтпек яғни «жуу» қажет болады, Айбарға біліп ал балақай, мұнда барлық қаражатты сен қаптайсың деп күлімсіреп, қалжыңдапта қойды. Бұл сөздерден соң Айбар өзіне келе алмай тұрған шақта, жұбайы бірден Володя ағайға пәтеріңіздің бағасы қанша болады деп тікелей, негізгі, соққылы сұрақты қойды. Ол кісі, еш екіленбестен, Айбар, мен саған он жыл алдын айтқам оның бағасын, есіңнен кеткенбе? –сол сәтте Айбарда жанданып, Володя ағай, -он жыл алдыңғы бағамен бүгінгі пәтердің бағасы аспанмен жердей айырмашылық жасамайма?  Бұл жағы қаншаға түседі, пәтеріңіздің дәл бір бағасын шығарсаңыз, бізде сол бағаға қарай тірлік етсек дей сала, ол кісі оның сөзін аузынан жұлып алғандай, -есіңде болмаса, естетейін, -он жыл алдын пәтерімді тек саған сатамын, оның бағасы бір мың тенге дегем, сол баға бүгінде сол баға, неге әңгімені көбейтесіңдер, бұл шараны тезде бітірейікте, күлкі аралас, кафеде мұны «жуайық» деп, менің басқа әңгімем жоқ дегендей доғарып бөлмеден шыға кетті. Сонан соң Володя ағайдың әйелі сөз бастап, -әй, жастар, ----шалым дәл кесетін кісі, ол сөзінен ешқешен қайтпаған, соның үшін айтылған бір мың теңгені беріңдерде, істі бітіріп, түстікке барайық деп асықтыра кете барды. Бұл әңгімеден бойына жан кірген Айбар әйеліне, -жарайды, бір мың теңге ұсын мына кісіге деп, мен Володя ағайды шақырам деп бөлмеден шықса, ол кісі алаңда шылым тартып тұрған екен, қасына барып, мына көрсеткен кең бауырлық қадамына өзінің алғысын қалай жеткізүді білместен, сөздері келіспей, даудырап, шексіз алғыс сөздермен рахметтерді жаудырып жатты. Айбар шалға, -бұл кең пейілдік әрекетіңізбен мені қарызға батырдыңыз ау, бұдан ғұмыр бойы құтыла алмасам керек деген еді, Володя жауабына, -сеннен автокөлігіме 40 литр бензинмен бүгінгі «жеңіс»теріңді кафеде атап өтү қаражатын көтерү болады, басқа меннен сен баланың қарызың жоқ, өтінемін, басқа бұл тақырыпты қозғамайлық деп әңгімеге нүкте қояды. Айбар оған бас иіп, -жарайды, түсіндім деп қоя берді. Сосын олар хатшы арқылы пәтерді Айбардың отбасына көшіріп жаздырып, ендеше ол пәтердің заңды иесі аталып, ерлі-зайыптылар болып жатқан істерге, өздерінеде, көздерінеде нанбастан бірін-бірі құшып, шаттанып, құттықтап жата кеттіде, бріде ресторанда ары қарай қуаныштарын бірге жалғастырды. 

                      Айбар, болып өткен істерден қайраттанып, Володя ағайдың он жыл алдын берген үәдесін ұстап, оның үдесінен шыққандығына таң қалып, ол кісідей кең пейілді, аса жомартты және мейірімді жандар дүниеде санаулы болса керек, ол кісіге шексіз қошеметтер келтіре отырып, қалай риза етпек жолдарын іздемек болар. Ендеше өзіде сәті келсе, Володя ағайдай жомарттық бастауларды атқаруға бел байлауға тырысуды ойына мықтап, ол кісінің бұл ісіне әүестене, бұлда оған жаратқан иесінің бір сыйлығы-ау деп оған шүкіршілік білдіріп жатты...

ОРЫНДАЛҒАН ҮӘДЕ...

