Линзада кескін алу. Физика, 11 сынып, сабақ жоспары.

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Геометриялық оптика

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:

Қатысқандар саны: _____

Қатыспағандар саны: ____

Сабақ тақырыбы

Линзада кескін алу

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

11.6.2.6 линзалар жүйесінде сәуленің жүрісін тұрғызу

Бағалау критерийлері

• Линзаның түрлерін біледі
• объектив және линза жүйесі арқылы сәулелердің әр түрінің барысын біледі және қолданады;
• линзаларда алынған суреттерді сипаттайды.

Тілдік мақсат

Оқушылар өздерінің түсініктерін көрсететін жаңа сөздерді пайдаланулары керек. Олар терминдерді түсінулері және қолдана алулары керек: жұқа линза, жинағыш линза, шашыратқыш линза, дөӊес линзалар, ойыс линзалар, линзаныӊ оптикалық центрі, линзаныӊ бас оптикалық осі, линзаныӊ бас фокусы, линзаныӊ фокустық қашықтығы, линзаныӊ фокальдық жазықтығы, линзаныӊ оптикалық күші.

Диалогқа/жазуға қажетті сөз тіркестері:

Линза- екі сфералық бетпен шектелген мөлдір дене. Линзалардыӊ екі түрі бар: жинағыш және шашыратқыш.

Линзаны шектеп тұрған сфералық беттердіӊ центрлері арқылы өтетін түзу линзаныӊ бас оптикалық осі деп аталады.

Бас оптикалық осьтіӊ бойында және линзаныӊ центрінде жатқан нүкте линзаныӊ оптикалық центрі деп аталады. Жинағыш линзаныӊ бас оптикалық осіне параллель жарық шоқтарын бағыттаймыз. Шоқтар линзадан сына өтіп бас оптикалық осьтіӊ бір нүктесінде жиналады. Бұл нүкте линзаныӊ бас фокусы деп аталады

Пәнаралық байланыстар

Геометрия, жаратылыстану, транспортирмен жұмыс кезінде қолданылады

АКТ қолдану дағдылары

ақпаратты жинау және жүйелеу

Бастапқы білім

Оптикалық талшықтар.

Сабақ барысы

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Мұғалім студенттермен сәлемдеседі және проблемалық жағдайды жасайды:

Күнделікті өмірде қолданатын әртүрлі оптикалық құрылғыларды қарастыру.

Олармен бірге сабақтың тақырыбын, оқу мақсаттары мен жетістік критерийлерін тұжырымдайды және сабақтың жұмыс жоспарын жасайды.

Жұмыс жоспары:

1. Жұппен жұмыс жасау.

2. Жаңа материалды меңгеріп алу.

3. Топтағы жұмыс нәтижелерін басқа топтарға ұсыну,

4. Басқа топтарға кері байланыс беру.

Мұғалім сыныпты 3 топқа бөлінуге шақырады (2 топта көбірек адам бар) және бір тапсырманы орындауға - құрылыспен есеп шығару).

Мұғалім кездейсоқ доңғалақ әдісі бойынша сыныпты бөледі:

https://castlots.org/razdelit-na-gruppy/

Әр топ есеп шығарып, оны постерге ұсынуы керек, содан кейін шешімін басқа топтарға ұсынуы керек.

1 топ:

Параллель сәулелер фокустық қашақтығы F1 = 40 см болатын жинағыш линзасында болады. Екі линзадан өткеннен кейін сәуле параллель болып қалуы үшін фокустық қашақтығы F2 = 15 см болатын шашыраңқыш линзаны қайда орналастыру керек?

Шешімі:

Шарт бойынша ЕА сәулесі NN негізгі оптикалық осіне параллель; линзаларда сынғаннан кейін ол сол күйінде қалуы керек. Егер F1 және F2 линзаларының артқы фокустары сәйкес келетін етіп орналастырылса, бұл мүмкін. Сонда шашырағыш линзаларға түскен АВ сәулесінің жалғасы оның F2 фокусынан өтеді және шашырағыш линзадағы сынған BD сәулесі NN негізгі оптикалық осіне параллель болады, демек ЕА сәулесіне параллель болады. Суретте шашырағыш линзаны жинағыш линзасынан d = F1-F2 = (40-15) (см) = 25 см қашықтықта орналастыру керек екендігі көрсетілген.

2 топ:

Жүйе фокустық қашықтығы бірдей екі линзадан тұрады. Біреуі линза жинағыш, екіншісі шашыраңқыш. Линзалар бірдей осьте бір-бірінен бірнеше қашықтықта орналасқан. Егер линзалар өзара ауысып тұрса, онда осы жүйемен берілген айдың нақты бейнесі l = 20 см-ге ығысатыны белгілі. Линзалардың әрқайсысының фокустық қашықтығын табыңыз.

Шешімі:

Жауабы: жинайтын линзадан 25 см қашықтықта.

Сынғаннан кейін олардың жалғасы шашырағыш линзаның фокусы болатын S нүктесінде қиылысады. S нүктесі – жинау линзасының «заты». Жинағыш линзадағы оның кескіні құрылыс ережелеріне сәйкес салынады: жинағыш линзаларға түскен 1 және 2 сәулелер сынғаннан кейін, сәйкесінше OO және O´O´ қосалқы оптикалық осьтердің жинағыш линзаның PP фокустық жазықтығымен қиылысу нүктелері арқылы өтеді және NN негізгі оптикалық осінің S´ нүктесінде, жинағыш линзадан f1 қашықтықта қиылысады.

