Адам ағзасындағы қан мен басқа да сұйықтықтарын жасанды тазарту. Диализдің әрекет ету принципі. Диализ әдісі: перитонеалды, гемодиализ. Биология, 10 сынып, сабақ жоспары.

10.2 C Бөліп шығару

Мектеп:

Күні:

Муғалімнің аты-жөні:

Сынып: 10

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Адам ағзасындағы қан мен басқа да сұйықтықтарын жасанды тазарту. Диализдің әрекет ету принципі. Диализ әдісі: перитонеалды, гемодиализ.

Осы сабақтың көмегімен қол жеткізілетін оқу мақсаттары

• Диализ механизмін түсіндіру

 Сабақ мақсаттары

Оқушылар орындай алады:

• Диализ механизмін түсіндіру;
• Диализдің әрекет ету принципін сипаттау ;
• Диализдің 2 негізгі әдісін салыстыру.

  Бағалау

  критерийлері

• Диализ механизмін түсіндіреді;
• Диализдің әрекет ету принципін сипаттайды ;
• Диализдің 2 негізгі әдісін салыстырады.

Тілдік мақсаттар

Оқушы жасай алады:

Тиісті терминологияны пайдалана отырып, жазу дағдыларын дамыту, диализ процесін ауызша, жазбаша түрде сипаттау.

Пәнге қатысты лексика мен терминология

Эфферентті тамырлар, экскреция, метаболикалық қалдық, осморегуляция, ультрафильтрлеу, несепнәр, гемодиализ, перитонеалдық диализ, жартылай өткізбейтін мембрана, қанмен жабдықтау, диализ сұйықтығы, автоматтандырылған перитонеалдық диализ, үздіксіз амбулаториялық перитонеалдық диализ, уытты заттар, бүйрек, диффузия, гидростатикалық қысым күші.

Диалог құруға / жазылымға қажетті сөздер топтамасы

Екі бүйректің жұмысы бұзылған кезде, X______ процесі пайдаланылады. Бұл Y______ ден қалдықтарды тазалап адамға тірі қалуға көмектеседі. Диализ-бұл, екі бүйректің жұмысы бұзылғанда ағзадағы заттарды ________процесі. Диализ процесі ___________және ультрафильтрация негізінде орындалады.

 Құндылықтарды

 дамыту

• Бірлесіп жұмыс жасау дағдыларын дамыту (жұпта, немесе топта);
• Өзара құрметтеуге баулу;
• Ынтымақтастық және тиімді өзара әрекет жасауға дағдыландыру;
• Өмір бойы оқу үшін жауапкершілікті тәрбиелеу.

 Пәнаралық байланыс

• Физика-осмос, диффузия;
• Химия-химиялық заттар;
• Maтематика-сандық қатынастар, есептеулер.

 АКТ қолдану

Интернет желісін, интерактивті тақтаны т.б. пайдалануда.

Алдын-ала білімдер

Осы тарауды оқушылардың меңгеруі үшін қажетті білім, білік, дағдылар, түсініктер мен тәжірибе.

Экскреция: оқыту жылдары- 6; 9

Координация және регуляция: оқу жылдары- 6; 7, 8; 9

Сабақ барысы

Сабақтағы жоспарланған жұмыс

Жаңа тақырып сабағы

Ұйымдастыру кезеңі

Стартер

(W) Экскреция туралы білімді еске түсіру және сабақ тақырыбын ашу үшін сұрақтар (Қосымша 1)

(a) Экскреция термині нені білдіреді?

Экскреция зат алмасу процесінің соңғы өнімдерін ағзадан шығару, жасушаның қалыпты процестерінен түзілген жанама өнімдерді немесе артық заттарды шығару.

(b) Ағзадан метаболикалық қалдықтарды, көмірқышқыл газын және азот қалдықтарын жоюдың маңыздылығын түсіндіріңіз.

Көмір қышқыл газы:

Көмірқышқыл газ тыныс алу нәтижесінде ағзадағы әрбір тірі жасушамен өндіріледі. Ол негізінен гидрокарбонат-иондар түрінде тасымалданатын қан ағысына тыныс алу ұлпаларының жасушаларынан беріледі, одан кейін өкпеге өтіп мұнда CO₂ альвеолаларға диффузияланады және тыныс шығару кезінде бөлінеді.

