Әдебиет пәнінен пдф-жинақ GRANTS


  1. М.Әуезовтің «Қилы заман» шығармасының кейіпкерлері: Ұзақ, Жәмеңке батыр
  2. Дулат Бабатайұлының «Айтпасымды айтқыздың» өлеңінің мақсаты: Өзін Байғызға теңеп, өзінің автомінездемесін жасайды немесе Сұлулығын мақтан еткен келіншекті сынайды
  3. Ғабит Мүсіреповтің драмалық шығармасы: «Ақан сері – Ақтоты», «Қыз Жібек», «Амангелді», «Болашаққа аманат», «Қозы Көрпеш – Баян сұлу»
  4. Күреңбай сыншы кездесетін І.Жансүгіровтың поэмасы: Құлагер
  5. Бейімбет Майлиннің «Шоқынып кетсем де, молданың алдын көрмеймін» деген кейіпкері: Түйебай
  6. Өлген төбетіне жоқтау айтқызғаны үшін Жамбыл кімге өлең шығарған: Кәдірбайға
  7. Ұлықбек Есдәулеттің антиядролық қозғалысқа арналған өлеңі: «Заман – ай»
  8. Ыбырайдың «Қазақ хрестоматиясына» кірген әңгімелері: «Бай баласы мен жарлы баласы», «Таза бұлақ», «Аурудан аяған күштірек», «Бақша ағаштары», «Әке мен бала», «Асыл шөп»
  9. Смағұл Елубай «Жалған дүние» шығ-ң кейіпкерлері: Хансұлу, Тоқтасын, Түгелхан, Үміт, Моторбай, Маусымжан, Ждақай, Шеге, Айтан Таңжарықович, Бөпенай, Бағдагүл, Бибіажар, Балқия, Бұлыш, Дәу Апай
  10. Сәкен Сейфулиннің драмалары: «Қызыл сұңқарлар», «Бақыт жолында»
  11. Мұқағалидің өлеңдері: «Толғау», «Қара өлең», «Поэзия», «Үш бақытым», «Елім барда», «Фантазия», «Ғашықпын», «Автограф», «Қайырлы түн», «Анау-аспан, мынау-бақ», «Барлығы да сендердікі» т.б.
  12. Жамбылдың сатиралық өлеңдері: «Өстепкеде», «Сәт сайланарда», «Кәдірбайдың төбеті», «Есенәлі Мешкейге», «Кәкімге»
  13. Шахимардан Құсайынов «Томирис» трагедиясының кейіпкерлері: Томирис, Балхаш, Спаргапис, Кир, Елес, Мард , Ардашир, Амаға
  14. Тұманбай Молдағалиев өлеңдері: «Куә бол», «Бақыт құшағында», «Екі жұлдыз», «Қайран менің жүрегім», «Ана тілі», «Бауырлар», «Құстар қайтып барады», «Өмір, қымбаттым менің»
  15. «Буыршынның бұта шайнар азуы,

Бидайықтың көл жайқаған жалғызы»: Қазтуған

  1. М.Шаханов жинақтары: «Сырдария»
  2. «Мен қазақпын» авторы: Жұбан Молдағалиев
  3. Б.Майлиннің колхоздандыру туралы әңгімелері: «Даудың басы Дайрабайдың көк сиыры», «Әміржанның әңгімесі», «Арыстанбайдың Мұқышы»
  4. «Өлсем мені Спаргапистің жолына жерлеңдер» деген Ш.Құсайыновтың кейіпкері: Балхаш
  5. С.Мұқановтың «Лашын» шығармасының кейіпкері: Ахмет пен автор
  6. Жаңа түскен келінге айтылатын бата: «Келінің баянды болсын», «Үлкен – кіші сыйлайтын аяулы болсын», «Жылы жүзді, жұмсақ сөзді болсын»
  7. Ұлықбек Есдәулеттің кітаптары: «Қанат қақты, «Көздеріңе ғашықпын», «Алтайдың алтын тамыры», «Ұлыстың ұлы күні», «Ақ керуен», «Жүректегі жарылыстар», «Семей-Невада» қозғалысының әнұраны «Заман-ай» әні сөздерінің

 «Заман-ай», «Киіз кітап», «Қара пима», «Әбілхаят», «Ғұмыр жас», «Самырсын», біз-түрікпіз

  1. Шәкәрім Абайдың тапсырысымен қандай поэма жазды: «Еңлік – Кебек»
  2. М.Қашғаридің «Түркі сөздерінің жинағы» туындысына кірген жыр: Алып Ер Тоңға
  3. «Қараш – Қараш оқиғасының» соңы: Бақтығұлдың Жарасбай болысты атып өлтіргені үшін баласы Сейітпен абақтыға жабылады
  4. «Алпамыс батыр» жырында Тайшық ханның орнына кімді хан қылады: Кейқуатты
  5. Қ.Бекхожиннің «Ақсақ темір мен ақын» шығармасында хан неліктен Хафиз ақынға бостандық береді: Сөз құдіреті
  6. Қасым Аманжоловтың кітабы: «Өмір сыры»
  7. Қадыр МЫРЗАӘЛИ «Кәрі қыран» жанры: өлең жанры
  8. Абайдың өмірлік өкініші бейнеленетін өлең жолдары: «Жасымда ғылым бар деп ескермедім»
  9. «Алпамыс батыр» жырындағы Тайшық ханның қызы: Қарагөзайым
  10. М.Дулатов өлеңдері: «Оян қазақ», «Жастарға», «Таза бұлақ», «Шешенің балаларын сүюі»
  11. Д.Исабековтың «Әпке» шығармасында Қамажайдың сіңлісі: Нәзила
  12. М.Жұмабаев «Батыр Баян» шығ-ғы хан: Абылай хан
  13. Жүсіп Баласағұнның «Құтты білік» шығ-ғы ақыл – сана бейнесі: Өгдүлміш
  14. Шәкәрімнің ұстазы: Абай Құнанбаев (Л.Толстой)
  15. Салт айтыстың түрлері: Ақындар айтысы, Қыз бен жігіт айтысы
  16. Қазіргі заман айтыскерлері: Б.Имашев, М.Тазабеков, А.Тұрсынбаева, Ж.Бұлғақов, Р.Зайытов
  17. Сәиф Сарай «Сухаил мен Күлдірсін» шығ-ң кейіпкерлері: Сухаил, Күлдірсін, Ақсақ темір
  18. «Алпамыс батыр» кейіпкерлері: Байбөрі, Аналық, Гүлбаршын, Қарлығаш, Қаракөзайым, Жәдігер, Құлтай, Тортай, Ұлтан, Бадамша, Сарыбай, Қараман, Кейқуат, Тайшық хан
  19. М.Жұмабаевтың поэмалары: «Батыр Баян», «Қорқыт», «Жүсіп хан»
  20. Жиембет қай ханның тұсында өмір сүрген: Есім ханның
  21. І.Жансүгіровтың «Күйші» шығ-ң кейіпкерлері: Хан Кене (Кенесары хан), Қарашаш, Датқа, Сарыүйсіннің Күйшісі
  22. Абайдың тарихи тұлға жайлы шығ-сы: «Ескендір» поэмасы
  23. «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» жырында ел намысы мен Қозының намысын қорғау үшін шыққан: Айбас
  24. Шалкиіздің Би Темірді мадақтап жазуы: «Алп, алп басқан, алп басқан Арабы торым өзіңсің. Жазылы, алтын, қол кескен Алдаспаным өзіңсің»
  25. «Арыстандай айбарлы, жолбарыстай қайратты, Мен жастарға сенемін»: Мағжан Жұмабаев
  26. Қаракөзай – Тайшық ханның қызы

50,. Торайғыров шығармасы - Қамар сұлу

  1. М. Дулатовтың «Шешенің балаларын сүюі». Тақырып: ананың баласына деген махаббатына арналған.
  2. Сәбит – шебер жазушы, Ол барлық қырғыз ауылдарына сыйлы»пікірдің авторы? –
  3. Бұқар - Ей Абылай, Абылай, .«Жар басына қонбаңыз, «Алыстан қызыл көрінсе»

 «Асқар таудың өлгені» «Өлмегенде не өлмейді?» ««Жиырма деген жасыңыз», «Атам болған жиырма бес», «Сен он бір жасыңда»

  1. Шалкиіз философиялық ойлары - Шалкиіз жыраудың философиялық ойы берілген тармақ?

Асқардан биік тау болмас,

Басына балапан ұшып қона алмас.

Бүркіттен қыран құс болмас,

Баулуы жетпей бөрі алмас.

  1. Мал аталары - Жылқы атасы — Қамбар ата,

Сиыр атасы — Зеңгі баба,

Түйе атасы — Ойсыл қара,

Қой атасы — Шопан ата,

Ешкінің иесі — Сексек ата.

  1. Айгүл Кемелбаева -

Жарық көрген кітаптары:

    «Жетінші құрылыққа саяхат», повесть, «Жалын» баспасы, (1986)

    «Тобылғысай», проза, «Елорда» баспасы, (2001),

    «Мұнара», роман, Алматы, (2003),

    «Мәжнүн жүрек», эсселер мен сұхбаттар жинағы, «Алаш» баспасы, (2013).

    «Сөз хикмет», эсселер мен сұхбаттар жинағы, «Дәстүр» баспасы, (2016).

  1. - Артық кем айтқаным емес - Оразақын Асқар

«Оразақын Асқар. Шетте жүрген бауырларға»

Өлеңдері - рәміздерім, қазақпын, балалығым келді басыма, құспен сырласу

  1. Ш.Айтматов Алтынай деген жетім қыз кездесетін шығармасы – Алғашқы ұстаз 59.
  2. Ы.Алтынсариннің қайырымдылық пен жомарттық туралы - Атымтай Жомарт
  3. Сәрсеке - Медеу Сапаұлы Сәрсеке (02.01.1936 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Абай

"Ғажайып сәуле" (1959), "Көрінбестің көлеңкесі" (1960), "Жетінші толқын" (1964), "От және атом" (1965) повестері жас жеткіншектерге арналған. Өндіріс адамдары жайлы "Жеті жылдықтың жігіттері" очерктер кітабы (1961), "Қаз қайтқанда" (1968), "Айшықты мезет" (1969) деректі повестері жарияланды. "Сәтбаев", "Ебіней Бөкетов" (2005) атты деректі ғұмырнамаларын (1980, 1989), "Шығыс хикаясы" пьесасын (1971), "Жаңғырық" (1979), "Көмбе" (1985) романдарын жазды. А.Беляевтің "Қос мекенді адам" романын қазақ тіліне аударған. "Құрмет" орденімен (2001), "Еңбектегі ерлігі үшін" медалімен, Қазақстан Жоғары Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.[1]

  1. Абай ең алғаш ғашықтық сөзін Тоғжанға айтқан
  2. Шалкиіздің Би Темірді мадақтап жазуы: Арабы торы өзіңсің – Алп, алп басқан, алп басқан, Арабы торым өзіңсің. Жазалы алтын, қол кескен, Алдаспаным өзіңсің
  3. Мағжан Жұмабаевтың шын есімі? - Әбілмағжан екен
  4. Сонда бурыл гуледі, аяғы жерге тимеді, көлденең жатқан көк тасты, саз балшқтай иледі – эпитет, - көк тас, балшықтай – теңеу, аяғы жерге тимеді - гипербола
  5. Абай оқыған шығыс классиктері Низами, Сағди, Қожа Хафиз, Науаи, Физули, Жәми
  6. Дулат Бабатайұлының жинағы - «Өсиетнама»
  7. Дулаттың өзі туралы, автопортреті суреттелген – Айтқызбасымды айтқыздың
  8. Смағұл Елубай «Жалған дүние» шығармасының кейіпкерлері : хансулу параддин сырга шарип шеге, Едіге, Азберген, койбагар
  9. Сілтелі-Бұғылы деген жерде мұғалім болып кім жұмыс істеді?- Сейфуллин
  10. Абай жолы романында Абай алғаш өлеңін кімге арнаған- Байғызға, Негізі түйе бағып жүрген бір әйелге шығарады.
  11. Оралхан Бөкей - Тортай мінер ақ боз ат. Кейіпкерлері? Ораш - Оралхан Бөкейдің өзі.
  12. «Қазақ солдаты» романының басты кейіпкері Қайрош Сарталиевтің протатипін бүгінгі ұрпақ біле ме? 1916 жылгы окига.Крейгель Саруар

Иноземцев Торехан. «Зытып келем, зытып келем. Артыма қарай-қарай зытам... Зытып келе жатқаным, қашып келемін. Артыма қарай беретінім, қорқып келемін...».  Дәл осылай басталатын шығарма есіңізде ме? Иә, бұл - Ғабит Мүсіреповтің «Қазақ солдаты» романы.

  1. Ә.Нүрпейісов. Қан мен тер. Еламан, Рай ... Танирберген – один из сложных героев трилогии, «степной принц»,.
  2. «Алыстан сермеп...» (Сегізаяқ) - Абайдың 1889 ж. жазған өлеңі. Әрқайсысы 8 тармақты 25 шумақтан тұрады.

75.Жұмбақ айтысына қай ақындардың айтысы жатады? Нұржан мен Сапарғали (ең жақсы үлгісі), Әсет пен Рысжан, Қожахмет пен Әубәкір

76.«Автобиографиялық әңгімедегі» ұстаз кім? Бекет Өтетілеуов

77.Артық тудың Бөгенбай деп Үмбетей қандай тұрмыс-салт жырының бірін айтты? жоқтау

78.«Жалған дүние »романындағы басты кейіпкердің балаларының аттары? Бағдагүл

79..Қ.Мырза Әлидің экологиялық мәселелерді қозғаған шығармасы? Қызыл кітап.

«Табиғат», «Хайуанаттар», «Жануарлар жайлауы», «Табиғат терезесі» т.б. Олардың ішінде балаларға арналған тілі жеңіл, бала түсінігіне сай жеңіл жазылған «Киттің баласы не дейді», «Тоты не дейді», «Көжек не дейді» т.б. өлеңдері бар. Ақынның экология тақырыбына жазылған еңбектері өз қорытындысын «Қызыл кітап» поэмасында

80.Ж.Жабаевтың сатиралық бағытты шебер қолданған өлеңі? Кәдірбайдың төбеті

81.ХII ғ.оғыз -қыпшақ тілінде жазылған шығарма? Диуани Хикмет

82.М.Дулатовтың ананың балаға деген махаббатын суреттейтін шығармасы? Шешенің балаларын сүюі

83.«Бақытсыз Жамал»кімдікі? Міржақып Дулатов  1910

84.М.Шаханов монолог түрінде кімнің қазасын айтты(күйзелді)? Махамбет

  1. 11 жасында ағасы Қасымбектің қолында қалатын жазушы – М.Әуезов

Мені 11 жасымда Қасымбек деген нағашым Семейдегі қазақ-орыс мектебіне берді – М.Әуезов

  1. Жұмбақ айтыс– айтыс жанрының бір түрі.

Онда табиғат құбылыстары, адам, жан-жануар, қоғам тіршілігіндегі көріністерді жұмбақтау арқылы өнер бәсекесіне түскен әріптестер бір-бірінің ақыл-парасаты мен ой-түсінігін сынап, сөзден тосып, тізе бүктіруді көздейді. Жұмбақ айтыстың ең алғашқы түрі – қыз бен жігіт қайымдасуларында бір-біріне тосыннан сұрақ қойып, оған қолма-қол жауап қайыруды өзара мақсат еткендіктен, көбінесе олардың жауаптасулары барынша жинақы, терең мағыналы болып келеді. Қайым айтыстарының бір топ үлгілерінде (аты-жөні мәлімсіз көптеген қыз бен жігіт қайымдасулары, “Ұлбике мен Күдері қожа айтысы”, тағы басқа) қойылатын бір-екі ауыз жұмбақ айтыс тағдырын үзілді-кесілді шеше алмайды, көбінесе, қарсыласын оқыстан тосып тоқтатудың көп тәсілдерінің бірі ғана. Қыз бен жігіт қайымдасуларының енді бір тобында айтыстың тоқтамды түйіні жұмбақ шешімдеріне келіп тіреледі. Мұнда жұмбақты қыз жағы бастап, жігіт шешуімен шектеледі де, ақыры қыздың дәстүрлі жол беруімен (жүзік, сақина, түйме, орамал – бір тоғыз) аяқталады. Жұмбақ арқылы айтысу ақындар айтысында кемелденіп, өзінің шырқау шыңына жеткен. Бұлардың бірсыпырасы  ғылым-білім, өнердің пайдасын паш етсе, енді бір тобы  деректі заттар мен өмірдегі жаңалықтарды жұмбақ етеді.