          Айбар үйленген соң жұмысқа орналасумен, үй-жайдың қиыншылықтарымен қатты қиналды. Әке-шешесі көп балалы болғандықтан басқа ұл-қыздарының шаруасын атқарумен болатын. Мұны оның өзіде сезініп, ешкімней көмек күтпей,  үміт тек өзінен екеніне көзі жетіп жүретін. Ана жақта, мына жақта жалға пәтерде жасап, айлығы өте аз болған түрлі жұмыстарды атқарып жүрдіде, өз үйіне ие болу оның басты армандарының бірі болды. Қалаға жұмысқа әрең тұрып, тағыда әйелі, бала-шағасымен жалға пәтер алып, жасап жүрді, айлығы отбасының қаражатынан артпайтын, жолдасы істемейтін, ол бала тәрбиесімен болатын, олай тартсада, былай сүдреседе болашақ үй сатып алуға қаржы жинай алмай осылай жасап жүре берді. Өмір жолдасыда әр әңгімесінде –«қашанғы пәтер жалдап жасаймыз, өз үйіміз қашан нәсіп етер екен» деп налып жүретін, -бұл әңгіме Айбарға қатты бататында, себебі жануя басшысы ол болған соң, бұл мәселе тікелей оның мойнына түскендігін өзіде сезініп, мұның шешімін табудың жолын ойлап-ойлап, бір қорытындыға келелмай, әйеліне қарай, -соған ниет қылайық, құдай қаласа, нәсіп болып қалар деп оныда, өзінде жұбатқандай болады, бірақ, өзіде іштей осы мәселені қалай шешүді ойлап, күйзеле түсетін еді. Жылдар өтіп бара жатты, Айбардың отбасы өз үй-жайына ие болу арманы алыстап бара жатқандай бола беретінді. Жұмыстан басы шықпай, қызметін атқарып жүре берді. Күндердің бір күнінде сол кезде отбасымен жалға тұрған пәтердің иесі Володя ағай оған бір өтінішпен келген болатын. Ол кісі онымен Айбардың туылып өскен ауданында болатын мәселені шешүге көмектесүді сұрап, олар бірге сонда барып, бұл шаруаны орындап қайтқан болатын, ал ол кісі оған, мол алғысын айтып, бұл көмегін ұмытпайтынын қайта-қайта сөйлеп, одан өте риза болған екен. Үй иесі, -сен отбасыңмен тұрған пәтерді егер сатсам, тек саған сатамын, басқа біреүге сатпаспын деп үәде еткен болатын. Ол кісіден Айбар пәтерінің нархын сұрағанда, оның иесі, -сен үшін мың тенге дейді. Жігіт ойлана-ойлана, мұндай ақшаны табу үшін бес-алты жыл жақсы жұмыс атқарып,  қаржы жинау қажет деген пікірге келіп, мұның еш ылажы жоқтығынан көңілі қайғырып, бұл әңгімені ұмыта кеткен екен... Солай уақыт өте берген, Айбар өзінің бала-шағасымен сол жалды пәтерде тұрып келетін,  ара-арада пәтер иесі жал ақшасына келген уақытта, оған баяғы сөздерін ескерте беретін, -пәтерімді тек саған сатамын, басқа кісіге сатпаспын, соған қаржы жинағын деп насихат ететін, ал Айбар болса, ол кісіге---аға, көп ұрынбаңыз, ол пәтерге жететін ақша жиналмаймын, қалада барған сайын, үй-жайлардың бағасы жоғарылап бара беретінін, бұл қиын мәселе екендігін баяндап отыра беретін. Солай арадан жылдар өте береді, Айбар мен отбасы үшін өмірде өз үй-жайына ие болу арманы барған сайын алыстап баратын еді... Оны осы мәселе жатсада, тұрсада қинап жүретін, себебі туыстары, достары, ауылдастарының және қайын жұртының көзінше «өз үй-жайы жоқ, жалға пәтерде тұрады» деген таңба сөзді, ұнамсыз өсекті әңгімелерді ана жақ, мына жақтан есіткен соң, оны көтеріп жүрүдің өзі болмайтын, бұған жігіттік ар-намысы қозғалып, өзін қоярға жай табалмай, бір-екіде арақ ішіп, содан әлемін шығаруға әрекет жасап, өмір жолдасынада дерттерін төгіп, онымен жанжалдасып, талай уайымдап, -«міне, әдемей жалды пәтерде көшіп-қонып жүргеніне  он жыл болады» деген уайымды ойларды басынан өткеріп, бұдан налып жүрген болатын.

