Введение
Нефть и газ известны человечеству с давних времен как горючий и смазочный материал. Кроме того, нефть и газ являются ценным сырьем для производства многих материалов, необходимых человеку в его жизнедеятельности – синтетический каучук, различные пластмассы, синтетические волокна, ткани, спирты и т.д.
Казахстан обладает большими запасами нефти и газа – это его природные богатства, которые играют большую роль в экономике республики и в настоящее время являются ее движущей силой. По доказанным запасам нефти в 30 млрд. баррелей (4 млрд.т ) Казахстан уже сегодня входит в десятку ведущих стран в мире по запасу углеводородов. По разведенным запасам природного газа в 3 триллионов м³ республика занимает 15-е место в мире. Огромный потенциал углеводородов дает возможность нашей республике в течение ближайших 10 лет войти в число основанных экспортеров энергоресурсов в мире, так как уже сегодня является в СНГ одним из основанных его поставщиков.
Успешное развитие нефтегазовой отрасли, рост объемов добычи и экспорта требуют расширения транспортной инфраструктуры, т.е. создания предприятий по транспортировке, хранению и реализации нефти, нефтепродуктов и газа, это в свою очередь приводит к утечке и разливу нефти / 1 /.
Загрязнение природной среды нефтью и сопутствующими загрязнителями – острейшая экологическая проблема во всем мире. Химическое загрязнение почвенного покрова происходит практически на всех стадиях технологического процесса нефтедобычи. Негативное воздействие нефтедобычи обусловлено как непосредственной деградацией почвенного покрова на участках разлива нефти, так и воздействием ее компонентов на сопредельные среды, вследствие чего продукты трансформации нефти обнаруживаются в различных объектах биосферы / 1 /.
Загрязнение почвы нефтью и нефтепродуктами на территориях с активной нефтепромысловой деятельностью приводит к нарушению экологического равновесия и существенному изменению сложившихся биоценозов. Высокие степени загрязнения, как локальные, так и обширные, приводят к гибели растений, животных и микроорганизмов/ 2 /. Поступившая в почву нефть увеличивает содержание органического вещества, емкости поглощенных оснований, изменяет кислотность, тормозит интенсивность протекания биологических и биохимических процессов. В значительной степени уменьшается количество азотфиксирующих, аммонифицирующих и нитрифицирующих бактерий. Следствием этого является ухудшение обеспеченности почвы подвижным азотом. Реакция микрофлоры почвы, загрязненной нефтью, сводится к резкому снижению ее численности и подавлению биологической активности / 3 /. При попадании нефти и нефтепродуктов в почву происходят глубокие и часто необратимые изменения физических, морфологических, физико-химических, микробиологических свойств, а иногда и существенная перестройка почвенного профиля, что приводит к потере плодородия и отторжению загрязненных территорий из хозяйственного использования. Загрязнение водоемов нефтепродуктами снижает их рыбопродуктивность, ухудшает вкус рыбы и может вызвать ее гибель. Обитатели водоемов, подвергающихся действию продуктов нефти, аккумулируют их в своих тканях. Это создает угрозу передачи углеводородов .....

Дрожжи всегда вызывали особый интерес не только тем, что являются богатой и широко распространенной группой микроорганизмов, но и тем, что их роль в природе и практической деятельности человека, несомненно, значительна.
Эта группа микроорганизмов используется для получения целых клеток (корма, пища), микрокомпонентов (белки, липиды, ферменты, нуклеиновые кислоты), экстрагируемых соединений (коферменты, витамины), продуктов деструкции (аминокислоты, нуклеотиды), продуктов метаболизма клеток (этанол, глицерин, углекислота, органические кислоты и др.) /1-6/.
В последние десятилетия разнообразие биотехнологических процессов, в которых используются дрожжи, резко увеличилось. Еще более разнообразны перспективы использования дрожжей: в различных разработках, патентах упоминается более 200 видов.
Дальнейшее развитие биотехнологии должно заключаться в разработке эффективных методов получения дрожжевой биомассы с высоким содержанием каротиноидных пигментов. Высокая биологическая ценность каротиноидов, получаемых микробиологическим путем, обеспечила их широкое применение в различных областях пищевой, парфюмерно-косметической промышленности, а также в животноводстве и аквакультуре в качестве биодобавок и каротин содержащих препаратов.
Все более пристальный интерес привлекают такие процессы, как получение астаксантина, полиолов, коэнзима Q10, биотоплива, полисахаридов, некоторых ферментов, антифунгальных препаратов, а также использование дрожжей для трансформации органических соединении, биоремедиации, биоконтроля и экспрессии гетерологичных белков.
Успех практического использования дрожжей зависит от того, насколько полно они отвечают требованиям, предъявляемыми производством. Источником выделения дрожжей могут быть музейные, лабораторные штаммы, а также штаммы выделенные из естественных мест обитания, обладающие практически ценными свойствами: способностью усваивать разнообразные субстраты, быстро расти и накапливать биомассу, образовывать биологически активные вещества. Перечисленые свойства тесно связаны с видовой и штаммовой принадлежностью дрожжей /7/.
Необходимость поиска высокопродуктивных штаммов дрожжей, Поэтому работы по выделению, описанию, скринингу и утилитарному сохранению дрожжей для целевых нужд биотехнологии не теряют своей актуальности.....