 

  1. Бұлақ көрсең көзін аш деген нақыл сөзге келетін Ыбырай Алтынсариннің әңгімесі: Таза бұлақ. Үш жолаушының әңгімесі. 1- томчидан кул булар, 2-міндетсінбеу керек. 3-
  2. Өмірге өлең үшін келген ақын - Төлеужан Мұхамеджанұлы Ысмайылов - Ақынның көзінің тірісінде үш кітабы жарық көрді : "Әлдекімге бір шапалақ","Есіл", "Америка трагедиясы". «Қойлар» өлеңі аудармалары. Мцыри т.б.

М. Жұмабаев. Батыр Баян (Бірінші тарау)

М. Жұмабаев. Батыр Баян (Екінші тарау)

М. Жұмабаев. Тәңірі – Хантәңірі тауы

М. Жұмабаев. Ертегі

М. Жұмабаев. Жүсіп хан

М. Жұмабаев. Қойлыбайдың қобызы

М. Жұмабаев. Қорқыт

М. Жұмабаев. Оқжетпестің қиясында

М. Жұмабаев. Өтірік ертек

  1. “Арыстандай айбатты, көкбөрідей тәкаппар” деп суреттелген тұлға? Алып ер Тоңа
  2. Біржан сал айтысқа қосқан белгілі ақын? Абай
  3. Алаң да алаң, алаң жұрт – туған елмен қоштасу - Қазтуған
  4. Ұлықбек Есдәулеттің өткен тарих пен бүгінгі заманды байланыстыратын туындысы?

Біз-түркілерміз

  1. “Қозы Көрпеш-Баян сұлудағы” Айбастың сөзі?

Құлақ кәрі, бай кіші, ақыл дана,

Көктаймен ауылыңа келдім жаңа.

Су аяғы құрдымнан іздеп келдім,

Қозы Көрпеш-шын жарың, келін бала.

Немесе

Өсіпсің, кішкене едің, Қозы, дардай,

Қайратың басым еді, шығапа алмай.

Қайының айлық жерде жақын жатыр,

Сұм жалғыз, неғып жүрсің, бір бара алмай?!

  1. Қасым Аманжолов өлеңдерінің басты тақырыбы? Туған жерді қастерлеу
  2. Мен бақытты бола қойман сірә да,

Туған елім болса екен бақытты? М.Мақатаев “Елім барда”

  1. “Дулығалы бас кескен”, “ дулығамның төбесі туған айдай болмаса, батыршылық сүрмен-ді” ? Шалкиіз
  2. “Алыстан арбалап материал тасымаймын, архивтің шаңын жұтпаймын. Жақыннан өз басымнан кешкенді, өзім байқап-түйгенімді, өз айналамнан дорбалап жинаймын. Бір сөзбен айтсам: өзін жазатын жазушымын. Мінез-құлық жағынан Қожа өзге емес, менің өзіме ұқсайды.” - Бердібек Соқпақбаев
  3. “Ата үміті” шығармасында Тоқсанбай мен Ергешбайды бас пайдасы үшін алдап кететін кейіпкер? Омаш
  4. “Бандыны қуған Хамит” кейіпкерлері? Сейсембаев, ноғай қатын, начальник, Ақсақ Ақан, Банды Кудря, Хамит
  5. Атқамінер мен Тоқымқағар үзінді деген. Тоқымқағарда үзінді жоқ. Атқамінер:

Ақ тілек, ақ тілек,

Атқа тоқым сал, тілек.

Жасыңнан малды баға біл,

Атқа жақсы шаба біл.

Өнеге өнер таба біл,

Аймағыңа жаға біл.

Тең құрбыңның алды бол,

Мінеки, атқа міндің!

Ашылды жол.

  1. Ә.Кекілбаев марапаттары?

Құрмет белгісі мен Отан ордені

Тарлан сыйлығы 2003

ҚР президентінің Бейбітшілік және рухани келісім сыйлығы

Дәрежелері?

Қырғызстан еңбек сіңірген қайраткері 1995

Қазақстанның Еңбек Ері 2009

ҚР Ұлттық Ғылым академиясының академигі 2009

Маңғыстау, Атырау құрметті азаматы

Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері

Қызметтері?

ҚР Жоғары кеңесінің төраңғасы 1994-95

ҚР алғашқы мемлекеттік хатшысы 1996-2002

ҚР ПАрламенті Сенатының депутаты 2002-2015

  1. М.Әуезовтің 1928жылғы өмірбаяндық шығармасы? Өз жайымнан мағлұмат
  2. Ж.Аймауытовтың Қартқожа романындағы ДӘРМЕНГЕ ТӘН СИПАТ – батыр әрі әнші
  3. Әл-Фарабидің ерлік туралы жазған шығармасы – үш достың ердігі. Әл-Фарабидің Үш достың ерлігі атты бұл мультфильмде Ер Тоңға туралы және жас үш дос туралы айтылған.
  4. Махмұд Қашғари «Құтты білікте» Күнтуды – Әділет, Айтолды – дәулет. Өгдүлміш – ақыл, данышпандықпен даңқы шыққан кемеңгер тұлға образы болса, Одғұрмыш – қарапайымдылық пен қанағаттың жиынтық тұлғасы ретінде көрінеді.
  5. Нарынқұм зауалы (М.Шаханов)
  6. Лашын (С.Мұқанов)
  7. Масғұт(Абай)
  8. Ескендір (Абай)
  9. Ж.Нәжімеддинов. Саған мұным қаталдау жетер, мейлі,

бұл тілегім кетпес-ау бекер деймін:

Ылғи сенің тойыңда күй тартқанмен

күйігіңді тартпасам екен деймін.

  1. Адамның өмірге келгендегі мақсатын айқындайтын, кездейсоқ кедергілерге қарамастан, ел үшін еңбек етуге шақыратын өлеңі. «Бақытқа жол сілтеу» атты еңбеутерінің негізгі түпкі ойы- бақытқа жету туралы, сыйластық, адамгершілік, мейірімділік, ізеттік, құрмет жайында сөз қозғайды.Фараби.
  2. Шерхан Мұртаза. «Табылған теңіз» дегі ұнамсыз кейіпкер - Жазушы Қойшы атаның таяғы алтынға айналып кететін ертегі мен Қарынбай туралы аңыз әңгімелерді, ертегілерді сюжетке кіргізе отырып, халықтық мұраның тәлімдік сипатын аңғарта білді. Жазушы жас жеткіншектерді ертегі кейіпкерлеріндей батыл да адал болуға үндесе, екінші жағынан, Қарынбай сынды қанағатсыз тоғышарларды әшкерелейді.
  3. Д. Исабеков. Дәрмене повесінен үзінді. Ата үміті. Омаш Омаш жолы- опасыздық. Жағымсыз бейне Қара ниетті қаскүнем. Басты кейіпкерлері Опасыздықтың ойрандалуы. Жағымды бейнелер Жақсылық ниетте Жақсылықпен жүргендердің жеңуі. Тоқсанбай қарт Ата жолы- адалдық. Ергешбай бала Періште жолы-пәктік.
  4. Абайдың 17 қара сөзі. Қайрат, ақыл, жүрек үшеуі өнерлерін айтысып, таласып келіп, ғылымға жүгініпті. Қайрат айтыпты: «Ей, ғылым, өзің де білесің ғой, дүниеде ешнәрсе менсіз кәмелетке жетпейтұғынын; әуелі, өзіңді білуге ерінбей-жалықпай үйрену керек, ол - менің ісім. Құдайға лайықты ғибадат қылып, ерінбей-жалықпай орнына келтірмек те - менің ісім. Дүниеге лайықты өнер, мал тауып, абұйыр мансапты еңбексіз табуға болмайды. Орынсыз, болымсыз нәрсеге үйір қылмай, бойды таза сақтайтұғын, күнәкәрліктен, көрсеқызар жеңілдіктен, нәфсі шайтанның азғыруынан құтқаратұғын, адасқан жолға бара жатқан бойды қайта жиғызып алатұғын мен емес пе? Осы екеуі маған қалай таласады?» - депті. Ақыл айтыпты: «Не дүниеге, не ахиретке не пайдалы болса, не залалды болса, білетұғын - мен, сенің сөзіңді ұғатұғын - мен, менсіз пайданы іздей алмайды екен, залалдан қаша алмайды екен, ғылымды ұғып үйрене алмайды екен, осы екеуі маған қалай таласады? Менсіз өздері неге жарайды?» - депті. Онан соң жүрек айтыпты: «Мен - адамның денесінің патшасымын, қан менен тарайды, жан менде мекен қылады, менсіз тірлік жоқ. Жұмсақ төсекте, жылы үйде тамағы тоқ жатқан кісіге төсексіз кедейдің, тоңып жүрген киімсіздің, тамақсыз аштың күй-жәйі қандай болып жатыр екен деп ойлатып, жанын ашытып, ұйқысын ашылтып, төсегінде дөңбекшітетұғын - мен. Үлкеннен ұят сақтап, кішіге рақым қылдыратұғын - мен, бірақ мені таза сақтай алмайды, ақырында қор болады. Мен таза болсам, адам баласын алаламаймын: жақсылыққа елжіреп еритұғын - мен, жаманшылықтан жиреніп тулап кететұғын - мен, әділет, нысап, ұят, рақым, мейірбаншылық дейтұғын нәрселердің бәрі менен шығады, менсіз осылардың көрген күні не? Осы екеуі маған қалай таласады?» - депті.

Сонда ғылым бұл үшеуінің сөзін тыңдап болып, айтыпты:  - Ей, қайрат, сенің айтқаныңның бәрі де рас. Ол айтқандарыңнан басқа да көп өнерлеріңнің бары рас, сенсіз ешнәрсенің болмайтұғыны да рас, бірақ қаруыңа қарай қаттылығың да мол, пайдаң да мол, бірақ залалың да мол, кейде жақсылықты берік ұстап, кейде жамандықты берік ұстап кетесің, соның жаман, - депті.

 -Ей, ақыл! Сенің айтқандарыңның бәрі де рас. Сенсіз ешнәрсе табылмайтұғыны да рас. Жаратқан тәңіріні де сен танытасың, жаралған екі дүниенің жайын да сен білесің. Бірақ сонымен тұрмайсың, амал да, айла да - бәрі сенен шығады. Жақсының, жаманның екеуінің де сүйенгені, сенгені - сен; екеуінің іздегенін тауып беріп жүрсің, соның жаман, - депті. - Сен үшеуіңнің басыңды қоспақ - менің ісім, - депті. Бірақ сонда билеуші, әмірші жүрек болса жарайды. Ақыл, сенің қырың көп, жүрек сенің ол көп қырыңа жүрмейді. Жақсылық айтқаныңа жаны-діні құмар болады. Көнбек түгіл қуанады. Жаманшылық айтқаныңа ермейді. Ермек түгіл жиреніп, үйден қуып шығарады. - Қайрат, сенің қаруың көп, күшің мол, сенің де еркіңе жібермейді. Орынды іске күшіңді аятпайды. Орынсыз жерге қолыңды босатпайды. Осы үшеуің басыңды қос, бәрін де жүрекке билет, - деп ұқтырып айтушының аты ғылым екен. Осы үшеуің бір кісіде менің айтқанымдай табылсаңдар, табанының топырағы көзге сүртерлік қасиетті адам - сол. Үшеуің ала болсаң, мен жүректі жақтадым. Құдайшылық сонда, қалпыңды таза сақта, құдай тағала қалпыңа әрдайым қарайды деп кітаптың айтқаны осы, — депті.

  1. Абайдың 18 қара сөзі – ақыл, ғылым, ар. Тегінде, адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озбақ.
  2. Ислам дәуірі әдебиетінің өкілі, Алтын Орда әдебиетінің негізін салушы Сайф Сараидың Суһайл мен Гүлдерсін»дастаны. Сүһайл, Гүлдерсін, Ақсақ Темір
  3. Сәкеннің шығармашылығынан мәлімет беру. 1914 жылы «Өткен күндер» өлеңдер жинағы жарияланды. Ақынның кітаптарының суреттері көрсетіледі:

    Өлеңдері: Сыр сандық, Тұлпарым;

    Поэмалары: Көкшетау, Аққудың айрылуы

    Әңгімесі: Бандыны қуған Хамит

    Повестері: Жемістер, Айша, Жер қазғандар

    Романы: Тар жол тайғақ кешу

    Пьесалары: Бақыт жолында, Қызыл сұңқарлар

    Әндері: Біздің жақта, Тау ішінде

  1. Қазтуғанның толғаулары: Бұдырайған екі шекелі, Алаң да, алаң, алаң жұрт
  2. 1909 жылы Петербургте М. Дулатұлының "Оян, қазақ!" атты өлеңдер жинағы жарық көреді. Бұл кітап та патша әкімшілігінің қуғындауына ұшырайды.1913 жылы ол Ахмет Байтұрсынұлымен бipre "Қазақ" газетін шығарып, басылымның бұдан кейінгі жұмысына белсене араласады. Одан кейін 1913 жылы Орьнборда "Азамат", ал 1915 жылы "Терме" атты өлеңдер кітаптары басылып шығады.
  3. Абай Ескендір поэмасы – тоймастық.

    «Бұл — адам көз сүйегі», — деді ханға.

    Тоя ма адама көзі мың мен санға?

    Жеміт көз жержүзіне тоймаса да,

    Өлсе тояр, көзге құм құйылғанда.

    Кәпір көздің дүниеде араны үлкен,

    Алған сайын дүниеге тоя ма екен?

    Қанша тірі жүрсе де, өлген күні

    Өзге көзбен бірдей-ақ болады екен.

Аристотельдің даналық сөзі қанағатсыз Ескендірге ой салады, ол алған бетінен қайтады. Сөйтіп, ақын Аристотельге Ескендірді бағындырып, жауыздықты әділетке жеңгізеді.

  1. Тамирис пъессасындағы бекзада – Спаргапис
  2. М.Шаханов – Махамбет монологы, әке үкімі – бала, әке, Ықылас – Махамбеттың досы. Баймағанбет сұлтан – сұр ішік сыйлаған. Әке Махамбетті жек көрсе де, сыйлайды. Өйткені әйелі Махамбетке ғашық болған.
  3. 128. ӘР ӘДЕБИЕТШІ МАЗМҰНЫМЕН ТАНЫС БОЛУЫ КЕРЕК 25 РОМАН

«Бақытсыз Жамал», Міржақып Дулатов

  1. «Қартқожа», Жүсіпбек Аймауытов
  2. «Ақбілек», Жүсіпбек Аймауытов
  3. «Қамар сұлу», Сұлтанмахмұт Торайғыров
  4. «Абай жолы», Мұхтар Әуезов
  5. «Қазақ солдаты», Ғабит Мүсірепов
  6. «Шығанақ», Ғабиден Мұстафин
  7. «Дауылдан кейін», Ғабиден Мұстафин
  8. «Ақ Жайық», Хамза Есенжанов
  9. «Шырағың сөнбесін», Тахауи Ахтанов
  10. «Боран», Тахауи Ахтанов
  11. «Қан мен тер», Әбдіжәміл Нұрпейісов
  12. «Теміртау», Зейін Шашкин
  13. «Доктор Дарханов», Зейін Шашкин
  14. «Ақиқат пен аңыз», Әзілхан Нұршайықов
  15. «Менің Әуезовім», Зейнолла Қабдолов
  16. «Қызыл жебе», Шерхан Мұртаза
  17. «Тағдыр», Қабдеш Жұмаділов
  18. «Үркер», Әбдеш Кекілбаев
  19. «Елең-алаң», Әбіш Кекілбаев
  20. «Аласапыран», Мұхтар Мағауин
  21. «Қаһар», Ілияс Есенберлин
  22. «Алмас қылыш», Ілияс Есенберлин
  23. «Жанталас», Ілияс Есенберлин
  24. «Ай мен Айша», Шерхан Мұртаза
  25. Қозыны Баянмен табыстырған адамды табыңыз: (Айбас). • "Қозы Көрпеш-Баян сұлу " жырындағы Айбас қандай кейіпкер? (Әділдік жолында күресуші),• "Қозы Көрпеш-Баян сұлу" жырындағы Қозының намысын қорғау үшін

шыққан: (Айбас)