       Сол күндердің бірінде пәтер иесі Владимир ағай Айбарға звандап, пәтер үйді сатпақ ниеті бар екендігін білдіретін. Айбар оған пәтерді босатайынба деген сәтте, -ол кісі оған, -сен не деп тұрсың, бала? -ақшаңды дайында,  есіңдеме, мен оны тек саған сатамын деп ант ішкем деген сөздері кенеттен Айбардың бойын мұздатып, денесін дірілдетіп салдыда, не деп жауап қатарын білместен, -қарияға, мақұл Володя ағай деп телефонды өшіріп қоя бердіде шок халетке түсіп, орнында қатып тұра қалды. Айбар жайлап өз санасына қайта, -телефонда бұл сөздерді кім сөйледі? –адамзатпа я аруақпа? –пәтер иесі Володя ағай растанда осы сөздерді айтып тұрма яки ол кісі әзілдесіп тұрма? деп, бұл түсіндеме, оңындама, аңғармай, сол сөздерге нанбай жатты. Айбардың бұл жағдайын байқап, шошып кеткен жұбайы Үрбігүл оған, ---әй, әкесі не болды, жүзің сүттей ағарып, қатып қалдың? –мазаң қашып тұрма? –сөйлесей, звандаған кім екен?, сол кісінің сөздері неге мазаңды алады? деп айқайлап кетті. Бірде, күйеүі оған күш-жігерін жиып, Володя ағай телефон соғып, не деп тұрғанын төгіп салады. Сонда ол кісі, -ойбай, әкесі, бізде бұл пәтерді сатып алатын ақша қайда? –неге ол кісіге айтпадың? деген сұрақтармен оданда айқайын үдете отырды. Айбар, ол кісі тағын, ---ертең, пәтерді хаттаймыз, оның бағасын саған айтқам, маған қаржы қажет болып тұр, бар жинаған ақшаңды ала кел деген сөздерін әйеліне жеткізген шақта, ол кісі тағыда бажылдап, -қане, қанша ақша бар үйде? –пәтер сатып алуға жетеме ақшаң? –қане? –үйде болса, бары-жоғы мың немесе екі мың тенге ақша шығып қалар  деп долдана кетті.  Шамалы уақыттан соң, ерлі-зайыптылардың шок халетінен шығып, ендеше жайлап, ақылдаса кетіп, пәтерді хаттау ісіне бар жинаған ақшасын алып баруға, сонда не болатынын білерміз деген ой-пікірге келіседі.

    Таңертең Айбар жубайымен хаттау орталығына келген шақта, онда пәтердің иесі Володя ағай қолында құжжаттарымен күтіп жатқан екен, -ол кісі жол бастап, хаттаушының бөлмесіне кіріп, пәтерін мына жас отбасына сатпақшы болғанын баяндайды. Хаттаушы мырза, -олай болса, жарайды, -өзара сауданы бітіріп алыңыздар деп оларды басқа бөлмеге қояды. Мұнда Айбардың іштей мазасы қашып, көңілі ойсыратып, құбылжытып баратын еді, себебі Володя ағай өз пәтерін қанша ақшаға бағалайды, бүгінгі күнде астана қалада, өзі тұрған үш бөлмелі квартираның бағасы аспанда жатыр емеспе, бұл туралы ол кісіден сурайын десе, оның аузын аштырмады, хаттаушының мекемесінде әңгіме жасаймыз дейд. Ақыры, Айбар әйелімен, Володя ағай жұбайымен сол бөлмеде қалып, Волдя ағай сөз бастап, -ертерек сауданы бітірейік, адамдар нәүбеті көбейіп кетер, сосын бұл «мереке»ні атап өтпек яғни «жуу» қажет болады, Айбарға біліп ал балақай, мұнда барлық қаражатты сен қаптайсың