Проблема охраны окружающей среды от нефтяных загрязнений приобретает все большую остроту в связи с ограниченностью возможностей и дороговизной применения для этих целей механических, физических способов очистки. [1]
Нефть и нефтепродукты являются одними из самых опасных и широкомасштабных загрязнителей окружающей среды, поскольку при современных объемах добычи их потери составляют 50млн тонн в год. [2]
Попадая в окружающую среду углеводороды нефти оказывают угнетающее действие на локальные экологические системы: губят живые организмы и существенно изменяют условия их обитания.[3]
Если нефтяные загрязнения характерны в основном только для районов добычи нефти, ее переработки и транспортировки, то загрязнение нефтепродуктами, такими как дизельное топливо, керосин, смазочные масла, мазут и т. д. распространены повсеместно.
Процесс самовосстановления загрязненной среды, по мнению большинства исследователей, идет более 15 – 20 лет. По данным Оборина с соавторами, полного восстановления нефтезагрязненных почв не происходило ни через 15, ни через 25 лет после загрязнения.
Среди мер, принимаемых с целью очистки окружающей среды от указанных загрязнителей, важное место занимает интенсификация микробиологических способов деструкции нефти и нефтепродуктов.[4]
Целью данной работы является отбор активных нефтеокисляющих микроорганизмов, выделенных из нефтезагрязненных почв Тенгизского месторождения, обладающих способностью к деструкции нефти и их идентификация. Для достижения этой цели были поставлены следующие задачи:
1) Изучение способности культур к росту на средах, содержащих высокие концентрации нефти и отбор активных штаммов.
2) Первичная идентификация бактерий.
3) Определение их родовой принадлежности. ....

Лазерное излучение с большим или меньшим успехом применяется в различных областях науки. Уникальные свойства излучения лазеров, та-кие, как монохроматичность, когерентность, малая расходимость и воз-можность при фокусировке получать очень высокую плотность мощности на облучаемой поверхности обеспечили широкое применение лазеров. Ис-пользование квантовой электроники оказалось, в частности, очень полез-ным для клинической медицины. В медицинских целях используются, в ос-новном, твердотельные и газовые лазеры. Импульсные твердотельные ла-зеры применяют преимущественно в офтальмологии для операций по устранению отслоения сетчатки глаза и при лечении глаукомы. Для этих целей была разработана специальная аппаратура с использованием неодимовых и рубиновых лазеров. Для операций с рассечением тканей импульсные лазеры оказались непригодны, поэтому для этих целей при-меняют лазеры непрерывного действия. В Советском Союзе была создана хирургическая аппаратура на СО2 лазерах. Такие хирургические уста-новки применяют в общей хирургии, онкологии и других областях.
Установками на основе аргоновых лазеров непрерывного действия с использованием специальных световодов пользуются медики при внутри-полостных операциях.
Основными преимуществами, стимулирующими применение лазеров в медицине, являются радикальность лечения, снижение сроков вмеша-тельства, уменьшение числа осложнений, кровопотери, улучшение условий стерильности.
Целью настоящей работы является ознакомление основными прин-ципами использования лазерного излучения в биологии ....

