Хемосинтез. Фотосинтез бен хемосинтез үдерістерінсалыстыру. Биология, 11 сынып, сабақ жоспары.

Бөлім, тарау:

11.1 Қоректену

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 11

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Хемосинтез. Фотосинтез бен хемосинтез үдерістерінсалыстыру

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

11.1.2.5 Фотосинтез және хемосинтез үдерістерінің ерекшеліктерін салыстыру

Сабақтыңмақсаты

Оқушылар:

• Хемосинтез үдерісіне анақтама береді;
• Хемосинтез процесінің қайда және қалай жүзеге асатындығын сипаттайды.
• Хемосинтезді жүзеге асыратын ағзаларға мысал келтіреді.
• Фотосинтез және хемосинтезді салыстырады.

Тілдік мақсаттар

Пәндік лексика және терминология

Автрофты қоректену, көмірқышқыл газы, оттегі, фотосинтез, химосинтез, глюкоза, күкірт бактериялары, темір бактериялары, азотты бактериялар, сутек бактериялары.

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы

Көмірқышқыл газын тотықсыздандыру үшін бұл бактериялар .... энергиясын емес, ....... тотығу реакцияларының энергиясын пайдаланады.

Хемосинтездің фотосинтезден энергия көзі жөнінен де, сондай-ақ сутегі көзі жөнінде де айырмашылығы бар. Бұл процесс ..... бөліп шығармастан өтеді. 

Құндылықтарды дарыту

Коммунативтік қарым қатынас.Топпен жұмыс жасай білу, достық қарым-қатынастарды қамтамасыз ету жәна бірлескен ортада жұмыс істеу үшін коммуникативтік қасиеттерді дамыту : колоборативті ортада басқа оқушылармны әлеуметтік, мәдени, этикалық қарым-қатынаста болатын дағдыларын дамыту.

«Мәңгілік Ел» ұлттық идеясы. Оқушылардың академиялық білімге деген қызығушылығын қалыптастыру, Отанымыздың игілігі үшін өмір бойы оқуға ынталандыру, сабақтың элементтері өзін-өзі тәрбиелеуге, өзін-өзі тануға, оқушыларда сыни ойлауын дамытуға жәна білім берудегі үш тілдік саясатты іск асыру.

Сабақтың моральдық аспектісі: оқуға деген жауапкершілікті сезіну; басқаларға құрметпен қарауға үйрету, жаһандық азаматтылыққа тәрбиелеу.

Ұсынылатыналдыңғыбілімдер

Қоректену - 6 -10 сыныптар

Тынысалу - 10 сынып

11.1.2.2 - фотосинтездің жарық кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру. 11.1.2.3 – фотосинтездің қараңғы кезеңінде өтетін үдерістерді түсіндіру.

Пәнаралық байланыс

фотосинтез бен хемосинтездің ұқсастықтары мен айырмашылықтарын салыстыруда, реакцияларды қарастыруда химия пәнімен байланыс пәнаралық байланыс жүргізіледі.

АКТ қолдану дағдылары

Ақпаратты іздеу үшін интернетті қолдану

Сабақтың барысы

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекеттер

Ұйымдастыру кезеңі.

Миға шабуыл:

(T) Қызықты ғылыми факт: осы уақытқа дейін ғалымдар неге кейбір бактериялар мен жасыл емес өсімдіктер жарық жоқ жерлерде тіршілік ете алатынын түсіне алмады.

Қазіргі таңда бұл организмдердің глюкозаны түзу үшін бірнеше энергияға бай бейорганикалық қосылыстарды біріктіріп өздерінің глюкозаларын жасай алатындығы белгілі болды.

(T) Жоғарыда қандай ағзалар және қандай қоректену типі туралы айтылады?

Бүгін біз ағзалардыңтағы бір автотрофты қоректену жолын қарастырамыз.

Хемосинтездеуші бактериялар туралы бейнефильм. http://youtube.com/watch?v=BFmx2crAmRs

Бейнефильмді сыныппен бірге талқылау.

(I) Хемосинтез терминіне анықтама жасап, мысалдар келтіріңіз. Хемосинтез грекше «сһетеіа» — химия жене «synthesis» — қосылыс деген мағынаны білдіреді. Химиялық реакциялардың тотығуы кезіндегі энергияны пайдаланып, бейорганикалық заттардан органикалык заттарды синтездеу кабілеті бар ферменттік реакцияларды хемосинтез деп атайды.