  1. Лиро-эпостық жырлардың негізгі кейіпкерлері: қарапайым адамдар
  2. М.Әуезовтің «Абай» романының КСРО Мемлекеттің сыйлығымен марпатталған уақыты= 1949 жыл
  3. М.Әуезовтің 1916 ж. оқиғаға арнаған повесі= «Қилы заман»
  4. М.Әуезовтің алғашқы әңгімесі «Қорғансыздың күні» жарияланған жыл= 1921 жыл
  5. М.Әуезовтың аудармасына тән емес қатар: Е.Онегин
  6. М.Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасындағы оқиға өтетін жер= Бурабайда
  7. М.Қашқаридың «Түркі сөздерінің жинағы» атты еңбегінде тайпалар саны: 29
  8. М.Шахановтың “Арман” өлеңіндегі басты кейіпкер= Әбу Насыр Әл-Фараби
  9. Мағжан Жұмабаевтың поэмасын белгілеңіз= Жүсіпхан
  10. Мақалға тән белгіні көрсетіңіз: Ой анық болып, тұжырым жасалады
  11. «Маңмаңгер» әнінің авторы= Ақан сері
  12. «Махамбет жаратылысы – аса сирек құбылыс» деген жолдардың авторы =З.Қабдолов
  13. Махамбет күйі= «Жұмыр қылыш»
  14. Махамбетті өлтірген адам=Ықррылас
  15. Махабеттің Исатайға арналған өлеңі: Тарланым
  16. Мәңгілік өмірді аңсайтын аңыз кейіпкері: Қорқыт
  17. Менің таулықтарым! Өздерінің жалаң жабайы жартастарынды сүйіндер!» деген жолдардың авторы: Р.Ғамзатов
  18. Т.Айбергенов қанша жыл өмір сүрді? 1937-1967
  19. Зар заман ақындары – Дулат Мұрат Шортанбай
  20. «Қыз Жібек» қай өңірде жазылған (Батыс, Шығыс, Солтүстік, Оңтүстік, Орталық)
  21. "Бала Шоқан" кімнің шығармасы? Сапарғали Бегалин
  22. "Менің атым Қожа" кім жазды?…Б.Соқпақпаев
  23. Туганда дуние есігін ашады өлең Өлеңмен жер қойнына кірер депең, Өмірдегі қызыгың бәрі өлеңмеп, Ойласаңшы, бос қақпай елең-селең,-деп айтқан кім екенін анықтаңыз.,: Абай Құнанбаев.
  24. Ж.Аймауытов әдеби мұрасының негізгі, салмақты саласы.,: Драматургия.
  25. Ақтамбердінің «От басар орны отаудай» өлеңі не жайында екендігін айқындаңыз.,: Жылқы малының қадір-қасиеті.
  26. Адам мен оның өмір сүру жағдайларын шын күйінде көрсетудің капай аталадқ- Реализм.
  27. Ғ.Мұстафин өнеріне сай ,ты белгілеңіз.,: Жазушы.
  28. Жүсіп Баласағүн қай ғасырда өмір сүргенін белгілеңіз.,: XI ғ.
  29. «Адалдык, акикаттан сомдап сокқан Тасқа салсам мұқалмас қаруым бар» деген өлең тармақтарында ақынның нені танытатындығын анықтаңыз.,: Қайсарлықты.
  30. С.Мүқановтың «Өмір мектебінен» алынған үзінді «Саятшы Оразда» көрсеті қандай құстарды қандай мезгілде аң-құсқа салатынын белгілеңіз.
  31. Қыста құсбегілер бүркіт, жазда қаршыға мен тұйғын салады.
  32. Б.Майлин дәріс алған татар мұғалімнің есімін анықтаңыз. Әбдірахман Сатыбалдин.
  33. Жамбылдың 15-16 жасында жазған өлеңін көрсетіңіз. ,: “Шағым”.
  34. Литота дегеніміздің не екенін анықтаңыз.,: Құбылысты тым қүлдырата айту.
  35. "Абай жолы" эпопеясындағы Дәркембайдың кім екендігін көрсетіңіз.,: Кедей жатақ.
  36. Асан қайғының толғауын табыңыз. ,: «Көлде жүрген қоңыр қаз» .
  37. «Сен жас жігіт боп келген сайып, Жер жібек, барқыт киіп, жасыл желек Буркенеді үйеңкі, терек, қайың!» деген үзіндінің кай өлеңнен алынғандығын табыңыз.,: «Майға сәлем».
  38. Қазақ аулы кедейлерінің типтік бейнесі С.Мұқановтың қай өлеңінде бейнеленгендігін керсетіңіз.,: «Шоқпыттың шаруасы»
  39. Абайдың "Мінез-ақыл мен ғылымды сақтайтын сауыт" деғен афоризмі қай қара сөзінен алынғанын анықтаңыз. ,: Отыз екінші.
  40. Ғ.Мүсіреповтің "Қазақ солдаты" шығармасындағы кейіпкердің шын аты- жөнін көрсетіңіз. Қайырғали Смағұлов.
  41. Саққүлақ, Желаяк, Көлтауысар қай ертегінің кейіпкерлері екенін табыңыз.,: «Ер Төстік»
  42. XV-XVII1 ғғ. жырауларды белгілеңіз. ,: Асан Қайғы.
  43. Ы.Алтынсариннің әлеуметгік теңсіздік тақырыбына жазған өлеңі, табыңыз. «Әй, жігіттер»
  44. 1675-1768 жылдары өмір сүрген, әйгілі Бөгенбай батырға жыр арнаған жырауды көрсетіңіз. Ақтамберді жырау.
  45. «Ақын өдімі туралы аңыз» поэмасының авторын табыңыз. Қ.Аманжолов.
  46. "Алланың өзі де рас, сөзі де рас" деген тармақ кімнің өлеңінен алынғанын анықгаңыз.Абай.
  47. «Кек», «Түрксиб», «Исатай-Махамбет» пьесаларының авторын көрсетіңіз: І.Жансүгіров.
  48. «Ең алғаш менің өлең жазғаным 13 жасар кезім болса керек. Дұғалық . жазатын кішкене ғана шолак кітапшама тіленші шалға есік ашпаған бір кемпірді... өлең ғып жазып қойғанымды әкем көріп, маңдайымнан иіскегеиі әлі есімде»,- деген жолдар кімнің өмірбаяпынан алынғанын табыңыз. Ж.Аймауытов.
  49. О.Сүлейменовтің туған жерін көрсетіңіз.: Алматы.
  50. “Менің алғаш білімге көзімді ашқан осы кісі”,- дейді Мұқан Тоқтабайұлына арнаған сөзінде... Айтып отырған кім екенін анықтаңыз.: М.Дулатов.
  51. “Ботагөз” романының “Тұңғиықга” тарауьшда не туралы айтылатынын белгілеңіз. XX ғ. басындағы қазақ кауымы суретгелінеді.
  52. Шерхан Мұртазаның «Сталинге хат» драмалық шығармасында Әрифа кімнің анасы екенін атаңыз. Әзизаның.
  53. Шәкәрім ақынның мына өлең жолдары қай шығармасынан алынғанын белгілеңіз. «Жігіттер! Бул өлеңді жазган мөнім Емес қой жастықпенен салган әнім. Қас қайсы, қаза қайсьі, таза қайсы? Аларсың, көп гибрат, байқаганың». : «Еңлік-Кебек» поэмасы.
  54. А. Байтұрсыновтың «Қазактың бас ақыны» мақаласының қайда жарияланғандығын табыңыз. : «Қазақ» газеті
  55. ... Бабамның қиялымен ңанаттсшып, Бугін мен Айга қонып, жайды уставам.., - деген үзінді Мұқағалидың қай өлеңінен белгілеңіз. : «Фантазия»
  56. Бес тараудан тұратын, шығарманың басынан аяғына дейін біртүтас тартылған оқиға жүйесі жоқ І.Жансүгіров шығармасын белгілеңіз. : «Күй».
  57. Немістің ұлы ақыны Гетемен ой бөлісетін қаламгерді табыңыз.: Б.Бүлқышев.
  58. Жамбыл Құлмамбет ақынмен қай жылы айтысып, жеңіске жеткенін табыңыз.: 1881 ж.
  59. Ә.Нұрпейісовтің "Қан мен тер" романында кай өңір балықшыларының трагедиялық өмірі суреттелетінін көрсетіңіз. : Арал балықшыларының өмірі.
  60. “Ш.Уәлиханов” пьесасы (С.Мұқанов) қай жылы сахнаға қойылғанын табыңыз.: 1954 ж.
  61. Шоқан жазып алған жырды табыңыз. : “Манас”.
  62. М.Әуезовтін «Еңлік-Кебек» пьесасыкда Кебек кімге келіп болашағына бал аштырғаньш анықтаңыз. Нысан абыз.
  63. .Ақиқат сыйы не туралы айтылған – АллаҒа құлшылық ету
  64. Ы. Алтынсариннің қайырымдылық туралы жазылған шығармасы – Атымтай Жомарт
  65. Асыл шөп деп астарлап жеткізген жақсы қасиеттер? – Сабырлылық
  66. Ақан Сері Қорамсаұлы - Әуелі ауылда, содан соң Қызылжардағы Уәли (Ахметуәли) молдадан оқыған.
  67. Сұлтанмахмұт Торайғыров - 1912 жылы Троицкідегі Ахун Рахманқұли медресесіне түседі.
  68. Қозы көрпеш баян сұлудағы Сарыбай қалай өледі. Маралды атқан кезде, марал оған тап болады да, аяғымен ұрып құлатады.
  69. Ізгі қала тұрғындарының көзқарасы (Қайырымды қала тұрғындарының көзқарастары туралы трактат) — Әбу Насыр Әл-Фарабидің негізгі еңбектерінің бірі.
  70. Сәбит жеті жасқа келгенде әкесі – Мұқан, сегізге толғанда шешесі өледі де, Мұстафа деген ағасының қолында қалады. Жетімдіктің ауыр қасіретін тартқан Сәбит он жасынан бастап өз бетінше еңбек етеді. 
  71. Сәкеннің «Өткен күндер» атты тұңғыш өлеңдер жинағы Қазан қаласында басылып шыққан.
  72. Мұқан Иманжановқа 1950 жылы «Алғашқы айларға» Жамбыл атындағы рес­пуб­ликалық бәйге берілуі де кәдім­гідей әсер етеді. Повесте ауылдық жердегі мектеп өмірі, мұғалімдер ұжымының сан салалы жұмыстары, оқушылардың мінез-құлық, іс-әрекеттері, адамдар арасындағы қарым-қатынастар шынайы әрі терең суреттелген. Мектеп өмірі, оқу мен еңбекті ұштастыру мәселесі, мұғалімдердің ауыр да абыройлы еңбегі шебер бейнеленеді.
  73. Буырқанып бұрсанып, Мұздай темір құрсанып, Қабағынан қар жауып, Кірпігінен мұз тоңып, -Қобыланды батыр
  74. Абылайдың ақылшысы, кеңесшісі:Бұқар жырау
  75. Халық үшін елден қуылған жырау:Жиембет
  76. 15 ғасырдағы шешендік сөз өнерін дамытқан? – Асан қайғы, Қазтуған, шАЛКИІЗ
  77. Әпке деген әңгімедегі Камажайдың сіңлісі:Нәзила
  78. Смағұл Жалған дүние шығармасындағы жазушы кейіпкер –Едіге
  79. С.Сейфуллин драмалары:Қызыл сұңқар мен Бақыт жолында
  80. Ж.Аймауытов Әнші дегендегі басқарушы: Әбіжан
  81. М.Мағауин бір атаның баллары шығармасында Зәкенді (Зикфрид) асырап алды: Ахмет
  82. Сегіз қырлы, бір сырлы, кейде ақымақ, кейде қу – Қожанасыр
  83. Біржан мен Сара айтысында айтылған дара, даналығымен көрінген Ұлы Ақын? Абай
  84. Абайдың Ескендір поэмасында көрсетілген қасиет - зұлымдық, доңғарлық
  85. Тортай мінер ақ боз атта басты кейіпкер мінезі: (жуас мінезді бала) – Тортай
  86. М.Әуезовтің 1928жылғы өмірбаяндық шығармасы? "Өз жайымнан мағлұмат"
  87. Ш. Құсайыновтың Томирис шығ-да ерлік көрсеткен кейіпкер – Шұғыла, Тамирси Кир
  88. Өзін мақтап таныстырған жырау – Мадақ жыры. Қазтуған.
  89. Саттар ерубаевтың Менің құрдастарым. Кейіпкерелері - қойшының баласы -Рахмет, Рахметті бағып алған-Тұрар, Рахметтің әкесінің атын Дәуір деп өзгертеді, Тұрардың ұлы - Сейтен, Рахметтің қарындасы-Сағадат, шахта иесі-Хокинс, Әліп-көмір басып қалған адам, Джим-қызды зорлайды, үй сыпырушы-Таня, Тілмаш Өтеген, зорланған, өлген қыз-Күләнда, академик қызы-Лиза,
  90. Шаханов жинақтары – Сенім патшалығы, Өркениеттің адасуы, Бақыт, жас қазақтар
  91. Ақтамберді – күлдір кісінетіп, Балаларыма өсиет, салпаң да салпаң
  92. Алтынсарин еңбекті сүюге шақыратын өлеңдері – Атымтай Жомарт, Қыпшақ Сейітқшұл, Әке мен бала
  93. Әділетсіз байларды масқаралап, келеке ететін аңыз кейіпкері – Алдар көсе
  94. Алтынсариннің қайырымдылық туралы – Атымтай Жомарт
  95. Беташар тойының екінші бөлімі – келінге ақыл айту, үлкендерді сыйлау керектігін түсіндіру
  96. Қалқаман-Мамырда Мамырды өлтірген – Көкенай

С.Елубай Жалған дүниедегі басты кейіпкердің ұлдары – Хансұлудың ұлы - Алматыдағы бастық баласы Тұлымхан,  жоғары оқу орнына түскен немересі Бөпенай, Үміт пен Түгелхан. Ол Маусымжан еді. Едігенің Құдай қосқан қосағы
Едіге өмірге келмей жатып, әкесі мен шешесі – Бұл -ыш мерген мен Балқия сұлуғ әжесі – Дәу апа, Едіге мен Маусымжанның қызы – Бағдагүл, ұлы – Қамбар,

  1. М,Жүмабаев өлеңдері – Пайғамбар, Түркістан, Оқжетпестің қиясында, Қойлыайдың қобызы, Өтірік ертек
  2. Әбір Кекілбаев Аңыздың ақыры –
  3. Айтқызбасымды айтқыздың – сұлулығын мақтан еткен келіншекті сынайды
  4. Фарабидің адамгершілікке, еңбексүйгіштікке, жомарттық пен сыйластыққа байланысты шығармасы – Тіршілікте құрыштай бол төзімді, Қайырымды қала тұрғындары
  5. Шерхан Мүртаза - Бесеудің хаты
  6. Олжас Сүлейменовтың ғылыми-зерттеу кітабы – Аз и Я
  7. Алтынсариннің Қазақ хрестоматиясына енген әңгімелері – Әке мен бала, Асыл шөп
  8. Қыпшақбоз деген Кенжебек деген кейіпкердің тұлпары
  9. Жұмбақ айтысының ерекшеліктері: - көп ақын айтысуға батылы жете бермейді;
  • Табиғат құбылыстарын білуге құмарлықтан туған
  • Айтысушылары сирек
  1. Жүмабаев – Қорқыт, Қойлыбайдың қобызы, Жүсіпхан, Батыр баян
  2. Күн-күйеу, жер-қалыңдық- - метафора Абай
  3. Бекежан – әккі сұм, өзім батыр болғасын, кімді аяйын, паналап қуысты мылтық атты
  4. С.Торайғыровтың замана бейнесін жасаған поэмасы – Қамар сұлу
  5. Қабдеш Жүмәділов «Тағдыр» романы – Демежан есімді қыз, «Қаздар қайтіп барады» - немересі Төлеутай, шал – Байтас ақсақал. Әйгілі батыр Қаракерей Қабанбай өмірін және батыр өмір сүрген кездегі аласапыран оқиғаны назарға алған “Дарабоз” роман-дилогиясы.

«Көкейкесті», «Соңғы көш», «Атамекен», «Тағдыр», «Дарабоз», Таңғажайып дүние», ғұмырнамалық «Қылкөпір» сияқты романдары.