Жинағыш линза үшін келесі формуланы қолданайық.

Мұнда d₁ = F + a.

Енді сәулелер жинағыш линзасына түссін. Параллель сәулелер 1 және 2, сынғаннан кейін, S нүктесінде жиналады (жинағыш линзаның фокусы). Шашыратқыш линзаға түсіп, сәулелер сынады, осылайша бұл сәулелердің жалғаулары О₁О₁ және О₂О₂ сәйкесінше қосалқы осьтерінің K1 және K2 шашыратқыш линзасының PP фокустық жазықтығымен қиылысу нүктелері арқылы өтеді. Кескін S´ 1 және 2 сәулелердің жалғаулардың негізгі оптикалық осімен NN қиылысу нүктесінде шашыратқыш линзасынан f2 қашықтықта орналасқан.

Шашырағыш линза үшін

,

мұнда d₂ = a – F

f₁ и –f₂ шығарамыз:

, .

Олардың шарт бойынша айырмасы:

L = f₁ – ( -f₂) =

.

Осыдан

Жауабы:

см.

3 топ

№2. Жинағыш линза экранда негізгі оптикалық осьте жатқан S жарық нүктесінің кескінін S 'береді. Линзала мен экран арасында экраннан d = 20 см қашықтықта шашыратқыш линзаны орналастырылды. Экранды шашыратқыш линзадан алшақтатып, біз S жарық нүктесінің жаңа S´´ кескінін алдық, бұл жағдайда шашыратқыш линзадан экранның жаңа орналасу қашықтығы f = 60 см құрайды.

Шашыратқыш линзаның фокустық қашықтығын және оның диоптриямен алынған оптикалық күшін анықтаңыз.

Шешімі:

Л₁ жинағыш линзадағы S көзінің S´ кескіні NN негізгі оптикалық ось және сынғаннан кейін AS´ бағытында жүретін SA сәуленің қиылысында орналасқан (SA түсетін сәулеге параллель OO екінші реттік оптикалық осінің қиылысу нүктесі арқылы) жинағыш линзаның Р₁Р₁ фокустық жазықтығы).

Егер Л₂ шашыраңқы линзасын қойсақ, онда AS 'сәулесі K нүктесінде бағытын өзгертеді (шашыраңқы линзадағы құрылыс ережесі бойынша) KS' бағытында сынады. KS´´ жалғасы Л₂ шашыраңқы линзасының Р₂Р₂ фокустық жазықтығымен 0´0´ қосалқы оптикалық осінің қиылысқан К₂ нүктесінен өтеді.

Шашыраңқы линзаның формуласына сәйкес

,

Мұнда d – Л₂ линзасынан S´ затына дейінгі қашықтық, f – Л₂ линзадан S´´ кескініне дейінгі арақашықтық.

Осыдан

см.

«-» белгісі линзаның шашыраңқы екенін көрсетеді.

Линзаның оптикалық күші

дптр.

Жауабы : см,  дптр.

Бағалау критерийлері:

-линзаның түрлерін жазады

-шашыратқыш және жинағыш линзалардың айырмашылықтары мен ұқсастықтарын жазады;

-линзада кескін тұрғызады

-линзада сәуленің жүрісін анық көрсетеді

-көздің құрылысын толық сипаттайды.

Әрі қарай, мұғалім әр топты есептерді шешуге шақырады.

Бағдаршам әдісі бойынша кері байланыс:

Жасыл – Өзгелерге түсіндіру үшін, мен жақсы білемін

Сары – мен жақсы білемін, бірақ толық емес.

Қызыл –мен ештеңе түсінбедім,білмеймін.

Оқушылар сәйкес түстерді таңдап алып,сабақ бойынша тілектерін жазды.Бағалау.

Саралау –оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалайтексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Студенттерге қолдау көрсету, нәтижелерін талқылау және оқытушының өздік жұмысы, есептерді шешуде мұғалімнің өзара кеңесі мен кеңесі арқылы жоспарланған.

Жұптар бірін –бірі бағалайды

Қойылған сұрақтарға жауап беруіне байланысты қолпаштау, мадақтау

жағымды психологиялық микроклимат құру, сабақ барысында жұмыс пен жұмыс түрлерін өзгерту арқылы оқушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету жоспарланған.

Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Қабілеті жоғары оқушылар жұппен өлшеулер жүргізгеннен кейін қорытынды шығарады,

Сондай-ақ, бірінші тапсырманың (д) сұрағы тапсырмаларды тезірек есептейтін студенттерге жоспарланған

Барлық оқушылар:

Оқушылардың көбі:

Оқушылардың кей-біреулері:

• линзаның түрлерін біледі
• линзаларда алынған суреттерді сипаттайды.

бастапқы және қосымша деректерді талдайды, интерпретациялайды және өңдейді;

Өздігінен жұмыс барысын жазып, қорытынды жасай алады.

Сабақ бойынша рефлексия

Бұл бөлімді сабақ туралы өз пікіріңізді білдіру үшін пайдаланыңыз. Өз сабағыңыз туралы сол жақ бағанда берілген сұрақтарға жауап беріңіз.

Сабақ мақсаттары /оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба?

Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткіздіме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілдіме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталдыма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/ қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?