Бүл процесті 1887 жылы орыс микробиологі С.Н.Виноградский ашқан.

Топқа бөліну

(G) Фотосинтез бен хемосинтезді салыстыру. (Оқушыларға хемосинтез бен фотосинтезді салыстыруға бағытталған ақпараттық парақтарды ұсыну).

І топ: фотосинтезді зерттейді

ІІ топ: хемозинтезді зерттейді

І топты бағалау критерийлері:

1. Фотосинтез процесін сипаттайды.

2. Жеңілдетілген фотосинтез схемасын құрастырады.

3. Фотосинтездің маңыздылығын анықтайды.

II топты бағалау критерийлері:

1. Хемотроптарды фототроптардан ажыратады.

2. Хемосинтетикалық организмдерге мысалдар келтіреді.

3. Хемосинтездің маңыздылығын аанықтайды.

«Галерея» әдісі бойынша топтар арасында ақпарат алмасу. Бағалау: бірін-бірі тексеру, өзара бағалау.

(G) Фотосинтез бен хемосинтез реакцияларының теңдеулерін салыстыру.

Хемосинтез: 6CO₂ + 6H₂ O + 3 H₂ S > C₆ H₁₂ O₆ + 3H₂ SO₄.

Фотосинтез: 6CO₂ + H₂ O > C₆ H₁₂ O₆ + 6O₂

Талдауға арналған сұрақтар:

• Екі реакция теңделерінің арасында қандай ерекшеліктері мен ұқсастықтары бар?
• Реакция теңдеулерін сипаттаңыз және неге бұл үдерістер автотрофты және гетеротрофты организмдер үшін маңызды болып келеді

Бағалау: мұғалімнің тарапынан ҚБ жүреді.

(P) Фотосинтез бен химосинтезді салыстыру кестесін құрыңыз.

Салыстыру критерийлері:

• Кестеге фотосинтез бен химосинтезді салыстыру үшін келесі ерекшеліктерді қосыңыз:
• Процесте қандай энергия көзі қолданылады?
• Бастапқы өнім
• Органикалық заттарды өндірушілер
• Соңғы өнім

Нәтижені кестеге толтырады:

(W,f) ақпараттармен алмасу және қажет болған жағдайда оны толықтыру / түзету).

Білім тексеру:

(І) ҚБ. Өзін-өзі бағалау.

Қорытынды:

1. Фотосинтез үдерісі күн сәулесінің энергиясына тәуелді, ал хемосинтез оған тәуелді емес.

2.Фотосинтездеуші өсімдіктер мен бактериялар, ал хемосинтездеуші ағзалар: бактериялар мен архейлер.

3. Хемосинтез мен фотосинтездің айырмашылығы - «жарық» реакцияның болмауы. Хемосинтетикалық ағзалар энергия көзі ретінде күн сәулесінің энергиясын емес, химиялық реакциялардың энергиясын пайдаланады. (Сутектің тотығу, көміртек тотығы, күкірт, темір, аммиак, нитриттің қалпына келу реакциялары).

4. Екі процестің де әр түрлі биологиялық мәні бар.

Рефлексия.

Үйге тапсырма: Д.Тейлор., Н.Грин,, У. Стаут. Биология 1 том, 7 тарау, Фотосинтез және хемосинтез туралы ақпараттану.

Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың берілген материалды меңгеру деңгейін қалай тексересіз?

Пәнаралықбайланыс

Денсаулық және қауіпсіздік ережелері

АКТ

Құндылықтармен байланыс

(тәрбиелік элемент)

Білімді жаңарту кезеңінде көп деңгейлі мәселелерді қамтитын сараланған тәсіл қолданылады. Миға шабуыл кезеңінде оқушылар ақпаратты қабылдау түрлеріне негізделген оқушылардың жақын арадағы даму аймағы анықталады. Алған білімдерін тексеру кезеңінде оқушыларға қабілеттерін ескере отырып, түрлі деңгейлі тапсырмалар беріледі.

«Миға шабуыл» және видеоматериал соңынан ашық сұрақтар қою арқылы оқушыларды ҚБ.

Жеке, жұптық және топтық жұмыстарды бағалау үшін арнайы бағалау критерийлері бойынша бағалау.

Қауіпсіздік ережелерін сақтау технологиялары.

Сергіту сәттері мен белсенді іс-әрекет түрлері.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба?

Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақтыжақсартуға не ықпалетеалады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?