Шығармалар ✍️

Дофамин жүйесі үстемдік құрған заманда, адам деградацияға ұшырап, шынайы құнды нәрселерге назар аудару қабілетін жоғалта бастағанда, сыни ойлау – адамды құтқаратын құралға, ақыл-ойдың айқындығын сақтаудың соңғы үмітіне айналады, тіпті ең қиын жағдайларда да сананың анықтығын сақтауға көмектеседі.

Алдымен, сыни ойлау кімге көбірек пайдалы екенін түсініп алайық. Сыни ойлау – ақпаратты талдау, оның дұрыстығын тексеру және қосымша сұрақтар қою қабілеті екенін білу керек. Демек, логика мен сыни ойлау бір-бірімен тығыз байланысты. Логикасы дамыған адамның аналитикалық базасы бар, ал сыни ойлау дағдысын игерсе, ол ақпаратқа 100% сенімді түрде баға бере алады.

Мысалы, сіз шағын бизнес – мысалы, кафенің иесісіз делік. Істеріңіз жақсы жүріп жатты: келушілер көп, пікірлер жақсы, қызметкерлер белсенді. Бірақ кенет бәрі өзгерді. Келушілер азайды, жаңа пікірлер қалмай қалды, ал қызметкерлер жұмыстан кете бастады. Қысқаша айтқанда, бизнес құлдырай бастады және сіз мәселенің себебін түсінбейсіз.

Алдымен өзіңізге: «Неге менің бизнесім құлдырады?» деген сұрақ қоясыз. Кейін қарсы бетте жаңа жол бойындағы кафе ашылғанын еске түсіресіз. Сіз ол жерге кіріп көресіз. Онда көптеген келушілерді, бұрын сіздің қызметкеріңіз ұсынған әшекейлерді және қызметкерлермен жылы сөйлесіп, олардың пікірін тыңдайтын басшыны көресіз.

Сіз өз қызметкерлеріңіздің көптеген идея ұсынғанын, бірақ сіздің оларды елемегеніңізді түсінесіз. Өз бизнесіңіздің бұрынғы табысы да сол қызметкерлердің еңбегіне байланысты болғанын ұғынасыз. Қызметкерлер өздерін бағалаған басқа жерге кетіп қалған.

Осыдан кейін сіз үшінші сұрақты қоясыз: «Бәрін қайта қалпына келтіру үшін не істеуім керек?» Барлық жағдайды саралап, сіз қызметкерлердің пікіріне көбірек көңіл бөлу туралы шешім қабылдайсыз.

Біздің дәуірімізге дейінгі V ғасырдың ұлы ойшылдарының бірі — Сократ сыни ойлауды даналықтың негізі деп санаған. Ол жалпы қабылданған пікірлерге күмән келтіріп, нақты анықтамаларды іздеп, логиканы соқыр сенімнің орнына қолдануды ұсынған. «Сократтық диалог» әдісі – адамның өз біліміндегі қарама-қайшылықтарды өзі анықтауы үшін нақтылаушы сұрақтар қоюға негізделген.

Осы мысалдар арқылы біз бизнесмендер мен философтарда да жағдайды талдап, фактілерді салыстырып, дұрыс шешім қабылдау қажеттілігі болатынын көрсеткіміз келді. Сыни ойлау күнделікті өмірде де көмектеседі: алаяқтықтың, жарнаманың немесе үгіт-насихаттың құрбаны болмауға, денсаулық, қаржы және жеке қарым-қатынастар бойынша дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.

Қаласаңыз, мәтінді **көркемірек**, **қысқартылған**, немесе **ресми стильде** де өңдеп бере аламын ?