Аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттес. Эпистаз. Комплиментарлық. Полимерия. Биология, 10 сынып, презентация.

Суретте не берілген?

Терминологиялық жаттығу

1

2

3

4

5

9

6

7

10

11

8

12

13

14

Аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттес. Эпистаз. Комплиментарлық. Полимерия.  

Сабақтың тақырыбы:

Мақсаты:

аллельдік және аллельдік емес гендердің өзара әрекеттесуінің негізгі түрлерін зерттеу;

- гендердің өзара әрекеттесу түрлерін салыстыру;

- гендердің өзара әрекеттесу типтеріне есептерді шешу әдістемесін меңгеру.

Бағалау критерийлері:

гендердің өзара әрекеттесу типтеріне арналған міндеттерді шеше алады;

* тапсырманы шешу алгоритмін түсіндір алады;

* есептерді шешу үшін схемаларды қолдана алады.

1 тапсырма. Есептерді шешу мысалдарын зерттеңіз.

1 топ. Толық емес доминанттылық

2 топ. Кодомининанттылық

3-топ. Комплементарлық

4-топ. Эпистаз

5-топ. Полимерия

2 тапсырма. Есептерді қалай шешуге болатынын басқа топтарға түсіндіріңіз.

Гендердің өзара іс-қимыл типтеріне арналған міндеттерді шешер алдында міндет шартымен танысу қажет.

Тапсырманың шарты бойынша тапсырмада қанша және қандай белгілер қарастырылады.

Ажырату нұсқаларына назар аударыңыз. Келесі ақпаратты пайдалана отырып, гендердің өзара әрекеттесуінің түрін анықтауға тырысу: гендердің комплементтік әсері кезінде фенотип бойынша ыдырау ара қатынаста болуы мүмкін 9:3:3:1; 9:7, 9:6:1; 9:3:4. Эпистазада фенотиппен ыдырау қатысты болуы мүмкін 12:3:1, 13:3, 7:6:3, 9:3:4. Полимерияда фенотип бойынша ыдырау 1:4:6:4:1; 15:1.

Гибридтердің жаңа фенотипінің пайда болуы гендердің толық емес үстемдігінен (аралық белгі көрінеді) және комплементтік әрекеттен (аралық белгі болмайды) туындауы мүмкін.

Будандарда ата-аналық формалардың бірінің белгісі гендердің толық үстемденуімен (Мендел заңы сияқты ыдырау байқалады) және гендердің эпистатикалық әсерімен (ыдырау байқалады: 12:3:1, 13:3, 7:6:3, 9:3:4).

Қорытынды

Үйге:

1. Гендердің өзара әрекеттесуінің теориялық негіздерін қайталау.

2. Ұсынылатын бейне:

https://www.youtube.com/watch?v=P1JVhcovdTI

(Аллельдік және аллельдік емес гендердің өзара әрекеттесуі)

https://www.youtube.com/watch?v=YchjU25uh1g

(Аллельдік емес гендердің өзара әрекеттесуі)

Рефлексия.