  1. М.Шахановтың Балладалар (1968), Ай туып келеді (1970), Қырандар төбеге қонбайды (1974), Сенім патшалығы (1976) атты кітаптары шықты. Тұңғыш өлеңдер жинағы ("Бақыт")
  2. Әл Фарабидің адам өміріндегі мақсаттарын айта отырып, насихат айтатын өлеңі- Қағаздың түсіп бетіне
  3. Әйелің жақсы болса, Бірінші – иманың, Екінші – жиғаның, Үшінші - ырысыңның тұрағы кімнің толғауынан алынған үзінді? Төле би.

Тарыққанда табынарым - өлеңім,

  1. Жабыққанда жалынарым - өлеңім.

Барлығы да өлеңімде сақтаулы -

Ақын болып нені айттым мен, не дедім кімнің өлеңі? - Т.Молдағалиев

  1. Салыстыру арқылы жасалған мақал

Жақсы қыз - жағадағы құндыз, жақсы жігіт - аспандағы жұлдыз

  1. Қ,Аманжоловтың өлеңі – Жамырап күнде жас өмір, Егіз жүрек, Өзім туралы
  2. Б. Майлиннің повесі – «Шұғаның белгісі» повесі
  3. Беташарға қатысты жолдар - Өзіңнен үлкен адамның бетіне тіке қарама
  4. Қабағынан қар жауған, Кірпігіне мұз қатқан....өлең жолдарындағы көркемдеуіш құрал мен алынған жыр - Сұраншы батыр, әсірелеу
  5. мұң мен өкінішке толы өлең элегия деп аталады
  6. Жұмабаев өлеңдері – толғу, пайғамбар
  7. Мақатаев – Сендердікі өмір, Фантазия, Елім барда, Мен таулықпын
  8. Бұрыл мен Ақмоншақ – Қарлыға мен Қобыланды
  9. Елтеріс қаған ұлдары – Білге мен Құлтегін
  10. Томирис бірге жерленген – Балхаш пен Спаргапис
  11. Мұқан – автордың әкесі, өмір бойы жалшылықта жүрген адам.

Зәурен – Мұқанның ұзатқан қызы.

«Өмір мектебінен» үзінді. Саятшы Ораз –аңшы, асқан мерген және мейірімді кейіпкер. жалғыз оқты шитімен атқан мерген, қыс бүркіт, жаз қаршыға мен тұйғын салумен айналысқан құсбегі, өзінің олжасын елмен бөлісе білетін қайырымды жан. Оның үш мергендігі елдің есінде ерекше сақталған.

Сәбит Мұқанов – ол кезде 6-ақ жаста болған кішкентай бала болғанымен зерек, ақылды болған.

  1. Сүлеймен – орта дәулетті, сараң адам.
  2. Абайдың 7-қара сөзі - Жас бала анадан туғанда екі түрлі мінезбен туады: біреуі - ішсем, жесем, ұйықтасам деп тұрады. Бұлар - тәннің құмары, бұлар болмаса, тән жанға қонақ үй бола алмайды. Һәм өзі өспейді, қуат таппайды. Біреуі - білсем екен демеклік. Не көрсе соған талпынып, жалтыр-жұлтыр еткен болса, оған қызығып, аузына салып, дәмін татып қарап, тамағына, бетіне басып қарап, сырнай-керней болса, дауысына ұмтылып, онан ержетіңкірегенде ит үрсе де, мал шуласа да, біреу күлсе де, біреу жыласа да тұра жүгіріп, «ол немене?»
  3. Ақ жайық Есенжановтың кейіпкерлері - Хакім, Жүніс, Ехлас
  4. Югнаки, Иассауи, Фараби - ислам дәуір әдебиетінің өкілдері
  5. Т.Молдағалиев - Тарыққанда табынарым - өлеңім,

Жабыққанда жалынарым - өлеңім.

Барлығы да өлеңімде сақтаулы -

Ақын болып нені айттым мен, не дедім.

  1. Абайдың орыс достары - Михайлэс, Долгополов
  2. Шаханов Арман өлеңі - Әл-Фараби – арман кейіпкер
  3. Қабдеш Жұмәділов шығармасы – Тағдыр, қаздар қайтіп барады – еліне оралып қайтыс болған шал
  4. Асқар Сүлейменов Бесатар повесіндегі Төрехан - Сәруардың әкесі
  5. Торайғыров шығармасы – Кедей повесі
  6. Көктің құсы, жердің аңы-бәрі де менікі - С.Мұқановтың "Өмір мектебінен" алынған қай бөлім үзіндімі - Саятшы Ораз
  7. Бұлғақов, Айнұр Тұрсымбекова, Тазабеков - қазіргі заман айтыскерлері
  8. «Үйім – менің Отаным», «Маңғыстау монологтары», «Революция және мен» өлеңдері - Ф.Оңғарсынова
  9. 1914 жылы Қазан қаласында басылып шыққан С.Сейфулиннің тұңғыш өлеңдер жинағы - Өткен күндер
  10. Қасым Аманжолов - Жамырап күнде жас өмір
  11. Метафара - ауыстырут
  12. Бандыны қуған Хамит - Ақсақ Ақан, Сейсенбаев
  13. Үмбетай «Бәкеге» өлеңінде не туралы айтты- әділдік, адамгершілік
  14. М.Шаханов - Ай туып келеді, Сенім патшалығы, Бақыт
  15. Шахановтың тұңғыш өлеңдер жинағы - Бақыт
  16. Қамар сұлу романындағы жорға Нұрымның жақтасы - Қалтан қажы, Оспан би
  17. Махамбет Өтемісұлы - Соғыс өлеңі
  18. Шәкәрімнің Әділ - Мария шығармасындағы Марияның ағасы - Асан мен Үсен
  19. М.Әуезов Қорғансыздың күні - 1921
  20. Шұғаның әкесі - Есімбек, ғашығы - Әбдірахман
  21. Төле бидің сөзі - Жүзге бөлінгендердің жүзі қара
  22. Бұқар - Қалданменен ұрысып, Бұл, бұл үйрек
  23. Тарлан сыйлығы, құрмет белгісі, келісім сыйлығы - Әбіш Кекілбаев
  24. Назымның ақылды ағасы - Алшыораз
  25. Қыш кітап туралы пікір авторы - Мұхтар Мағауин
  26. Өзге емес өзім айтам өз жайымда - Қасым Аманжолов
  27. Ақтамберді - Балаларыма өсиет, От басар орны отаудай, Салпаң да салпаң жортармын
  28. Ш.Құсайынов Ж.Аймауытовтың қай шығармаларын орыс тіліне аударған – Ақбілек пен Қартқожа
  29. 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалыс пен Созақ көтерілісін суреттейтін шығарма – Бесатар. Асқар Сүлейменов
  30. Томирис драмасы қанша көрініс, қанша бөлімнен тұрады? – 2 бөлім, 9 көрініс
  31. Ақ боз үй трилогиясы романдарының аттары – Тартыс, МІНӘЖАТ, Аманат
  32. Шыңғыс Айтматовтың повесі – Алғашқы ұстаз
  33. Жүсіпбек Аймауытов сияқты шебер жазушыны бұрын-соңды көрмеппін – Бейімбет МАЙЛИН
  34. «Мазар», «Двое в степи», «Қылкөпір», «Два часа мужества» сияқты шығармаларды қ.ысқақовпен бірге жазған жазушы – Шаһимардан Құсайынов
  35. Тәуекел той әңгімесі кімдікі – Шерхан Мұртаза
  36. Шығарма бас кейіпкердің «Бала кезінде ең жақсы көріп тыңдайтын ертегісі «Ер-Төстік» болатын» деп басталатын туынды – Бекторының қазынасы
  37. Шетте жүрген бауырластарға өлеңінің авторы – Оразақын Асқар
  38. «Жаңғырық», «Көмбе» романдарының авторы – Медеу Сәрсеке
  39. Абай үні, Абай лебі, Абай тынысы – заман тынысы, халық үні – Мұхтар Әуезов
  40. «Артық-кем айтқаным емес, Оразақын қазақ тіліне 70 пайыз байлық әкелген кісі» - пікірдің авторы – Ғафу Қайырбеков
  41. Біз-түркілерміз - Ұлұқбек Есдәулетов
  42. Шәкәрім Құдайбердіұлының «Қалқаман-Мамыр» шығармасының желісімен жазылған эпикалық прозаның авторы – Айгүл Кемелбаева
  43. Айгүл Кемелбаеваның әңгімесі – Шашты - Шашты әңгімесіндегі дана қарт пен Кенжебек бейнесі. Өз еркінен тыс тұтқынға түскен адамдардың өмірін, тағдырын ойыншық еткен жау қолындағы құл тірі адамның емес, тірі өліктің күйін кешкендей өмір сүрді. Әз Тәуке хан тұсында шоқбелдеу* таққан Шашты айтулы азамат болып, аты ел аузына ілікті. Жорықта қол бастады. Баяғы теке түрікпенді шауып, қыруар жылқысын қайтарып алып, түрікпеннің сұлу қызын қоса әкелді. Екі қосағынан Шашты төрт ұл көрді. Ерторының немересін түрікпеннен аман келтірген қас тұлпар Қыпшақбоз қаза жетіп өлгенде жігіт ағасы болған Шашты алғандарына жоқтау айтқызып, шиге орап кебіндеп көмді.
  44. Білім-ғылым үйренудің нақты жолдарын көрсетіп, ғылымға жетудің 6 шарты болатынын көрсеткен Абайдың ғақлия сөзі – 32-қара сөзі
  45. Мені жазушылыққа жетелеген – 32-жылғы азап – пікірдің авторы – М.Мағауин
  46. 1984 жылы «үйім менің отаным», «Революция және мен», «Маңғыстау монологтары» өлең топтамалары үшін Қазақстан КСР мемлекеттік сыйлығының лауреаты атағы берілген ақын – Фариз Оңғарсынова
  47. «Вадим» поэмасының авторы – Абай. Бұл туындыда шаруалардың крепостнойлық тәртіпке наразылығы баяндалған. Бұл Абайға, Абайдың заманына қажет болды. Кейбір зерттеушілер бұл шығармада  Е. Пугачев образы суреттелген деген пікір айтады. Ақын шаруалардың басыбайлық тәртіпке наразылығын шебер және сүйсіне баяндайды.
  48. Саурық батырдың үзеңгісін ұстаған, Алмалы сайдағы ұрыста қаза тапқан, Масақмергенні жалғыз ұлы – Шоқан
  49. Алыпты алып қана арқалай алады, Абайдай данышпанды М.Әуезов әлемге танытты. Сәтбаевтың ұлы тұлғасын Медей Сәрсеке ұлықтады – Нұршайықов
  50. Көк аспан, Көк бөрі, Көк тәңірі түркі халқына қасиетті де, киелі үш ұғымды басты ой өзегі ретінде алатын өлең – Ұ.есдәулетов. Біз түркілеміз
  51. А,Сүлейменов Бесатарда қазақ қолына түскен орыс офицері – Иноземцев
  52. Сақ патшасы туралы драмалық шығарма жазған жазушы – Ш.Құсайынов
  53. Ш.Мұртаза - Тәуекел тойдағы Керімқұлдың аталас ағайыны – Тәкен
  54. Ақ боз үй трилогиясы романының бөлімі – Мінәжат, Жалған дүние, Ақ боз үй
  55. Мағжан Жұмабаев өлеңдері – Пайғамбар, Толғау, Өткен күн
  56. Бұқар толғаулары – Бірінші тілек тілеңіз, Керей қайда барасың, Сен он бір жасыңда
  57. Шриғаттың шәлісін жамылдым-метафора, үркердей-теңеу,
  58. Алпамыстың жеті қабат темір үде қамауда тұрған Шұбар атты шығару үшін тапқан айласы – өзінің терінің иісі сіңген камзолын Қаракөзайымға кигзуі
  59. Менің әкелгенім алты-ақ бала. – Бір атаның балалары. М.Мағауин.
  60. Қилы заман – 1916 жылғы ұлт-азаттық қозғалысты баяндайды
  61. Сұлу сүйер ме екенсің, Сауыт киер ме екенсің – Д.Бабатайұлы – О Ақтан жас
  62. Жиембет жыраудың өз күшіне сенетін намысты ер екенін аңғаратын жыр жолдары - Қайратым қанша қайтса да, Мұныңа ханым, шыдаман! Арқаға карай көшермін. Алашыма ұран десермін, Ат құйрығын кесермін, Ат сауырсын берермін. Алыста дәурен сүрермін. Қарамасаң, ханым, қарама, Сенсіз де күнімді көрермін.
  63. Ер төстіктің жер үстіне шығуына көмектескен ертегі кеіпкері – алып қарақұс
  64. Тайшық ханның түсін жаманға жорыған кім? (Жалмауыз)
  65. Метафора – шашың-толқын, жүрегімнің жарына
  66. Торайғыровтың азаматтық үнін танытқан өлеңі – Алаш ұраны ? анық емес
  67. Әліне қарамай, құр мақтанға салынғандарды сынаған Дулат Бабатайұлының шығармасы - Сары Шымшық мақтанды ма, ойнады ма, Кім білсін, күйдірем деп ойлады ма? Теңізге от салғанмен, жана қоймас, Десеңші: «Тым болмаса, қайнады ма?». Ол теңіз, күймек түгіл, қайнаған жоқ, «Жұрт неге келді» деп те ойлаған жоқ. «Қап, бәлем, тоқтай тұр!» - деп Шымшық қайтты, Теңізге тісін басып қайраған боп. * * * Кейбіреу қолдан келмес істі ойлайды, Мақсаты оныменен тұс болмайды. «Ұялған тек тұрмайды» деген рас, «Қап, бәлем, тоқтай тұрмен» жұртты алдайды.
  68. Бабатайұлының мысал өлеңі – Сарышымшық, Айтқызбасымды айтқыздың -?
  69. Ар-ұят туралы, мен қазақпын - Ж.Молдағалиев
  70. Шерхан Мұртаза Тұтқын бала әңгімесі – Бала тұрар жайлы
  71. Жұмабаевтің өлім мен өмір суреттелетін философияға құрылған шығармасы Қорқыт поэмасы
  72. Жеті рет жауға шықтың деп Бұқар Абылайға арнайды
  73. Өтемісұлның прогресшіл – Еменнің түбі сары бал
  74. Шалкиіз жырау. Ақылсыз достан ақылды дұшпан артық
  75. Аққулар ұйықтағанда поэмасының кейіпкерлері – шеше, әке, жылқышы қарт, тәуіп шал
  76. Қабдеш Жұмәділотың Тағдыр романының кейіпкерлері - Демежанды елден әкесі Керімбай үкірдайдың қасынан көреміз. Төртуылдың қадірменді ақсақалы Смайыл зәңгі және орыс консулы Балхашин қайтпас сапарға аттанған.
  77. Тахауи Ахтановтың Күй аңызы шығармасының кейіпкерлері –
  • Естемес - жасы егде тартса да жанұя құруды ойлайды. Түсінігі мол, есті, Оразымбетке жолын берген қамқор жан.

 

  • Оразымбет - өнерді сүйетін, тәрбиелі шәкірт. Үлкенді құрмет тұтады, ұғымтал.
  • Жаңыл - жігерлі жан, өз бақытын табуда өжеттік таныта білді. Сонымен қатар кішіпейіл,ибалы.
  • Күйші - жоқшылыққа төзе білген, қиындыққа мойымаған жан. Көпті көрген, қонақжай, есті кісі.

