Экологиялық пирамидалар. Биология, 11 сынып, презентация.

Экологиялық пирамиданың маңыздылығы неде?

Жауап:

Экологиялық пирамиданың маңыздылығын келесі тармақтармен түсіндіруге болады: олар әртүрлі экожүйелердегі әртүрлі организмдердің қоректенуін көрсетеді. Бұл энергия берудің тиімділігін көрсетеді. Экожүйенің күйін бақылауға болады және кез-келген залалдың алдын алуға болады.

Экологиялық пирамидалар

Оқу мақсаты:

11.3.1.1 Экологиялық пирамиданың ережелерін түсіндіру

Бағалау критерийлері:

1.Биомасса, Сандар, Энергия пирамидаларын сипаттайды.

2. Экологиялық пирамидалардың ережелерін түсіндіреді.

3. Экологиялық пирамидамен байланысты ережелерді шешеді.

Терминология

Сандар пирамидасы - организмдер саны

Биомасса пирамидасы - тірі организмдердің массасы

Энергия пирамидасы - жалпы энергия

 Өндіруші, алғашқы тұтынушы, екінші және үшінші тұтынушы

Қоректік тізбек

 Он пайыздық ереже (Раймонд Линдеман)

Экологиялық пирамида

Экологиялық пирамида

Экожүйнің биотикалық компонентінде қоректік қарым-қатынастары мен энергияның эффективті тасымалдануы дәстүрлі түрде баспалпақты пирамидалар түрінде бейнелейді. Осы пирамидалар мынадай көрсеткіштерді салыстыруға мүмкіндік береді:

1.әртүрлі экожүйелерді;

2.бір экожүйенің мауысымдық қалпы;

3.экожүйенің әртүрлі фазаларының өзгерісі.

Экологиялық пирамидалардың типтері

Сандар пирамидасы

Биомасса пирамидасы

Энергия пирамидасы

Сандар пирамидасы

Сандар пирамидасын құрастыру үшін белгі тіршілік ортасында әртүрлі түрге жататын дарақтардың санап алу қажет, содан кейін осы түрлерді трофикалық деңгейлер бойынша орналастыру қажет. Нәтижесінде төменгі деңгейден жоғары деңгейге өткенде организмдер санының азаюы байқалады. Дарақтардың санының әртүрлі деңгейде орналасуын бір-бірінің үстінде жатқан тіктөртбұрыштар түрінде бейнеленеді, әр бір тіктөртбұрыштың ұзындығы мекен ететін ортасының ауаданында қанша тірі организмдер мекендейтініне пропорциональды болып келеді.

сандар пирамидасы, ол коректік тізбек бойынша жеке ағзалардын санын көрсетеді, жэне де продуценттерден әралуан ретті консументтерге қарай жүргенде дарактар саны едәуір кемиді;

Сандар пирамидасы

Биомасса пирамидасы

Сандар пирамидасын құрастырғанда пайда болатын келеңсіздіктерді биомасса пирамидаларын құрастыру кезінде алдын алуға болады. Бұл пирамидаларда әрбір троикалық деңгейдегі организмдердің жиынтық массасы есептеледі. Нақты әрбір трофикалық деңгейде мекендейтін организмдердің құрғақ массаларын өлшеу қажет. Пирамиданың тіктөртбұрыштары аудан бірлігіне организмдердің массасына сәйкес келеді.

биомасса пирамидасы — осы экожүйедегі әртүрлі агзалардың қоректік тізбек бойынша ара-қатынасын көрсетеді, бүл жерде продуценттер параметрлері эралуан ретті консументгерден жогары (осыдан барып пирамида түрі шығып тұр).

Биомасса пирамидасы

Биомасса

Су экожүйесі

Құрлық экожүйесі

Энергия пирамидасы

Әртүрлі трофикалық деңгейдегі организмдер арасындағы нақты қарым – қатынастарды көрсетеді.

Өнімділікті есепке алады, биомассаның түзілу жылдамдығы. Әрбір энергия пирамидасының тіктөртбұрышы энергияның санына сәйкес келеді.

3) энергиялар пирамидасы — трофтық тізбек арқылы қорек массасының жылдамдығын бейнелейді. Пирамиданың барлық үш түрі де экожүиелердің энергетикалық қатынастарьга білдіреді.

Энергия пирамидасы- (Дж/м2 жыл)-қоректік деңгейдегі энергия ағынының немесе "өнімділігінің" шамасын көрсетеді.

Энергия пирамидасы

Энергия пирамидасы

Жыртқыштар II

Жыртқыштар I

Шөпқоректі жануарлар Продуцентер

Тиімділік

Линдеман заңы

Заттар мен энергия тасымалдануының әрбір кезеңінде шамамен 90 %- і жоғалады және олардың 1/10 бөлігі ғана келесі тұтынушыға көшеді. Организмдердің қоректік тізбегіндегі энергияның берілу заңы «10 % ереже» деп аталады. Бұл заңды 1942 жылы Р.Линдеман ашқандықтан, кейде оны «Линдеман заңы» деп те атайды.

Экологиялық пирамидалар

Бағалау критерийлері:

1.Биомасса, Сандар, Энергия пирамидаларын сипаттайды.

2. Экологиялық пирамидалардың ережелерін түсіндіреді.

3. Экологиялық пирамидамен байланысты ережелерді шешеді.