деп күлімсіреп, қалжыңдапта қойды. Бұл сөздерден соң Айбар өзіне келе алмай тұрған шақта, жұбайы бірден Володя ағайға пәтеріңіздің бағасы қанша болады деп тікелей, негізгі, соққылы сұрақты қойды. Ол кісі, еш екіленбестен, Айбар, мен саған он жыл алдын айтқам оның бағасын, есіңнен кеткенбе? –сол сәтте Айбарда жанданып, Володя ағай, -он жыл алдыңғы бағамен бүгінгі пәтердің бағасы аспанмен жердей айырмашылық жасамайма?  Бұл жағы қаншаға түседі, пәтеріңіздің дәл бір бағасын шығарсаңыз, бізде сол бағаға қарай тірлік етсек дей сала, ол кісі оның сөзін аузынан жұлып алғандай, -есіңде болмаса, естетейін, -он жыл алдын пәтерімді тек саған сатамын, оның бағасы бір мың тенге дегем, сол баға бүгінде сол баға, неге әңгімені көбейтесіңдер, бұл шараны тезде бітірейікте, күлкі аралас, кафеде мұны «жуайық» деп, менің басқа әңгімем жоқ дегендей доғарып бөлмеден шыға кетті. Сонан соң Володя ағайдың әйелі сөз бастап, -әй, жастар, ----шалым дәл кесетін кісі, ол сөзінен ешқешен қайтпаған, соның үшін айтылған бір мың теңгені беріңдерде, істі бітіріп, түстікке барайық деп асықтыра кете барды. Бұл әңгімеден бойына жан кірген Айбар әйеліне, -жарайды, бір мың теңге ұсын мына кісіге деп, мен Володя ағайды шақырам деп бөлмеден шықса, ол кісі алаңда шылым тартып тұрған екен, қасына барып, мына көрсеткен кең бауырлық қадамына өзінің алғысын қалай жеткізүді білместен, сөздері келіспей, даудырап, шексіз алғыс сөздермен рахметтерді жаудырып жатты. Айбар шалға, -бұл кең пейілдік әрекетіңізбен мені қарызға батырдыңыз ау, бұдан ғұмыр бойы құтыла алмасам керек деген еді, Володя жауабына, -сеннен автокөлігіме 40 литр бензинмен бүгінгі «жеңіс»теріңді кафеде атап өтү қаражатын көтерү болады, басқа меннен сен баланың қарызың жоқ, өтінемін, басқа бұл тақырыпты қозғамайлық деп әңгімеге нүкте қояды. Айбар оған бас иіп, -жарайды, түсіндім деп қоя берді. Сосын олар хатшы арқылы пәтерді Айбардың отбасына көшіріп жаздырып, ендеше ол пәтердің заңды иесі аталып, ерлі-зайыптылар болып жатқан істерге, өздерінеде, көздерінеде нанбастан бірін-бірі құшып, шаттанып, құттықтап жата кеттіде, бріде ресторанда ары қарай қуаныштарын бірге жалғастырды. 

                      Айбар, болып өткен істерден қайраттанып, Володя ағайдың он жыл алдын берген үәдесін ұстап, оның үдесінен шыққандығына таң қалып, ол кісідей кең пейілді, аса жомартты және мейірімді жандар дүниеде санаулы болса керек, ол кісіге шексіз қошеметтер келтіре отырып, қалай риза етпек жолдарын іздемек болар. Ендеше өзіде сәті келсе, Володя ағайдай жомарттық бастауларды атқаруға бел байлауға тырысуды ойына мықтап, ол кісінің бұл ісіне әүестене, бұлда оған жаратқан иесінің бір сыйлығы-ау деп оған шүкіршілік білдіріп жатты...

ОРЫНДАЛҒАН ҮӘДЕ...