 

  1. Азулы елдің жырауы – Доспамбет
  2. Махамбет өзін бейнелеген өлең жолдары – Мен, мен едім, Мен-құстан туған қумаймын, Боз ағаштан биік мен едім, Еңселігім екі елі, Беркініп садақ асынбай
  3. Махамбеттің «Тарланым» өлеңі элегиялық формадағы толғау.
  4. Өзен Арал \Дендер сөздері қай жырауда кездесті – Жиембет
  5. Ақиқат сыйы басы, Алланы, 4 шариарны, пайғамбарды мадақтау
  6. Прогресшіл романтикалык сарындағі Махамбет әлендерінің інішде әсіресе ерекше орын алатыны- «Бағаналы тереі жарылса» агты өлеңі.
  7. с.мұқанов сұлушаш поэмас
  8. м.әуезов қорғансыздың күні кейіпкерлер –Ғазаза, әжесі, шешесі, Ақан болыс. Мырза, Құлтай, Күшікбай батыр, Ол қабырда жатқан — Ғазизаның әкесі Жақып және жаны: туысқан жалғыз кішкене бауыры — Мұқаш.
  9. М. Сәрсеке – Семей қасіреті
  10. Іляс Жансүгіровтың туысқан інісі, «Көшпелі алтын» кітабының авторы – Т.Сұлтанбек
  11. Лайым суға май бітпес қой өткенге – Абай
  12. Қобыланды батыр жырынан үзінді бай: Тоқтарбай
  13. Ноғайлының биі Мамайдың тұсында өмір сүрген жырау: Доспамбет
  14. Күреңбай сыншы "...пырақ" деп бағалаған тұлпар: Құлагер
  15. Ілияс Жансүгіровтың танымал өнер адамының өмірі туралы шығармасы: Құлагер
  16. М. Дулатовтың романы: Бақытсыз Жамал
  17. С. Мұқановтың поэмасы: Сұлушаш
  18. " Кәрі қыран " өлеңінен үзінді тақырыбын тап деп тұрды  жауабы Кәрі қыран
  • Тахауи Ахтанов Күй аңызы кейіпкерлері - Әңгіменің негізгі тақырыбы — өнер құдіреті. Естемес деген күйшінің ауыр тағдыры. Ол өзінің мұңлы да зарлы күйі арқылы ботасы өлген боз інгеннің тақырдай қатып қалған қайыс жонын жұмсартып, тіршілікке нәр бергендей болды. Бұл әңгіме күйші Естемес пен жас жігіт Оразымбеттің жолдағы әңгімесі мен бастан кешкен оқиғасы туралы. Естемістің жас қызға ғашық болып, оған соңына дейін тырмысып өзіне алғысы келгені, бірақ қыздың ондай ойы болмағанын біліп, көңілі түседі. Естемес - күйші, тарамыс денелі, қатқыл өңді, егде кісі, тағдырына ыза болған, өкінген адам.
  • Оразымбет - Естемістің шәкірті
  • Жаңыл - тік мінезді, басына үкілі тақия киген, талдырмаш қыз.
  1. Қараш қараш оқиғасы шығ. Бақтығұлдың шынайы бейнесі:

Бақтығұлдың інісі Тектіғұл Сәлмен деген байдың кесірінен қайтыс болады. Бақтығұл кек алмақ болып, Сәлменнің жылқысын ұрлайды. Сәлмен осы жағдайды біліп, Бақтығұлды сабайды. Кейін ол үміт етіп Жарасбайға көмек сұрап барады. Бірақ Жарасбай оны сатып кетеді. Оған шыдай алмай кегінің орнына Жарасбайды мерт қылады.

Шығарма кейіпкерлері

  • Бақтығұл -Еркіндікті аңсаған намысшыл қазақ. Інісі үшін кек алғысы келді. Бақтығұлдың үш баласы бар: үлкені Сейіт - он жаста, бес жасар Жұматай, ең кішісі - екі жасар, емшектен әлі шықпаған қара қыз - Бәтимә.
  • Тектіғұл - Бақтығұлдың інісі. Сәлменнің қолында жұмыс істегенде, оны сабап тастайды.
  • Қатша - Бақтығұлдың әйелі.
  • Сәлмен - Қозыбақ ауылында тұрған бай.
  • Қоқай - Бойы еңгезердей Сәлменнің қорқақ жылқышысы.
  • Жамантай - Басты жылқышы.
  • Жарасбай - Бақтығұл үміт етіп көмек сұраған адам. Соңында Бақтығұлды сатып кетеді.
  1. Көңіл - күй жырлары: қоштасу, жоқтау
  2. Махамбеттің хандар озбырлығына күйінген өлеңі: Бағаналы терек жарылса дедім
  3. " Қамбар батыр" жырындағы қалмақ ханы: Қараман
  4. Қобыландыға арналған үзіндіні кім айтты деген: Қараман айтқан
  5. Крейгель, Сәруар, Төрехан деген кейіпкерлері бар шығарма: Бесатар повесі
  6. А. Байтұрсынов мысалдары: Егіннің бастары тағы бір мысал өлеңі тұрды, ұмытып тұрмын
  7. Алпамыстың тұлпары( Шұбар ат)
  • Асан қайғының елді бірлікке шақыратын толғауы( Әй хан, мен айтпасам білмейсің)
  1. Ел жағалай қонбаса...( Бетегелі бел ғаріп
  2. Мен тауда ойнаған қарт марал - Махамбет Өтемісұлы. мен-... қарт марал дитн сұрақ бар көркемдік тәсіл тап деген метафораны ауыстыру деп беріп жатыр соны ескеріңдер. Жауабы: ауыстыру
  3. Махамбеттің философиялық лирикаға дататын өлеңі?( бағаналы терек жарылса или арқаның қызыл изен
  4. Шәкәрімнің келер ұрпаққа өнеге тәрбие беретін өлеңі? ( Насихат болу керек)
  5. Ж. Нәжімеденовке сәйкес қатар?( даңқ пен дақпырт, жаманыңды көрмесем
  6. Ғ. Мүсірепов романдары( Қазақ солдаты, оянған өлке)
  7. Ж. Аймауытовтың драмалық шығармалары ( Қанапия-Шарбану, Шернияз
  8. Мақатаевтың табиғатты аялау идеялы п-сы ( Аққулар ұйықтағанда
  9. Абайдың халық арасына ән болып тарап кеткен аудармалары- «Қараңғы түнде тау қалғып», «Татьянаның хаты»;*
  10. Қадыр Мырза Әлидің алғаш еңбек жолын бастаған баспа( Балдырған)
  11. Жарлының жаны берік ті, Бір насихат айтайын толғауларының авторы?( Шортанбай)
  12. Бейімбеттің әңгімелері?( күлпаш, мырқымбай, дайрабайдың көк сиыры...)
  13. "Түйебай" әңгімесінің кейіпкерлері – түйебай, молда, Тәңірберген

Қоржынтомар ауылы, Ауыл суреті, Балалардың тірлігі, Молда, Молданың оқуы, Жұмалық, Молданың қаһары, Сабаққа кешігу, Түйебайдың сабаққа кешігуі, Молданың қатыгездігі, Оқудан кету, Мал соңында, Жайлауға көшу, Қой соңындағы Түйебай

  1. Ы.Алтынсариннің өмір мен табиғатты байланыстыратын өлеңі – өзен, жаз
  2. Үмбетейдің алғашқы ұстазы өз әкесі болған
  3. Абай Құнанбайұлы өзінің 29-шы қара сөзінде былай дейді:

Әуелі «Жарлы болсаң, арлы болма» дейді. Ардан кеткен соң, тірі болып жүрген құрысын. Егер онысы жалға жүргеніңде жаныңды қинап еңбекпенен мал тап деген сөз болса, ол - ар кететұғын іс емес. Тыныш жатып, көзін сатып, біреуден тіленбей, жанын қарманып, адал еңбекпен мал іздемек - ол арлы адамның ісі.

«Қалауын тапса, қар жанады»,«Сұрауын тапса, адам баласының бермейтіні жоқ» деген - ең барып тұрған құдай ұрған сөз осы. Сұрауын табамын, қалауын табамын деп жүріп қорлықпенен өмір өткізгенше, малды не жерден сұрау керек, не аққан терден сұрау керек қой.

«Атың шықпаса, жер өрте» дейді. Жер өртеп шығарған атыңның несі мұрат? «Жүз күн атан болғанша, бір күн бура бол» дейді. Тәңірге жазып, мінбей-түспей арып, шөмеңдеп диуаналықпен бір күн болған буралық неге жарайды?

«Алтын көрсе, періште жолдан таяды»дейді. Періштеден садаға кеткір-ай! Періште алтынды не қылсын, өзінің көрсеқызар сұмдығын қостағалы айтқаны. 

«Ата-анадан мал тәтті,  алтынды үйден жан тәтті» дейді. Ата-анасынан мал тәтті көрінетұғын антұрғанның тәтті дерлік не жаны бар. Бұлардың бәрінен де қымбат ата-анасын малға сатпақ ең арсыздың ісі емес пе? Ата-анашамасыкелсе, михнаттанып мал жиса да, дүниелікжиса да, артымдабалаларымақалсындейді. Олата-ананымалғасатқансоң, құдайға дұшпандық іс емеспе? Осындай білместікпененайтылғансөздеріне бек сақ болу керек.

Мал-а дамның бауыр еті

  1. Дәулет –қызық, бала-бал – метафара
  2. Қайтсе жеңіл болады жұрт билемек – ирониялық
  3. Кейқуаттың түсін жорыған – мыстан
  4. «Түйебай» шығармасындағы кейіпкерлер – әңгімеші бала Түйебай, молда Тәңірберген
  5. Қ.М.Әлінің Кәрі қыран өлең жанры
  6. Абайдың Зере аузынан естіген естегілері: "Еділ-Жайық"," Жұпар қорығы", "Құламерген"
  7. С.Мұқанов-"Лашын" ("Өмір мектебі" романынан үзінді)
  8. Қ.Жұмаділов-"Қозыкүрең" әңгімесінің кейіпкерлері:

Төреқұл, Ағыбай (жиендері-Ержан, Ерқанат) Атамқұл-Төреқұлдың баласыКүләйшә , Жанат-жанама кейіпкерлер. Ералы—Жұмақан, Төреқұл мен Ағыбайдың әкесі Саяқбай шал-Қозыкүрең жайлы болжаған кейіпкер

  1. С.Мұқановтың романдары: "Өмір мектебі"," Аққан жұлдыз", "Мөлдір махаббат"," Балуан Шолақ", "Ботагөз"
  2. С.Торайғыров айрықша назар аударған тақырып-оқу, білім. Осы тақырыпқа жазған өлеңдері: "Оқып жүрген жастарға"," Талапкерге", "Оқудағы мақсат не?"," Бір баланың тілек батасы", "Шәкірт ойы"

ЛИРИКАЛЫҚ ӨЛЕҢДЕРІ: "Ләнет бұлты жарқылдап"," Алты аяқ", "Күңгірт түспен ойға батып"," Ей махаббат, ей достық", "Дүниедегі қызықтың"

  1. "С.Торайғыров терең ойлы, ұшқыр сөзді, сұлу талғамды ақын" Б.Кенжебаев
  2. Ілияс Жансүгіровтың көптеген өлеңдері жастарға арналған. "Жас бұлбұлдарға"," Жалпы жасқа", "Жастар"," Жастар ұраны" сияқты өлеңдерінде жастарды оқу білімге шақырады.
  3. О.Сүлейменовтың шығармалары бойынша түсірілген кинофильмдер; "Көгілдір маршрут"," Бабалар жері"
  4. "Жетісу суреттері" өлеңінің тараулары

1)Жалпы сын

2)Тау суреті

3)Жетісуда су суреті

4)Жетісу жәндігі

5)Жер түтігі

  1. Қ.Әбдіқадыров (1903-1964)Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Сырдария ауылында дүниеге келді. " Амантай", "Өміртайдың ауылы"," Тәтті қауын", "Тапқыш" "Қажымұқан" хикаятын жазды.
  2. Күндіз бағбан болып,түнде ғылыммен айналысқан бірдеңе деген Әл-Фараби
  3. Ел шежіресін,тарихын білуді қажет ететін айтыс түрі-Ақындар айтысы
  4. .Ш.Мұртазаның "Тұтқын бала" атты үзіндісі қай шығармасынан алынған?- Қызыл Жебе
  5. Бұқар жырау өлеңінен үзінді кімге арналған?Абылай ханға
  6. Көксеректің іні: Қараадыр
  7. Б.Майлин Түйебай әңгімесінен үзінді беріледі. Үзінді иесі:Түйебай
  8. .Ы.Алтынсарин Балғожаның жанында қандай жұмыс атқарады?Іс жүргізуші
  9. Бетпақдала,Аягөз атты жер атаулары кездесетін лиро-эпостық жыр:Қозы Көрпеш Баян сұлу
  10. Үмбетейге алғаш сөз өнерін үйреткен кім? Әкесі
  11. Ер бала 4-5 жасқа толғанда ылғи жаз мезгілінде болатын рәсім -атқамінер
  12. Махамбет тұсында болған хан:Жәңгір
  13. Жиембеттің толғауы:Еңсегей бойлы ер Есім
  14. "Қар қызы","Атаукере " шығармаларының авторы:О.Бөкей
  15. С.Сейфуллин прозасы:Бандыны қуған Хамит
  16. С.Мұқановтың Ш.Уалихановтың өміріне байланысты жазған шығармасы:Аққан жұлдыз.
  17. Гималай-көктің кіндігі троп түрі:Метафора
  18. Қабай жырау кездесетін М.Мақатаев шығармасы:Райымбек,Райымбек
  19. Контекст. Қ.Жұмәділов "Тағдыр" романынан үзінді.
  20. Біреудің портреті беріледі:Демежанның әкесі болады
  21. Мәтінге сай емес қатар деп тұрады. Жауабы:Демежан алдымен анасымен көрісті. Негізі ол бірінші әкесімен амандасады
  22. Демежанның әкесіне берілген қате сипаттама:Өңі жылы
  23. .Демежан екінші кімдермен амандасады?Шешелерімен
  24. .Демежанға "Төре бала" деп ат қойған кім деген
  25. Шалкиіздің Би Темірге бірінші толғауынан алынған үзінді: Жоғары қарап оқ атпа,жуық түсер маңыңа.
  26. Шалкиіз - Ақымақ достан,Ақылды дұшпан артық. ........... Малыңды бер де басың қос
  27. "Қараш-Қараш оқиғасы" повесіндегі озбыр кейіпкерлер:Сәт,Сәлмен,Жарасбай
  28. А.Сүлейменовтың прозалық жинақтары.Бесатар,Адасқақ ,Бесін
  29. .Тәкаппар Ұлы дүние, қазақ деген мен деймін – Қ. Аманжолов
  30. Дүниеде не жақсы не жаман деп  айтатын шешен кім - Төле
  31. Ақиқат сыйы басы қалай басталады? - Пайғамбар 4 Спхаба Данышпандарды мадақтаудан
  32. БӨЛТІРІК ШЕШЕН. Біріншіден не жаман – Қатынсыз адам бақытсыз, Бақытсыз болсаң сол жаман. Екіншіден не жаман – Баласыз адам бағасыз, Бағасыз болсаң, сол жаман. Үшіншіден не жаман – Малы жоқтың жайы жоқ, Жайсыз болсаң сол жаман. Төртіншіден не жаман Жұрты жоқтыңқұты жоқ, Құтсыз болсаң сол жаман. Бәрін айт та,- бірін айт... ... Төртіншіден не жаман Жұрты жоқтыңқұты жоқ, Құтсыз болсаң сол жаман. Бәрін айт та,- бірін айт – Құдайсыз адам имансыз, Имансыз болсаң, сол жаман.
  33. Ел тарихын, шежіресін түгел білуді мақсат ететін айтыс түрі – ақындар айтысы
  34. Қараш-қараш оқиғасындағы озбыр бейнелер – Сәт, Сәлмен, Жарасбай
  35. Ұлпа қыздың сүйіктісі + Маратбек. Өмір мектебі шығармасынан
  36. Ақсақ темір мен ақын поэмасындағы басты кейіпкер – хафиз
  37. М.Әуезовтің Абай жолы романының КСРО мемлекеттік сыйлығы – 1949
  38. Махамбеттің Исатайға арнаған өлеңі – Тарланым
  39. Ыбырай Балхожаның қолында, атасының қандай қызмет атқарды - іс жүргізуші
  40. Өмірдегі пір тұтарым – барым – кітап деп жазушы болуды армандаған кейіпкер – Тортай мінер ақ боз ат-Тортай
  41. Ескендір поэмасының кейіпкерлері – Ескендір мен Аристотель
  42. Мүсірепотің көлемді шығармасы – Оянған өлке
  43. Өзің жас болсаң да, ақылды екенсің деп айтқан Қабай жырау Мұқағалидің қай шығармасының кейіпкері – Райымбек
  44. Мәңгілік өмірді аңсайтын кейіпкер – Қорқыт
  45. Асқар Сүлейменовтің прозалық шығармалары – Адасқақ, Бесін, Бесатар
  46. М.Әуезовтің аудармасына тән емес қатар – Евгений-Онегин
  47. Абай аудармасы – Евгений-Онегин
  48. І.Есенберлин. Көшпенділер. Хан Кене. Ал қасқыр тектес тұқымының Кенесары шын арланы. Арланы болмаса әлгі жан түршігерлік сөздерді айтар ма еді?» Кенесарының әйелі мен балаларын қаншалық жақсы көретінін Жүсіп есіне түсіріп, ызаланған сұлтанды орынсыз қан төгіске барғызбас үшін тағы ақыл берді.
  49. Би Темірге айтқан бірінші толғауы