Азот қосылыстары (Несепнәр):

Несепнәр бауырда артық аминқышқылдарынан жасалынады, ол дезаминдеу деп аталатын ыдырауынан туындайды (аммиак алу үшін амин қышқылдарынан амино тобын алып тастау). Ол несеп бөлігі болу үшін бүйрекке тасымалданатын қан ағысына өтеді, онда қаннан бөлініп алынады.

(T) Мұғалім диализді қолдану себебін және гемодиализ (денеден тыс диализ) бен перитонеалды (дененің ішіндегі диализ) диализ айрмашылығын түсіндіру үшін презентацияны пайдаланады.

(P) Диализ туралы видео көрсету. Оқушылар диализдің екі түріне салыстырмалы кесте жасайды.

https://www.youtube.com/watch?annotation_id=annotation_419658&feature=iv&src_vid=xUyEkXXcig8&v=IQKQ4eoKfTg

Толтырылған кестелерді талқылау. Кестенің дұрыс толтырылуын тексеру. (Қосымша 2)

(G) Сыныпты екі топқа бөліп, бір топ гемодиализ (организмнен тыс диализ) туралы ақпаратты зерттейді

ал басқа топ перитонеалдық диализ (дене ішіндегі диализ) процесі туралы ақпаратты зерттейді және менталды картаны құрастырады.

(W, T) Оқушылармен топтық жұмысты бағалау критерийлерін құрастырыңыз және бір оқушы тақтаға шығып сол критерийлерін жазып алады

• - анық және түсінікті ақпарат
• - айқын және әдемі суреттер немесе сызбалар
• - тайм менеджмент сақтау

(W/f) Оқушылар өз жұмыстарын ұсынады

Тапсырманы орындағаннан кейін оқушылар бір біріне баға беріп, сұрақтар қояды

Сабақ бойынша кері байланыс: мұғалім-оқушы; оқушы-оқушы.

Сабақтың қорытындысы

Диализдің типтері

Гемодиализ сізде аптасына емдеуден бос төрт күн болады, бірақ емдеу сеанстары ұзағырақ созылады, және сізге әр сеанс үшін ауруханаға баруға қажет болады.

Перитонеалды диализ азғантай жеңілдеу, үйде ұйқы кезінде жасауға болады, бірақ күнделікті жасауға қажет.

Плюс пен минус-гемодиализ және перитонеалды

Диализдің екі түрі де адамдардың көпшілігі үшін бірдей тиімді, сондықтан бұл жеке таңдауына адамға байланысты

Үй жұмысы: Сабаққа арналған теориялық материалдарды оқу-мазмұндау.

Дифференциация – Сіз қалайша көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушылар алдында Сіз қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?

Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін тексеруді қалай жоспарламақшысыз?

Пән аралық байланыстар

Денсаулық және қауіпсіздік

АКТ-мен байланыс

Құндылықтар мен байланыс

(тәрбиелейтін элемент)

Нұсқауларды саралайды

Дифференциация тапсырма бойынша, нәтижесі бойынша, жеке қолдау бойынша, білім алушылардың жеке қабілеттерін ескере отырып, оқу материалдары мен ресурстарын таңдау бойынша (Гарднердің көпше интеллектінің теориясы) болуы мүмкін.

Сұрақтар:

• Сабақ басында экскреция және диализ туралы сұрақтарды талқылау арқылы ауызша бағалау.
• Бағалау критерийлері бойынша топтық жұмысты өзара бағалау.
• Менталдық картаны дұрыс орындау және оған түсініктеме
• Кестелерді толтыру нәтижелері бойынша дидактикалық материалды зерттеуден және бейнені көргеннен кейін оқушылардың тақырыпты дұрыс түсінуінің көрсеткіші болады.

Денсаулық және қауіпсіздік техникалар

Пән аралық байланыстар

АКТ-мен байланыс

Биология сабақтарындағы денсаулықты нығайту әдістері.

Оқушыларға биология сабақтарындағы қауіпсіздік ережелерін еске түсіру.

Рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары шындыққа негізделген болды ма?

Оқушылар бүгін нені үйренді?

Сыныпта қандай атмосфера болды?

Мен жүргізген дифференциация іске асты ма?

Мен уақытқа сәйкес жұмыс істедім бе?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды және неліктен?

Жалпы бағалау

Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті (сабақ беру әрі оқу туралы ойланыңыз)?

1:

2:

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алатын еді (сабақ беру әрі оқу туралы ойланыңыз)?

1:

2:

Мен сабақ кезінде келесі сабаққа дайындалуға көмектесетіндей сынып немесе белгілі бір оқушылар туралы не білдім?