          Айбар үйленген соң жұмысқа орналасумен, үй-жайдың қиыншылықтарымен қатты қиналды. Әке-шешесі көп балалы болғандықтан басқа ұл-қыздарының шаруасын атқарумен болатын. Мұны оның өзіде сезініп, ешкімней көмек күтпей,  үміт тек өзінен екеніне көзі жетіп жүретін. Ана жақта, мына жақта жалға пәтерде жасап, айлығы өте аз болған түрлі жұмыстарды атқарып жүрдіде, өз үйіне ие болу оның басты армандарының бірі болды. Қалаға жұмысқа әрең тұрып, тағыда әйелі, бала-шағасымен жалға пәтер алып, жасап жүрді, айлығы отбасының қаражатынан артпайтын, жолдасы істемейтін, ол бала тәрбиесімен болатын, олай тартсада, былай сүдреседе болашақ үй сатып алуға қаржы жинай алмай осылай жасап жүре берді. Өмір жолдасыда әр әңгімесінде –«қашанғы пәтер жалдап жасаймыз, өз үйіміз қашан нәсіп етер екен» деп налып жүретін, -бұл әңгіме Айбарға қатты бататында, себебі жануя басшысы ол болған соң, бұл мәселе тікелей оның мойнына түскендігін өзіде сезініп, мұның шешімін табудың жолын ойлап-ойлап, бір қорытындыға келелмай, әйеліне қарай, -соған ниет қылайық, құдай қаласа, нәсіп болып қалар деп оныда, өзінде жұбатқандай болады, бірақ, өзіде іштей осы мәселені қалай шешүді ойлап, күйзеле түсетін еді. Жылдар өтіп бара жатты, Айбардың отбасы өз үй-жайына ие болу арманы алыстап бара жатқандай бола беретінді. Жұмыстан басы шықпай, қызметін атқарып жүре берді. Күндердің бір күнінде сол кезде отбасымен жалға тұрған пәтердің иесі Володя ағай оған бір өтінішпен келген болатын. Ол кісі онымен Айбардың туылып өскен ауданында болатын мәселені шешүге көмектесүді сұрап, олар бірге сонда барып, бұл шаруаны орындап қайтқан болатын, ал ол кісі оған, мол алғысын айтып, бұл көмегін ұмытпайтынын қайта-қайта сөйлеп, одан өте риза болған екен. Үй иесі, -сен отбасыңмен тұрған пәтерді егер сатсам, тек саған сатамын, басқа біреүге сатпаспын деп үәде еткен болатын. Ол кісіден Айбар пәтерінің нархын сұрағанда, оның иесі, -сен үшін мың тенге дейді. Жігіт ойлана-ойлана, мұндай ақшаны табу үшін бес-алты жыл жақсы жұмыс атқарып,  қаржы жинау қажет деген пікірге келіп, мұның еш ылажы жоқтығынан көңілі қайғырып, бұл әңгімені ұмыта кеткен екен... Солай уақыт өте берген, Айбар өзінің бала-шағасымен сол жалды пәтерде тұрып келетін,  ара-арада пәтер иесі жал ақшасына келген уақытта, оған баяғы сөздерін ескерте беретін, -пәтерімді тек саған сатамын, басқа кісіге сатпаспын, соған қаржы жинағын деп насихат ететін, ал Айбар болса, ол кісіге---аға, көп ұрынбаңыз, ол пәтерге жететін ақша жиналмаймын, қалада барған сайын, үй-жайлардың бағасы жоғарылап бара беретінін, бұл қиын мәселе екендігін баяндап отыра беретін. Солай арадан жылдар өте береді, Айбар мен отбасы үшін өмірде өз үй-жайына ие болу арманы барған сайын алыстап баратын еді... Оны осы мәселе жатсада, тұрсада қинап жүретін, себебі туыстары, достары, ауылдастарының және қайын жұртының көзінше «өз үй-жайы жоқ, жалға пәтерде тұрады» деген таңба сөзді, ұнамсыз өсекті әңгімелерді ана жақ, мына жақтан есіткен соң, оны көтеріп жүрүдің өзі болмайтын, бұған жігіттік ар-намысы қозғалып, өзін қоярға жай табалмай, бір-екіде арақ ішіп, содан әлемін шығаруға әрекет жасап, өмір жолдасынада дерттерін төгіп, онымен жанжалдасып, талай уайымдап, -«міне, әдемей жалды пәтерде көшіп-қонып жүргеніне  он жыл болады» деген уайымды ойларды басынан өткеріп, бұдан налып жүрген болатын.