Аспанды бұлт құрсайды -
Күн жауарға ұқсайды.
Көлдерде қулар шулайды -
Көкшіліден ол айуан
Соққы жегенге ұқсайды.
Көп ішінде бір жалғыз
Көп мұңайып жылайды -
Күйбендескен көп жаман
Сөзі тигенге ұқсайды!
Алп, алп басқан, алп басқан
Арабы торым өзіңсің,
Жазылы, алтын, қол кескен
Алдаспаным өзіңсің!
Білерді білмес не демес,
Сұлтан ием, сен менің
Бармай тапқан Қағбамсың!
Алтынды кесе сары бал
Алсам, мен саған ұсынармын,
Тал мойныма қол артсаң,
Күліктен бек ұнармын.
Көбең семіз торыңмын,
Көп құлыңның бірімін.
Жақсыңнан мені кем көрдің,
Жаманыңмен тең көрдің.
Жақсыңнан мені кем көрсең,
Жаманыңмен тең көрсең,
Ұялы берікке қос артып,
Сен есенде, мен сауда
Ырысымды сындайын,
Сегіз қиыр шартараптан іздермін!
Еділден аққан сызашық
Біз көргенде тебінгіге
Жетер-жетпес су еді -
Телегейдей сайқалтып,
Жарқыраған беренді
Теңіз етсе, Тәңірі етті!
Жағасына қыршын біткен тал еді -
Жапырағын жайқалтып,
Терек етсе, Тәңірі етті!
Тебінгінің астынан
Ала балта суырысып,
Тепсінісіп келгенде
Тең атаның ұлы едің,
Дәрежеңді артық етсе, Тәңірі етті!!
Тобылғының берегі
Иіл болып беріш бітсе,
Айбар болар терегі.
Атаның ұлы жақсыға
Малынды бер де басың қос,
Бір күні болар керегі.
Бостаны бар-ды теректің,
Болаты бар-ды беректің,
Тұсыңдағы болған нартың қорлама,
Тұсыңдағы болған нартың қорласаң,
Табылмас-ты керекте.
Айдын шүйсең - тарлан шүй,
Көтерілген сона құтылмас.
Жауға кисең - берен ки,
Егеулеген болат өте алмас.
Есендікте малыңды бер де батыр жи,
Басыңа қыстау іс түссе,
Дұспанның қолы жете алмас!
Бар күшіңді сынамай,
Балуандармен күреспе -
Таң боларсың әлемге,
Сөз боларсың күлемге.
Ақылсыз достыдан
Ақылды дұспан артық-ты,
Дұспаныңнан бір сақын.
Елі ішінде айқасып,
Ойнап жүрген достарыңнан мың сақын.
Жоғары қарап оқ атпа,
Жуық түсер қасыңа.
Жаманға сырыңды қосып сөз айтпа,
Күндердің күні болғанда,
Сол жаман айғақ болар басыңа.
Жақсы да келер бұ көпке,
Жаман да келер бұ көпке,
Түгел іс қойып болмас бір кепке.
Сен - алтынсың, мен - пұлмын,
Сен - жібексің, мен - жүнмін,
Сен - сұлтансың, мен - құлмын,
Сен - сұңқарсың, мен - қумын,
Жемсауыңа келгенде,
Сұлтан ием, сом жүрегім аяман!
Саған дұспан - маған жау,
Керекті күні алдында
Ғазизленген сұлтан жаным аяман!!


  1. Асан қайғының елді бірлікке шақыратын өлеңі – Ей, хан, мен айтпасам білмейсің
  2. Тақсыр, түс деген түлкі боғы дегенді Алпамыс батыр жырында Тайшық ханға айтқан кім? Әлқисса, халқы жиналып айтты: «Е, тақсыр, түс деген түлкінің боғы болады, қорықпаңыз, еш нәрсе етпейді!»
  3. Сәбит Мұқанов. Есіл бойында – Есіл тасып барады әнін айтқан – Мырзатай әнші
  4. Менің атым Қожа деген шығармадағы Қожаның досы – Сұлтан

Шығарма кейіпкерлері

  • Қожа — Шын аты Қожаберген. Бір сыныпта екі Қожа болғандықтан, шатастырмас үшін оны "Қара Қожа" деп атайды. Кейде келемеждеп, «Қара Қожа» деудің орнына «Қара Көже» дейді. Фамилиясы Қадыров. Бір кезде «Қадырұлы» деп те жазып жүрді. Шашы қайратты. Бойы - орта бойлы, әжесі "әкең тәрізді сұңғақ боласың" дейді. Мектепте дәрігер өлшегенде бір жүз отыз тоғыз сантиметр шыққан. Жасы он екіде. Бесінші сыныпты бітірген. Арманы: оқу бітіріп, ер жету, университетке түсу. Жазушы болу.
  • Жанар — Қожамен бірге оқиды. Қожаның ойынша "кластағы ең бір ақылды қыз. Сұлу." Дауысы әдемі, ән салады. Басына үкілі тақия киіп, мың бұралып «Қамажайға» билейді. Өнерлі қыз. Сыныптағы бірінші үздік оқушы.
  • Сұлтан — ол Қожаның жан досы. Бойы ұзынша арық келген жігіт. Қожадан екі-үш жас үлкен. Әкесі Сүгір жылқы бағады. Бірақ ол біраз жыл бұрын оқуды тастап кеткен және жаман қылықтарға әуес.
  • Қаратай — көрші колхоздағы комбайншы. Қаратайдың әйелі дүние салған. Ол Қожаның анасына үйленбекші. Қожа оны жек көреді.
  • Жантас — Ол Қожамен бір сыныпта оқиды. Жантас пен Қожа бір бірін ұнатпайды. Себебі Жантас Қожаны үнемі «Қара көже» деп мазақтайды және екеуі де Жанарды ұнатқандықтан үнемі сөзге келіп қалады. Сол себепті өз сыбағасын алады.
  • Майқанова — Қазақ тілі пәнінің мұғалімі (Майқанова Сәбира). Қожа оқитын сыныптың жетекшісі. Ол адамгершілігі мол әрі ақылды ұстаз.
  • Әжесі — Қожаны қанаттыға қақтырмай, тұмсықтыға шоқтырмай қызғыштай қорғап өсіреді. Өзінің ерке немересін еш жамандыққа қимайтын жанашыр жан.
  • Анасы — Қожаның анасының аты — Миллат. Ол ақылды, тәрбиелі адам. Ауылдың үлкен-кішісінің бәрі бірдей алдынан қия басып өтпей, хан көтеріп, құрметтеп тұрады. Екі бірдей сайлауда қатарынан аудандық советке депутат етіп сайланған.
  • Сәйбек қарт — Мектеп күзетшісі. Ол Қожаның әкесі Қадырдың досы, әкесі туралы көп білетін әрі Қожаға ақыл айтқан кісі.
  • Оспанов — зоология пәнінің мұғалімі. Қожаның жақсы көретін мұғалімдерінің бірі. Ол Қожаның әкесінің көзі тірі кезіндегі жан досы болған.
  • Жақанов — Қожаның сыныптасы.
  • А.Михайловна — Толық аты: Анфиса Михайловна. Орыс тілі пәнінің мұғалімі. Қожаның айтуынша, "мұғалімдердің ішіндегі алтын адам".
  • Сүттібайдың Қожасы — Қожаның сыныптасы. Сүттібайдың үлкен баласы. Бір сыныпта екі Қожа болғандықтан, шатастырмас үшін оны өңіне қарап "Сары Қожа" деп атайды.

 

  1. "Қатарластарымыздың бәрі сіңісіп кетсе де, молда именно соны жақтырмайтын" примерно осындай үзінді Бейімбеттің қай шығармасынан ? түйебай
  2. Қаһар романында Кенесарының хатшысы - Жүсіп. Кенесарының ұлы-Сыздық. Жүсіп-Гербурт – жазушы, ақын. Наурызбай-батыр. Қараүлек (сұлтанды бақылаушы, күзетуші)
  3. бес жасар Сыздық бұзық,өткір пышаққа құмар деп Сыздықты сипаттайды. қарамен жазылған. Осы жердегі көркемдік құрал. Тура мінездеу
  4. Қобыланды батыр жырынан үзінді бай: Тоқтарбай
  5. Ноғайлының биі Мамайдың тұсында өмір сүрген жырау: Доспамбет
  6. Күреңбай сыншы "...пырақ" деп бағалаған тұлпар: Құлагер
  7. Ілияс Жансүгіровтың танымал өнер адамының өмірі туралы шығармасы: Құлагер
  8. " Кәрі қыран " өлеңінен үзінді тақырыбын тап деп тұрды  жауабы Кәрі қыран
  9. Ел жағалай қонбаса...( Бетегелі бел ғаріп)
  10. Бұқар Абылайдың түсін жорған, екінші себебі, баласын кездікпен сынайды
  11. Асан қайғы - Еділ бол да Жайық бол, ешкімменен ұрыспа деген елді бірлікке шақыратын толғауы
  12. Абылай ханға Бөгенбайдың өлімін естірткен кім – Үмбетей
  13. Атаукеренің екінші атауы – Қауіпті будан
  14. Қорғансыздың күнінде кездесетін аңыз кейіпкер – Күшікбай
  15. Көксерек шығармасына тән қатар – табиғат заңдылығына қарсы шықпау
  16. Жыраулардың ой толғанысын жалғастырған ереуіл ақыны: (Махамбет)
  17. "Қара қазан, сары бала қамы үшін қылыш сермеген" жауынгер жыршы:
  18. (М. Өтемісұлы)
  19. Махамбет қай ханның тұсында өмір сүрген? (Жәңгір хан)
  20. Қыз жібек жырында Төлегеннің қыз іздеген хабарын естіп, оны көрмекке аттанатын кейіпкер -Қаршыға
  21. Біржанның Ажар қызға арнаған өлеңі – Ақтентек
  22. Абай аударған шегіртке мен құмырсқа мысалының авторы – Крылов
  23. Күйші поэмасының авторы – Жансүгіров
  24. Қ.Бекхожин «Ақсақ темір» балладасында Хафиз ақын қай қалаларды сүйген қызының жолында садақа деп айтқаны үшін Әмір Темірдің алдына барғанын анықтаңыз – Самарқанд пен Бұқара
  25. Мақатаевтың өз өмірінің бел-белестерінде айрықша сақталған сәттерді суреттейтін поэмасы – Бала шақтан болашаққа
  26. А.Ясауи неше жасқа келгенде қылует жасап, жарық дүниемен тек шәкірттері арқылы – 63
  27. Адалдық, адамгершілік туралы мақал – Адалдық жүрген жерде, адамдық жүреді
  • Жамбыл Жабаев (Мәңке туралы) - Бұл туындыда болыстың әділетсіздігі, екіжүзділігі, парақорлығы жайлы ашық түрде мысқыл, ажуамен психологиялық шебер талдау түрінде жазылған.
  1. Жабаев Сәт сайланарда – сатиралық өлең
  2. Боран — Тахауи Ахтановтың 1963 жылы жазған романы. Алғашқыда «Дала сыры» повесі болып шығып, кейін өңделіп, толықтырылды.Роман үшін авторға 1966 жылы Қазақ КСР-нің Абай атындағы Мемлекеттік сыйлығы берілді.Романның бас кейіпкері Қоспан қойшы өз өмірінде талай қиындықты бастан кешірген, соғыста болған, жау қолында тұтқын лагерінде болып қашып шыққан, әйтсе де қиын тағдырына ашынып езілмеген, адамдық ізгілігін жоймаған күрделі тұлға. Қоспан – шопан. Құмар - колхоз председателі. Жаңыл – әйелі. Қасболат - әр түрлі қызметтегі адам. Қаламұш - Мінайдар шалдың кіші баласы. Жаңылға көбірек үйір боп, бауыр басып кетті. Қоспанды аға, Жаңылды апа деп өз үйінен гөрі көбіне осылардың қолында болды. Сол кезде елуден асқан өз әкесі Мінайдарды ата дейтін. Шын аты — Ғалымжан. Еркелетіп кішкентайында Қаламүш деп атаған, биыл он тоғызға шықса да сол атымен келе жатыр. Мұрат - Атын әкесі қойған. Үй ішін қуанышқа толтыра келген бала. Өзі толық және сүйегі ірі болғандықтан шомбал қара. Өскен сайын әкесінен аумай барады. Ол да Қоспан сияқты томпақ, қой көзді. Тек көз құйрығында бір қуақы ұшқын жылтырап тұрады. Мінезі сотқар, ойнап жүрген балаларды сабап тастайды. Мұрат тентек болғанымен ақкөңіл, бауырмал. Қолындағы кішкентай нанын бірге ойнап жүрген балаларға бөліп береді. Өзі зерек.
  • Көшпенділер трилогиясында бес ғасырлық оқиға, яғни, XV-XIX ғасыр аралығындағы Қазақ хандығы өмір сүрген кезең суреттеледі.
  • Алмас қылыш романында ХV –ХVІ ғасырларда Қазақ хандығының құрылуы, Әбілқайыр, Жәнібек, Керей хандардың тақ үшін таласы, қазақ руларының бірлесу идеясы суреттеледі.
  • Жанталас романында ХVІІ –ХVІІІ ғасырлардағы Қазақстанның шетел басқыншыларымен күресі және Әбілқайыр ханның Қазақстанның Батыс бөлігімен Ресей патшалығы қол астына кіруі сипатталады. Қалмақ хандығының қазақ еліне опасыздық шапқыншылығы, Алакөл маңайында, Ордабасы өңірінде болған қырғын ұрыстар, Ресей патшалығының қол астына кірген Әбілқайырдың түпкі армандарының жеке басындағы түңілістері туралы жазылған.
  • Қаһар романында ХVІІІ ғасырда Абылай хан бастаған қазақ халқының қалмақ басқыншыларын біржолата талқан етуі, Абылайдың қазақ елін дербес Қазақ хандығына біріктіру әрекеттері және Абылай хан мен оның батырларының ел тәуелсіздігі үшін күрестегі ерлік, даналық істері баяндалады. Абылай ханның қазақ елін біріктіру жолындағы жанталас күйзелістері суреттеледі.

Трилогиядағы тарихи тұлғалар

  • Шығарма кейіпкерлері – негізінен, тарихи тұлғалар, Шыңғысхан дәуірінен басталып Кенесарымен аяқталатын қазақ мемлекетінің бастау көзі мен қиын-қыстаулы тағдыр-талайының басында тұрған хандар тізбегі, ел мұңы мен арман-тілегінің хабаршысы – ақын-жыраулар, ел мен жер үшін, ұрпақ болашағы үшін жан аямай шайқасып, Отанын қорғай білген арыстан жүрек, атан жілік батырлар. Бұлар – ел есінде аттары жатталып, тарихта қалған, өмірде болған тұлғалар.
  • Алмас қылыш романында - Әбілқайыр хан , Жәнібек хан ,Керей хан
  • Жанталас романында -, Қасым хан , Хақназар хан , Абылай хан , Бұқар жырау

Қаһар романында - Асан қайғы, Қазтуған, Кенесары хан, Ағыбай батыр сияқты тарихи,аты аңызға айналған тұлғалар басты кейіпкерлер болып табылады.

  1. «Қалқаман - Мамыр» поэмасы – жастардың мөлдір махаббатының дәлелі. Мұнда кіршіксіз махаббат дәріптеліп, ел билеушілер орнатқан қатыгез тіршілікке қарсылық, оны айыптау бар. негізгі мәселе - әйел теңсіздігі мен ғашықтық сезім. «Қалқаман - Мамыр» сияқты лиро - эпостық жырлардың ең негізгі тақырыптары сүйіспеншілік, махаббатқа адалдық, мөлдір махаббатқа жету жолындағы ізгі істер, халықтың тұрмыс - салты, тіршілігі, дәстүрі, таза махаббат жолындағы қайғы - қасірет, күйініш - сүйініші болып табылады.
  • Ескендір поэмасының түпкі мағынасы

Ескендірдің өмірбаяндық деректерін дәл келтіреді де, оның дүние жүзін жаулап алмақ болған шапқыншылық саясатын сынауға ауысады. Соған орай поэмаға жас кезінде Ескендірдің тәрбиешісі болған ұлы философ-гуманист Аристотельді кіргізеді. Әңгімеде жауыздыққа жетелейтін тойымсыздық екенін көрсете келіп, әділдік, даналықты соған қарсы қояды. Қақпа мен адамның көз сүйегін символ ретінде алып, ол жұмбақты ақылға шештіреді.

  • Жалған дүниедегі Едігенің әйелі – Маусымжан. Қызы-Бағдагүл
  • Мұқағалидің туған жылы – 1931 жыл 9 ақпан
  • Тайшық ханның түсін жамандыққа жорыған – Мыстан. Түс-түлкінің боғы деген – халық
  • Наурыз жыры» – Наурыз мейрамына байланысты туған қазақтың тұрмыс-салт жырларының бір түрі. Онда халықтың арман-тілегі жыр-тақпақпен айтылады. Бұл күнді халықтың еңбек мерекесі ретінде ойын-күлкі, жақсы тілекпен қарсы алып, сол қуаныштарын жыр жолдарымен білдірген. Мерекедегі балалардың міндеті үйден-үйге жүгіріп хабаршы болу, құттықтау өлеңдер айту болған. 
  • «Құның 25 теңге ғана» қай шығармадан алынған үзінді. Ақсақ Темір мен хафиз балладасынан
  • Т.айбергеновтің қазақ поэзиясына енгізген буын саны – 18-19
  • Бөлтірік шешеннің сөзі – үлкен алдында иіліп сөйле, кіші алдында сызылып сөйле
  • Бара алмай өтірікші болып әбден, Семейдің түрмесінде отыр балаң. А.Байтұрсынов Анама хат
  • Өмір мектебі. Есіл тасып барады әнінің шығу тарихын айтқан – Мырзатай әнші
  • Әмеңгерлік қай жырда орын алады – Қыз Жібек. Төлегеннің інісі Жібекті алады.
  • Кеудемізді билеген асқақ арман, тарихымыз дастан боп таста қалған – Ұ.Есдәулетов. Біз-түркілерміз
  1. ҚОРҚЫТ АТА КІТАБЫ (“Китаб-и дәдем Коркут ғали лисан таифа оғузан”) – қаһармандық эпос үлгісі, оғыз-қыпшақ дәуірінің жазба мұрасы. ғылымда оның он екі нұсқасы мәлім: Дрезденде (12 нұсқа) және Ватиканда (6 нұсқа) сақталған.
  • Ватикан нұсқасындағы жырлар: 1. (Дер­се) хан ұлы Бұқаш хан туралы хикая; 2. Бам­сы Берік туралы хикая; 3. Салор Қазанның үйінің шабылғаны туралы хикая; 4. Қазан бектің ұлы Ораз хан­ның тұтқын бол­ға­ны туралы хикая; 5. Қазылық қожа ұлы Йеге­нек бек туралы хикая; 6. Сырт Оғыздың Іш Оғызға дұшпан болып, Беріктің опат бол­ғаны туралы хикая.
  • Дрезден нұсқа төмен­дегідей 12 жыр­­дан тұрады: 1. Дерсе хан ұлы Бұқаш хан жыры; 2. Салор Қазанның үйінің ша­был­ғаны туралы жыр; 3. Қам Бөрінің ұлы Бамсы Бей­рек туралы жыр; 4. Қазан бектің ұлы Ораз бектің тұтқын болғаны туралы жыр; 5. Дұқа Қожа ұлы Делі Домрұл туралы жыр; 6. Қаңлы Қожа ұлы Қан Тұралы туралы жыр; 7. Қазылық Қожа ұлы Йегенек туралы жыр; 8. Бисаттың Төбекөзді өлтір­гені туралы жыр; 9. Бегіл ұлы Әмірен туралы жыр; 10. Үшүн Қожа ұлы Секрек туралы жыр; 11. Салор Қазанның тұтқын болып, оны ұлы Ораздың құтқарып алғаны туралы жыр; 12. Іш Оғыздың Сырт Оғызға жау болып, Бейректің өлгені туралы жыр.
  • Мұқағали Мақатаев Өзім үшін өлеңі

Өзім үшін өмірге келгенмін мен,

Хабар күтем келешек үмітімнен.

Мен де адам, менің де сезімім бар,

Жат алдында жабырқар қай жерім кем?

Өзім үшін жылаймын, күлемін де,

Өзім үшін шаттанып жүремін де.

  1. Мақал-тәрбиелік мәні бар,ақыл нақыл сипатында айтылатын сөздер тобы.Мәтел-ой пікірді бейнелеп, тұспалдап, ишаралап тұратын сөздер тобы.Айырмашылығы:мақалдың мазмұнында себебі мен салдары қатар айтылады.Ал мәтелде істің салдары айтылып,себебі айтылмайды.
  2. Қыз Жібек жырында Төлегенді бірінші мен көрейін, маған ұнаса, Жібекке де ұнайды деген кейіпкер – Қаршыға. Отарда жатып Қаршыға Төлегеннің хабарын есітіп, мен Төлегенді көрейін деп ойлаы. Егерде Төлеген маған ұнаса, оны Жібек жақтырар,
  • Алмас қылыш романында ХV –ХVІ ғасырларда Қазақ хандығының құрылуы, Әбілқайыр, Жәнібек, Керей хандардың тақ үшін таласы, қазақ руларының бірлесу идеясы суреттеледі.

Әбілқайыр хан бейнесі романда қатігездік, зұлымдық, тақ үшін жанын беретін мансапқорлық символы ретінде суреттелген.  Жәнібек – мейірімді хан ретінде суреттелген.

  • Сәбитті Шоқан бейнесі көркем образ ретінде қатты қызықтырған, сол себепті ол ұзақ та күрделі ізденудің барысында Шоқан өмірінің бір кезеңінен сыр шертетін алғашқы шығармасын жазған. «Ариаднаның арқауы» деп аталған бұл пьеса 1941 жылы жазылып аяқталады. Бірақ бұл пьесасына көңілі толмаған драматург Шоқанның азаматтығын, ғылыми енбегін толық ашу мақсатымен пьесаны қайта қарайды, сөйтіп «Шоқан Уәлиханов» драмасы дүниеге келеді. Пьеса қазақ академиялық драма театры сахнасында 1956 жылы 12 мамырда қойылды. Шығарма орыс тілінде 1944 жылы, қазақ тілінде 1954, 1955 жылдары  жарияланады. ҚР Мемлекеттік Орталық мұрағатының архивінде «Нить Ариадны» пьесасының бір нұсқасы, «ШоқанУәлиханов» пьесасының қазақ тілінде 1943-1944 жылдары жазылған 4 нұсқасы, 1954-1958 жылдары жазылған бір нұсқасы сақталған.
  1. Байтұрсынұлының отаршылдық, әкімшілдік, зорлық пен зомбылыққа қарсы халық санасына қозғау салатын, қайрат пен жігерге, намысқа шақыратын) қозғалады. Бұған «Қасқыр мен тырна», «Ала қойлар», «Қасқыр мен қозы», «Аңдарға келген індет», т.б. жатады.
  • Ы.Алтынсарин. Ыбырайдың адамгершілік жайында, оқу-ағарту тақырыбы төңірегіндегі шығармаларынан өзге табиғатты жырлаған «Жаз» және «Өзен» деген өлеңдері бар. Жаз өлеңі

Сәуірде көтерілер рахмет туы,
Көрінер көк жүзінде қаз бен қуы.
Көктен жаңбыр, таулардан сулар жүріп,
Жайылар жер жүзіне қардың суы...
Ұшпақтың бір сәулесі жерге түсіп,
Өсірер жерден шөпті нұрдың буы.

  1. Ескендір поэмасы — Абайдың гуманистік көзқарасын тереңірек ... көз сүйегін символ ретінде алады да, ол жұмбақтарды ақылға шештіреді.
  2. Жүсіпбек Аймауытов Шернияз

Бұл шығармада алғашқы ұлттық интеллигенция өкілдерінің екі ұдай жолға түсуі,олардың екі қиырға тартуы, екі түрлі сенім - наным қақтығысының пайда болуы бейнеледі.Сонымен қатар пьесада шығарманың басты кейіпкері Шернияздың өзінің туған жеріне деген ыстық сезімі көрініс табады.Шернияз үшін туған жер қасиетті де қадірлі.Оның аманат - борышты, қарыздарды өтеу жолында күресу керек барлығы ел қамы үшін деген ойлары пьесада көрініс табады.

 

Шығарма кейіпкерлеріӨңдеу

 

Шернияз - ақылды,бойында адамгершілік қасиеті жоғары адам қатарынан.Оның бойында күш - қайрат, білім мен талант дарыған. Жасы 26 - да.

 

Базарбай - оқыған,жасы 25 -те, ойының бәрі тек арамдық. Оның елге барғандағы мақсаты ағайын - туыстардың,ауылдас - руластардың шоқпарын соғу, пара алу, баю, серілік - салдың құру,Дағдылы әдеті - ар - ұятты,достық - жолдастықты ұстану емес,реті келіп жатса, жақын - жуықты қаралаудан тайынбайды.

 

Раушан - Шернияздың сүйіп қосылған жары.Ол оқымаған,Раушанда тазалық,адамдық болғанымен оған таным - талғамы жетіспейді,осыдан барып олардың аралары суып,ақыры ажырасып тынады.

 

Жәмила - қала қызығына түскен,ойын - сауық, ләззат пен рақатты өмірдің мәні деп білетін жеңіл жүрісті әйел.Ол Шернияздың әйелі болады,бірақ ол күйеуінің көзіне шөп салады.

 

Рәзия - даяршы қатын, 25-те.

 

Алшағыр - қыр қазағы, Шернияздың ағасы, жасы 40-та.

 

Қордабай - Раушанның әкесі, жасы 60-та

 

Жаңылтай' - келіншек, жасы 22-де

  1. Шоқан Уәлихановтың орыстың мақал-мәтелдерін, аңыз-әңгімелерін салыстыра отырып жазған туындысы «Жоңғария очерктері»
  • Ж. Аймауытовтың өзінің "Шернияз" драмасы туралы айтқаны: ("Өзімнің сырымды, ойымды көрсеткендей кітап")
  1. Сәбит Мұқанов «Шоқпыттың шаруасы»
  • Наурыздағы тілек. Ала биең құлындап. Алатауға сыймасын! Қара биең құлындап, Қаратауға сыймасын! Үйіңнің алды той болсын
  • Ер Тарғын жырындағы қалмақ батыры – Домбауыл
  • Мұқтар Мағауин 1973 жылы екі айдың ішінде Генри Райдер Хаггардтың “Сүлеймен патшаның кеніші” атты шығармасын аударады.
  • Шыңғыс Айтматов Боранды бекет төл туындысы. «Аспалы көпір», «Жәмила», «Алғашқы ұстаз», «Қош бол, Гүлсары», «Ертегіден соң», «Ерте қайтқан тырналар» тағы басқа әңгіме, повесть жинақтары, «Жанпида», «Боранды бекет» романдары жарық көрді. «Көктөбедегі кездесу» (Қ. Мұхамеджановпен бірге
  1. Айтматов «Жәмила» повесін аударған
  • "Әй, хан, мен айтпасам, білмейсің" Асан Қайғының Жәнібекке айтқаны
  • Ж.Жабаевтын тенеулерден туратын өлеңі кандай? «Шын жүректен
  1. Қыз Жібек жыры Жалғыз қызым Жібекті. Қалыңмалсыз берейін. Бес жүз жылқыны қолына алып,. Бес жігіт құда ертіп,. Шал ауылға жөнеді,. Кешке құда түседі
  2. Кейқуат келтіріп берді. Алпамыс серкенің сүйектерінен «шылдырман» деген сыбызғы жасады. Оны Кейқуатқа беріп: – Қыздардың келе жатқан жолына бұғып жатып тарт, – деді. Онда қыздар келіп, қолына алып қарар, «кім қылды?» деп. Сонда хан қызынан басқаға сырыңды айтпа, – деп жібереді. ... Қыздар дауысын есітіп, тауып алып, сырнайды қолдарына алып қарады. –Кім қылды? – деп сұрады, айтпады, бауырын отқа қақтап, бұтын отқа таптады, сонда да айтпады.
  3. Жұмекен Нәжімеденов «Жаманыңды көрмесем» өлеңінде баласының тек жақсылығын ғана көрсем екен деген әке арманын сыр қып шертеді. Әрбір пенде өз ұрпағының биікте ұшқанын аңсайды, сол секілді ақын да балапанының адамдық асыл қасиеттерімен биікке өрлеп, жақсы нәтижелер көрсетіп, жеңіске жеткенін қалайды. Өмірде көптеген қиыншылықтарды жеңіп, сабырлы да ақылды болғанын тілейді. Қиындықты жеңген адам ғана жеңіске жетеді деген оймен өлеңін қорытындылайды. Әрбір ата-ананың көңілінде жүрген алаңын, ұрпағынан күтер үмітін Жұмекен Нәжімеденов осы өлеңі арқылы барлық балаға әке жүрегінің үніндей қылып жеткізе білген. Әрдайым жаманнан аулақ болып, жақсының жақсылығын үйрен деген ой тастайды.
  4. Бір адам Қазыбек биге: «Кім жақын, не қымбат, не қиын?» деген үш сұраққа жауап беруді өтініпті. Сонда би оған былай үн қатыпты: -Тату болса, ағайын жақын, Ақылшы болса, апайың жақын. Бауырмал болса, інің жақын, Алдыңа тартқан адал асын, Қимас жақын – қарындасың, Сыбайлас болса, нағашың жақын. Адал болса, досың жақын, Еркелейтін немерең жақын. Жан серігің жас кезіңнен Бәрінен де әйелің жақын. -Алтын ұяң – Отан қымбат, Құт берекең атаң қымбат. Аймалайтын анаң қымбат, Мейірімді апаң қымбат. Асқар тауың – әкең қымбат, Туып өскен елің қымбат. Ұят пенен ар қымбат, Өзің сүйген жар қымбат. -Арадан шыққан жау қиын, Таусылмайтын дау қиын. Шанышқылаған сөз қиын, Дәл осындай жағдайда, Пана болмас өз үйің. Жазылмаса дерт қиын, Іске аспаған серт қиын. Ақылыңнан адасып, Өзің түскен өрт қиын. Не істеріңді біле алмай, Ашиды сонда бас, миың.
  5. Алшағыр мен Қобыланды екеуі туралы айтылған

Өшігіп жүрген батырлар,
Бір ауыз сөзге келмей-ақ,
Шегінісіп екеуі,
Еменнен найза салысты,
Итерісіп тұрысты,
Ат тізесін бүгісті,
Бүгісе-бүгісе тұрысты.

  1. Қобыланды - Қызыл ердің баласы —Ағанас пен Тоғанас
  • «Шоқан Уәлиханов» драмасы дүниеге келеді. Пьеса қазақ академиялық драма театры сахнасында 1956 жылы 12 мамырда қойылды.
  • Ы.Алтынсарин. Ыбырайдың адамгершілік жайында, оқу-ағарту тақырыбы төңірегіндегі шығармаларынан өзге табиғатты жырлаған «Жаз» және «Өзен» деген өлеңдері бар. Жаз өлеңі

Сәуірде көтерілер рахмет туы,

Көрінер көк жүзінде қаз бен қуы.

Көктен жаңбыр, таулардан сулар жүріп,

Жайылар жер жүзіне қардың суы...

Ұшпақтың бір сәулесі жерге түсіп,

Өсірер жерден шөпті нұрдың буы.