       Сол күндердің бірінде пәтер иесі Владимир ағай Айбарға звандап, пәтер үйді сатпақ ниеті бар екендігін білдіретін. Айбар оған пәтерді босатайынба деген сәтте, -ол кісі оған, -сен не деп тұрсың, бала? -ақшаңды дайында,  есіңдеме, мен оны тек саған сатамын деп ант ішкем деген сөздері кенеттен Айбардың бойын мұздатып, денесін дірілдетіп салдыда, не деп жауап қатарын білместен, -қарияға, мақұл Володя ағай деп телефонды өшіріп қоя бердіде шок халетке түсіп, орнында қатып тұра қалды. Айбар жайлап өз санасына қайта, -телефонда бұл сөздерді кім сөйледі? –адамзатпа я аруақпа? –пәтер иесі Володя ағай растанда осы сөздерді айтып тұрма яки ол кісі әзілдесіп тұрма? деп, бұл түсіндеме, оңындама, аңғармай, сол сөздерге нанбай жатты. Айбардың бұл жағдайын байқап, шошып кеткен жұбайы Үрбігүл оған, ---әй, әкесі не болды, жүзің сүттей ағарып, қатып қалдың? –мазаң қашып тұрма? –сөйлесей, звандаған кім екен?, сол кісінің сөздері неге мазаңды алады? деп айқайлап кетті. Бірде, күйеүі оған күш-жігерін жиып, Володя ағай телефон соғып, не деп тұрғанын төгіп салады. Сонда ол кісі, -ойбай, әкесі, бізде бұл пәтерді сатып алатын ақша қайда? –неге ол кісіге айтпадың? деген сұрақтармен оданда айқайын үдете отырды. Айбар, ол кісі тағын, ---ертең, пәтерді хаттаймыз, оның бағасын саған айтқам, маған қаржы қажет болып тұр, бар жинаған ақшаңды ала кел деген сөздерін әйеліне жеткізген шақта, ол кісі тағыда бажылдап, -қане, қанша ақша бар үйде? –пәтер сатып алуға жетеме ақшаң? –қане? –үйде болса, бары-жоғы мың немесе екі мың тенге ақша шығып қалар  деп долдана кетті.  Шамалы уақыттан соң, ерлі-зайыптылардың шок халетінен шығып, ендеше жайлап, ақылдаса кетіп, пәтерді хаттау ісіне бар жинаған ақшасын алып баруға, сонда не болатынын білерміз деген ой-пікірге келіседі.

    Таңертең Айбар жубайымен хаттау орталығына келген шақта, онда пәтердің иесі Володя ағай қолында құжжаттарымен күтіп жатқан екен, -ол кісі жол бастап, хаттаушының бөлмесіне кіріп, пәтерін мына жас отбасына сатпақшы болғанын баяндайды. Хаттаушы мырза, -олай болса, жарайды, -өзара сауданы бітіріп алыңыздар деп оларды басқа бөлмеге қояды. Мұнда Айбардың іштей мазасы қашып, көңілі ойсыратып, құбылжытып баратын еді, себебі Володя ағай өз пәтерін қанша ақшаға бағалайды, бүгінгі күнде астана қалада, өзі тұрған үш бөлмелі квартираның бағасы аспанда жатыр емеспе, бұл туралы ол кісіден сурайын десе, оның аузын аштырмады, хаттаушының мекемесінде әңгіме жасаймыз дейд. Ақыры, Айбар әйелімен, Володя ағай жұбайымен сол бөлмеде қалып, Волдя ағай сөз бастап, -ертерек сауданы бітірейік, адамдар нәүбеті көбейіп кетер, сосын бұл «мереке»ні атап өтпек яғни «жуу» қажет болады, Айбарға біліп ал балақай, мұнда барлық қаражатты сен қаптайсың деп күлімсіреп, қалжыңдапта қойды. Бұл сөздерден соң Айбар өзіне келе алмай тұрған шақта, жұбайы бірден Володя ағайға пәтеріңіздің бағасы қанша болады деп тікелей, негізгі, соққылы сұрақты қойды. Ол кісі, еш екіленбестен, Айбар, мен саған он жыл алдын айтқам оның бағасын, есіңнен кеткенбе? –сол сәтте Айбарда жанданып, Володя ағай, -он жыл алдыңғы бағамен бүгінгі пәтердің бағасы аспанмен жердей айырмашылық жасамайма?  