  1. Тахауи Ахтанов (1923—1994) 25 қазанда Ақтөбе облысының Шалқар ауданы, Шетырғыз селосында туған. 1940 жылы Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтына оқуға түседі. Екінші курста оқып жүргенде өзі сұранып майданға аттанады. Алғашқы әдеби көркем шығармалары өлең, очерк түрінде майдан газеттерінің беттерінде жарияланды.
  • «Қаһарлы күндер» — Ұлы Отан соғысы тақырыбын арқау еткен Тахауи Ахтановтың романы. Романда Мәскеу түбіндегі шайқас, генерал Панферов бастаған дивизияның жан қиярлық ерлігі суреттелген.
  • БоранТахауи Ахтановтың 1963 жылы жазған романы. Алғашқыда «Дала сыры» повесі болып шығып, кейін өңделіп, толықтырылды. Роман үшін авторға 1966 жылы Қазақ КСР-нің Абай атындағы Мемлекеттік сыйлығы берілді.[1] Романның бас кейіпкері Қоспан қойшы өз өмірінде талай қиындықты бастан кешірген, соғыста болған, жау қолында тұтқын лагерінде болып қашып шыққан, әйтсе де қиын тағдырына ашынып езілмеген, адамдық ізгілігін жоймаған күрделі тұлға. Романға қарапайым еңбек адамының тағдыры, 1950-1960 жылдардағы кеңестік қоғамның өмір шындығы тақырып етіп алынған.
  1. «Осы кісіні бай етпесем, атым құрысын» деген аңыз кейіпкері – Шықбермес Шығайбайды мырза бай етпесем Алдар атым құрысын, - деп, Алдар аттанады.
  • Әл-Фарабидің өмірдегі адамдардың мақсатын айта отырып, үлгі, насихат айтатын шығармасы – қағаздың түсіп бетіне
  • С.Торайғыровтың азаматтық үнін білдіретін өлеңі - Шығамын тірі болсам адам болып
  1. 18 ғасырдағы қазақ жыраулары Тәтіғара, Үмбетей, Бұқар жырларында Абылай тұлғасы, оның батырлары жайында тарихи шындық іздері көрініс береді
  • Бұқар жырау Қалқаманұлы — XVIII ғасырдағы қазақ әдебиетінің ең көрнекті өкілдерінің бірі.
  1. С. Мұқанов шығармашылығына тән нұсқа. Есіл бойында, Саятшы Ораз болуы мүмкін - Өмір мектебінен Өйткені сол сұрақтар қайталанып жатыр ғой.
  • Сәкен Сейфуллин. Аққудың айрылуы. Арқада бір жер бар еді, Жібек самал саясы: Саяда бір көл бар еді, Сырлы кесе аясы. Маржан құмы, күміс суы Көл еді кең айнадай:
  • Бейімбет Майлиннің кҮЛПӘШ ӘҢГІМЕСІНДЕГІ БАСТЫ КЕЙІПКЕР - күлпәштің өзі. Қали, Мақтым, Раушан дегендер бар
  • Қобыланды батыр жыры -тоқсандағы әкесі Тоқтарбай, алпыстағы шешесі Аналық, қарындасы Қарлығаш. Тоқтарбайдың жылқыда тоқсан құлы бар еді
  • Жамбыл Жабаевтың 1941 жылы ұлы отан соғысы жылдары жазылған өлеңі - Ленинградтық өренім.
  • Күреңбай сыншы "...пырақ" деп бағалаған тұлпар: Құлагер
  • Сәбит Мұқанов - 1935-36 жылдары «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы
  1. Жетім бұрыш - Ұлықбек Есдәулетов

Қорлықты мына кiм көрген:

Алматы толы - үйсiздер.

Үйсiз де күйсiз жүргенмен

Ұрпақтың қамын үнсiз жер.

  • Махамбеттің Ордадан кетерде ханға айтқаны

Он екі төбет, шұнақ хан,

Шабатының ел екен,

Күндейтінің мен екем.

Хан ұлына қас болу,

Қара ұлына бас болу —

Мендей ерге жөн екен!

  • Махамбеттің «Бағаналы терек жарылса» өлеңі көбіне Исатай батырдың ізбасар мұрагерлеріне арналған.
  1. Көксерек шығармасына тән мақал - Қасқырды қанша бақсаңда,тауға қарап ұлиды.

Қасқырдың аузы жесе де қан,жемесе де қан.

Қасқыр қасқырлығын істемей қоймайды.

Қасқырды қасқыр қылатын да адам.

Қасқырды қанша өсірсеңде ит болмайды.

  • Махамбеттің хан озбырлығына күйінген өлеңі – Баймағамбет сұлтанға
  • Махамбеттің Жәңгірге айтқаны

Хан емессің, Қасқырсың,  
Қас албасты басқырсың,
Достарың келіп табалап,
Дұшпаның сені басқа ұрсын!
Хан емессің, ылаңсың,
Қара шұбар жылансың.
Хан емессің, аярсың,
Айыр құйрық шаянсың!

  1. Махамбеттің өзі туралы өлең

Мен — мен едім, мен едім!

Мен - мен едім, мен едім!    
Мен Нарында жүргенде
Еңіреп жүрген ер едім.
 Исатайдың барында
Екі тарлан бөрі едім.
Қай қазақтан кем едім?
Бір қазақпен тең едім.
Өздеріңдей хандардың,
Қарны жуан билердің
Атандай даусын ақыртып,
Лауазымын көкке шаңыртып,
Сұлтанын суға сұлатып,
Ханшасын қақпа алдында
жылатып,
Ернін еттей тесісіп,
Кеңірдегін кесісіп,
Жыраға басын түсіріп,
Жылғадан қанын ағызып,
Басын кессем деп едім!
Еділдің бойы ен тоғай -
Ел қондырсам деп едім.
Жағалай жатқан сол елге
Мал толтырсам деп едім.
Еңсесі биік ақ орда -
Еңкеймей кірсем деп едім.
Керегесін кескілеп,
Отын етсем деп едім.
Туырлығын тескілеп,
Тоқым етсем деп едім.
Тақта отырған хандардың
Төрде отырған ханымын
Қатын етсем деп едім.
Әлдилеген баласын
Жетім етсем деп едім.
Хан сусыны сары бал -
Сұраусыз ішсем деп едім.
Ханның киген кіреуке -
Үстіме кисем деп едім.
Қанікейдей көріктіңді
Қалыңсыз құшсам деп едім

  1. Ақбілек роман кейіпкерлері – Ақбілек, Балташ, Бекболат, офицер, Мираш, Ескендір баласы, Камила жан досы, Ұрқия тыңшы, Мырзатай, Мамырбай әкесі, Төлеген ағасы,
  • Мен таудың баласымын – үзінді авторы – М.Мақатаев Мен-таулықпын
  • Кейқуаттың түсін жорыған – мыстан
  • М.Мақатаевтың табиғатты аялау идеясымен жазылған шығармасы – Аққулар ұйықтағанда
  • Махамбеттің ханның озбырлығына төзбей жазған өлеңі – Баймағамбет сұлтанға. Махамбет өз өлеңінде Баймағамбет сұлтанның ақсүйектен шыққан ел билеуші екендігіне қарамай, аяусыз шенеп, бет-пердесін жыртып, халықтың халін ашына айтады.
  • Атаукере кейіпкерлері – Нюра әжей, ұлы Ерік, алқаш Таған, әйелі Айна
  • Лиро-эпостық жырдың ерекшелігі – халықтық дәстүрді танытады
  • 19 ғасыр жыраулары – Жиембет, Тәттіқара, Қожаберген
  • Есіл бойында кейіпкерлері- Мырзатай, Шодыр, Бекберді, Ұлпа, Мұратбек
  • Бір насихат айтайын – Шортанбай
  • Мақатаев Райымбек, Райымбек кейіпкерлері – Қабай, Түке, Нысанбай, Райымбек
  • Шерхан Мұртаза драмалары – Сталинге хат, Бесеудің хатын, Жетім бұрыш
  1. Махамбеттің өз бейнесін ашқан өлеңі – Еңселігім екі елі
  • Алып Ер Тоңға қай дәуірге жатады – 5-8 ғасыр
  • «Ұят болды-ау» өлеңінің авторы – М.Мақатаев
  • Ежелгі түрік әліпбиіндегі әріп саны – 35
  • Шәкәрімнің жыраулар туралы тебіренісі, поэзиясы – Ескі ақындық
  • Тоғыз баласын бірден үйлендірмекші болған әке – Ерназар. Ер Төстік жыры
  • Мағжан Жұмабаевтың аудармалары – Қыпшақ батыр, Тұтқын, Сұңқар жыры, Күн батады да шығады
  • Өзің жас болсаң да, ақылды екенсің» деген сөзді айтқан кейіпкер. Қабай жырау. Райымбек-Райымбек өлеңі. Мұқағали Мақатаев
  • Көксеректегі екі қасқыр аты – ақ қасқыр
  1. Кенесарының хатшысы – Жүсіп
  • Төлеген қайтыс болған кезде жұбататын – Шеге
  1. Сәуегей деген кейіпкері бар шығарма – Қорқыт
  • Махамбеттің Исатайға арнаған өлеңдері: Тарланның ұлы Исатай, Тарланым, Мұнар күн, Әй, Маха жолдасым, Исатай сөзі, Арғымаққа оқ тиер
  1. Қобыланды батыр жырынан үзінді – жауабы Тоқтарбай
  • Наурыз жырының ерекшелігі – еңбек пен кәсіпке, шаруашылыққа байланысты
  1. Махамбеттің өз бейнесін ашқан өлеңі – Исатайдың барында, Мың қазаққа тең едім
  • Қамбатр батыр жырындағы қалмақ ханы – Қараман
  • А.Байтұрсынұлының мысал өлеңдері – Егіннің бастары, Есек пен бұлбұл,
  • Алпамыстың тұлпары – шұбар ат
  • Тортайға мінездеме – кітапқұмар, жуас
  • Жалған дүниедегі Тоқтасын – Хансұлудың күйеу баласы, Түгелхан-ұлы, Үміт-қызы, Моторбай – тракторшы
  • Ел жағалай қонбаса... жалғасы – Бетегелі ел ғаріп
  • Шағырмақ бұлттар жай тастар - Шалкиіз
  • Асан қайғының елді бірлікке шақыратын өлеңі – Еділ бол да, Жайық бол
  • Еділ бол да, Жайық бол, Ешкімменен ұрыспа (кеңпейілділік)
  1. Жүсіпбек аймауытовтың саналы қыз образын қалыптастырған романы – Ақбілек
  2. Шерхан Мұртазаның аудармалары - Боранды бекет. Қош бол, Гулсары. Л. Лагиннің «Хоттабыч қарт», Мұстай Кəрімнің «Біздің үйдің қуанышы» атты повесін аударған. Ш.Айтматовтың бүкіл əлемді таң қалдырған «Плаха» романы кəнігі жазушы һəм аудармашы Ш.Мұртазаның да назарынан тыс қалмады. Мұның алдында əлем жазушысының біраз шығармасын аударған Ш.Мұртаза «Плаха» романын қазақ оқырманына нағыз жүрек үнінде жеткізуге асығады.
  • Әбіш Кекілбаев Аңыздың ақырында хан бұлақтың басында не үшін отырады – Келесі қадамын ойлайды
  1. Аңыздың ақырындағы ханға тән мінез - Хан тұқымына, жалпы билік басындағы адамдарға тән данғойлықтан, кеудесоқ мінезден де аулақ. Өзін қарапайым, сыпайы ұстап, халықпен ойлы, салмақты қарым-қатынас жасайды. Көп ортасында болады, сөз тыңдауға, адам тануға ұмтылады. Әбілқайырдың бұл мінезінде хан тағына өзін іштей дайындау сезіледі.
  2. Берілген үзіндідегі сипаттама қай ханға тән – Жанталас. Әбілқайыр хан
  3. С.Мұқанов поэмалары – Ақ аю, Батырақ, Сұлушаш, «Балбөпе», «Жетім қыз», «Батырақ», «Қанды көл», «Жүйткі, қара айғырым»
  4. Сұлушаш - Поэмада қазақ ауылындағы әлдінің озбырлығы мен әлсіздік көрген қорлығы , әсіресе адамның бас бостандығы жоқтығы, яғни байдың кедейге не айтса сол болатындығы, екі жастың бір-біріне деген соншалықты махаббаты суреттелген. Туындының бар оқиғасы Алтай мен Сұлушаштың төңірегіне құрылған.
  5. Көңіл-күйді білдіретін жырлар – жоқтау, естірту, қоштасу
  • Бесатар повесінде әкесі Төреханды түрмеден босатып алатын кейіпкер – Сәруар
  1. 17 ғасырда өмір сүрген жырау – Жиембет – Есім хан тұсында
  • «Қиянатқа шабуыл жасап, әлсіздерге қуат беріп, халық мұратын іздеген сегіз қырлы, сексен сипатты...» С.Бегалин кім туралы айтқан – Қожанасыр
  • М.Дулатовтың өміріне қатысты деректер – алғашқы романның авторы, Торғай атырабында дүниеге келген.
  1. Оралхан Бөкей қай шығармасы үшін Қазақстан Республикасы Жастар сыйлығының лауреаты атанды? - «Құлыным менің» пьесасы үшін
  2. Иран мен Орта Азияға қазақтарды таратсам, Ресеймен жақсы қарым-қатынаста болсам, қазақ хандығын мызғытпай ұстап тұратын едім – кімнің сөзі –
  3. Ы.алтынсариннің атқарған қызметі - орыс тілі пәнінің мұғалімі, Торғай облыстық мектеп инспекторы қызметін атқарды.
  4. Ұлы отан соғысына қатысқан қазақ әдебиетінің өкілдері – Тахауи Ахтанов, Бауыржан Момышұлы, Қасым Аманжолов , Хамза Абдуллин, Хизмет Абдуллин, Ақынжанов Мұсатай, Ахметов Сейсенбек, , Әбдіқадіров Қалмақан,
  • Күй аңызы - Бұл әңгіме күйші Естемес пен жас жігіт Оразымбеттің жолдағы әңгімесі мен бастан кешкен оқиғасы туралы. Естемістің жас қызға ғашық болып, оған соңына дейін тырмысып өзіне алғысы келгені, бірақ қыздың ондай ойы болмағанын біліп, көңілі түскені туралы болатын. Қысқасы- Естемес атты шалдың жас қызға Жаңылға  ғашық болуы, ол қыздың басқа жігітті Оразымбетті жақсы көруі. Жалпы менің ойымша, бұл әңгіменің идеясы:"Тең-теңімен , тезек қабымен"
  • Күй аңызы - Әңгіменің негізгі тақырыбы — өнер құдіреті. Естемес деген күйшінің ауыр тағдыры. Ол өзінің мұңлы да зарлы күйі арқылы ботасы өлген боз інгеннің тақырдай қатып қалған қайыс жонын жұмсартып, тіршілікке нәр бергендей болды.

Бұл әңгіме күйші Естемес пен жас жігіт Оразымбеттің жолдағы әңгімесі мен бастан кешкен оқиғасы туралы. Естемістің жас қызға ғашық болып, оған соңына дейін тырмысып өзіне алғысы келгені, бірақ қыздың ондай ойы болмағанын біліп, көңілі түскені туралы болатын. Естемес және оның жанында  жүрген жас жігіт Оразымбет екеуі жол жүріп бара жатып жолаушылап Ипан тауының баурайындағы жалғыз үйге тоқтайды. Естемес сол қызға ғашық болады. Әкесі егер менің суалып қалған түйемді идірсең,қызымды беремін дейді. Жаңылға қосылу үшін ол күй шерте  басатайды. Бұл баяғыдан бітіре алмай жүрген  күйі еді. Күй соңында күйші қатып қалған бозінгенді идірсе де қыз оған заманының өткендігін білдіреді. Осы күй осыдан "Нар идірген" деп атылып кеткен.   

 

  • Күй аңызындағы басты күй – Нар идірген
  1. Ескендір поэмасындағы негізгі идея – тойымсыздық, қанағат
  2. Тұтқын баланың кейіпкерлері – Рысқұл Тұрардың әкесі, Тұрар Рысқұлдың баласы, қазақ халқының болашақ қайраткері. Приходько  — түрме       бастығы.И. Владимировичке – мұғалім Атамырза –    Айбар мырзаның ұлы Семашко – тергеуші Қырғызбай – әкесінің туысы Салиха. бәйбіше – Қырғызбайдың кемпірі.  Броников  — жазасын өтеуші.

Әңгіменің композисиялы құрлысына жоспар құру.

Әңгіменің басталуы                                             Рысқұлдың Тұрарды түрмеге алдыруы

Әңгіменің дамуы                                      Надзиратель қыспағы

Әңгіменің байланысуы                                        Әке мен баланың айырылысуы

Әңгіменің шиеленісуі                                               Тұрардың фамилиясын өзгертуі

Шарықтау шегі                                                       Тұрардың қылмысы

Әңгіменің шешімі                                                       Иван Владимировичтің көмегі

  • Тұрардың портреті кімнен алынған – Тұрар Рысқұлов
  1. Шерхан Мұртазаның бес томнан тұратын шығармасы – Қызыл Жебе

 

 


Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter

Қарап көріңіз 👇
---



Пайдалы сілтемелер:
» Туған күнге 99 тілектер жинағы: өз сөзімен, қысқаша, қарапайым туған күнге тілек
» Абай Құнанбаев барлық өлеңдер жинағын жүктеу, оқу
» Дастархан батасы: дастарханға бата беру, ас қайыру
Пікір жазу