Бұл жағы қаншаға түседі, пәтеріңіздің дәл бір бағасын шығарсаңыз, бізде сол бағаға қарай тірлік етсек дей сала, ол кісі оның сөзін аузынан жұлып алғандай, -есіңде болмаса, естетейін, -он жыл алдын пәтерімді тек саған сатамын, оның бағасы бір мың тенге дегем, сол баға бүгінде сол баға, неге әңгімені көбейтесіңдер, бұл шараны тезде бітірейікте, күлкі аралас, кафеде мұны «жуайық» деп, менің басқа әңгімем жоқ дегендей доғарып бөлмеден шыға кетті. Сонан соң Володя ағайдың әйелі сөз бастап, -әй, жастар, ----шалым дәл кесетін кісі, ол сөзінен ешқешен қайтпаған, соның үшін айтылған бір мың теңгені беріңдерде, істі бітіріп, түстікке барайық деп асықтыра кете барды. Бұл әңгімеден бойына жан кірген Айбар әйеліне, -жарайды, бір мың теңге ұсын мына кісіге деп, мен Володя ағайды шақырам деп бөлмеден шықса, ол кісі алаңда шылым тартып тұрған екен, қасына барып, мына көрсеткен кең бауырлық қадамына өзінің алғысын қалай жеткізүді білместен, сөздері келіспей, даудырап, шексіз алғыс сөздермен рахметтерді жаудырып жатты. Айбар шалға, -бұл кең пейілдік әрекетіңізбен мені қарызға батырдыңыз ау, бұдан ғұмыр бойы құтыла алмасам керек деген еді, Володя жауабына, -сеннен автокөлігіме 40 литр бензинмен бүгінгі «жеңіс»теріңді кафеде атап өтү қаражатын көтерү болады, басқа меннен сен баланың қарызың жоқ, өтінемін, басқа бұл тақырыпты қозғамайлық деп әңгімеге нүкте қояды. Айбар оған бас иіп, -жарайды, түсіндім деп қоя берді. Сосын олар хатшы арқылы пәтерді Айбардың отбасына көшіріп жаздырып, ендеше ол пәтердің заңды иесі аталып, ерлі-зайыптылар болып жатқан істерге, өздерінеде, көздерінеде нанбастан бірін-бірі құшып, шаттанып, құттықтап жата кеттіде, бріде ресторанда ары қарай қуаныштарын бірге жалғастырды. 

                      Айбар, болып өткен істерден қайраттанып, Володя ағайдың он жыл алдын берген үәдесін ұстап, оның үдесінен шыққандығына таң қалып, терең ойға шомып, өзіне-өзі сұрақпен; -мен бұл кісіге кім боламын-ки, маған дүниенің сыйлығын тарту етіп отыр, амалға аспас арманын жүзеге шығарып отыр, бұл кісінің туысқаны, бауырласы немесе жақын досы-сырласы болмасам, меннен қарыздығы болмаса, бұл не керемет құбылыс дей, ой қисынын табалмай қалды..       Володя ағайдай өзге ұлт өкілінің кең пейілді, аса жомартты және мейірімді жандар дүниеде санаулы болса керек, оның мынау істеген қимылы---толы басқа жандарға өнеге болмайма? деген ойлармеен толғана ол кісіге шексіз қошеметтер келтіре отырып, қалай риза етпек жолдарын іздемек болар. Ендеше өзіде сәті келсе, Володя ағайдай жомарттық бастауларды атқаруға бел байлауға тырысуды ойына мықтап, ол кісінің бұл ісіне әүестене, бұлда оған жаратқан иесінің бір сыйлығы-ау деп оған шүкіршілік білдіріп жаттыда... --"Әлемде жақсы жандар жоғалмасын" деп бата етіп қоя берді.

                                                                                                       авторы; ӘЛІБЕК АБУЕВ