Эндокриндік бездердің (гректің endon - ішкі, сrіnео - бөлемін немесе шығарамын) сөлін шығаратын өзегі жоқ, без жасушалары қан және лимфа капиллярларымен өте жиі торланған, сондықтан без өнімдері тікелей осы тамырларға өтеді.
Эндокринология ішкі сөлініс бездердің физиологиясы мен патологиясы ғылым ретінде XIX ғасырдың екінші жартысында қалыптасқан. Бұл бағыттағы ғылыми зерттеулердің негізін А.Бертольд салды. Ол еркек жануарлардың жыныс бездерін сылып алып тастағанда негізгі және қосымша жыныс белгілерінің өзгеріп, ал бұл безді қайтадан денесіне орнатқанда, оның жағдайы айтарлықтай жақсаратынын анықтады.
Кейін, әсіресе осы ғасырдың 50-90 жылдары эндокриндік жүйенің физологиясы мен патологиясы бойынша көптеген тәжірибелік және клиникалық мағлұматгар жиналды. Оған қоса гормондардың химиялық табиғаты анықталып, әсер ету тетіктері ашылды.
Кейбір зерттеушілер бұл бездердің организм қызметін реттеудегі орнын шектен тыс көтерген, тіпті оларды жеке автономды реттеуші жүйеге жатқызған. Эндокриндік бездер жүйесін орталық жүйке жүйесінен жоғары құрылым ретінде, ағзалар мен олардың жүйелерінің, соның ішінде орталық жүйке жүйесінің де негізгі реттеушісі ретінде қарастырған.
Шын мәнісінде олай болмай шықты. Негізгі ғылыми мәліметтерге қарағанда, ішкі сөлініс бездерімен олардың әртүрлі гормондарының әсері организмнің қызметін жүйелік гуморальдық реттеу жүйесінің бір ғана бөлімі болып шықты. Бұл реттеу жолының негізгісі - жүйке жүйесі. Өйткені ол көп тарапты, арнайы маманданған және әр бөлімінің өз орны, маңызы бар жүйеге жатады. Оның рефлекстік доғасының барлық бөлімдерінің жоғары дәрежедегі қозғыштығы, жүйке серпіністерінің жылдамдығы мен анық бағытталуы т. б. морфоәрекеттік ерекшеліктері бұған дәлел.
Көмірсу алмасуының салыстырмалы ұзақ әрекеттік ауытқуын қамтамасыз ететін реттеуші механизмге гормондардың қатысуы, спорт жанкүйерлері мен емтихан тапсырушы студенттердің эмоциялық күйзелісі кезінде жақсы көрінеді. Түрлі эмоция кезінде қобалжығанда, қорыққанда, қуанғанда т.б. жағдайларда ылғи да гипергликемия – қандағы қанттың көбеюі байқалады, ал кейде тіпті глюкозурия - несепте қант пайда болады. Түрлі эмоция кезінде көмірсу алмасуының аталған өзгерістерінің пайда болуы норадреналин мен адреналиннің әсерінен бауырда гликогенолиздің күшеюіне байланысты ....

Барлық өсімдіктердің піскен жемістері сол ескен жеріне ғана түспей, жел, су, әр түрлі жан-жануарлар, адам арқылы өскен жерінен өте алысқа таралады.
Желмен таралатын жемістер мен тұқымдар. Жеміс пен тұқымды жер жүзіне тарататын факторлардың бірі — жел. Жемістері жел арқылы таралатын түрлерді ане -мохорлық өсімдіктер, ал таралу жолдарын анемохория дейді. Бұлардың тұқымы мен жемістерінің екі түрлі ерекшеліктері бар: а) бірсыпыра өсімдіктің тұқымы өте жеңіл, ұсақ және құрғақ болады; мысалы, сұңғыла мен кейбір орхидеялар әр-бір тұқымының салмағы миллиграмның мыңнан бір беліміндей ғана болады. Ондай тұқымдардың салмағы ауада ұшып жүрген шаң-тозаңдікінен артық емес, бұлар ауаның аздаған .толқынымен де жүздеген километрге ұшып бара алады: ә) бірсыпыра өсімдіктердің азды-көпті салмақты келетін тұқымдары мен жемістерінде желмен ұшып қалқып жүруге бейімделген қосалқылары болады: бірінде— көбелектікі сияқтанған шілтер қанат, екіншісінде—бақ-бақтікі, мақтанікі сияқты көптеген ұзынды-қысқалы түктер т. б. болады.
Сумен таралатын жемістер мен тұқымдар. Тұқымы мен жемісі су арқылы таралатын өсімдік түрлерін гидрохорлық өсімдіктер дейді де, ал олардың сумен тара¬лу жолын гидрорхория дейді. Сумен таралатын жемістер-дің денесінде түрліше өскіншелері болады, оның іші балық торсылдағынікі сияқты ауаға толы болады. Сонымен қатар, сумен таралатын кейбір өсімдік тұқымдары мен жемістерінің сыртында су жұқпайтын түктері немесе ішіне су кіргізбейтін тоз қабаты болады. Сондықтан ондай жемістер мен тұқымдар суда қанша жүзсе де батпайды және шірімейді, шығымдылығын да сақтап, көпке шыдайды. Бұл жолмен теңіздің, дарияның жағалауларында, сазбалшықты жерлерде және суда өсетін өсімдік жемістері мен тұқымдары таралады.
Жан-жануарлар арқылы таралатын жемістер мен тұқымдар. Жануарлар арқылы таралатын түрлерді зоохорлық өсімдіктер десе, ал олардың таралу жолдарын зоохория деп атайды. Систематикалық түрлеріне қарай, жан-жануарлармен жер бетіне таралатын өсімдіктердің де тұқымы мен жемістерінің өзінше икемделіп біткен ескіншелері болады. Мысалы, кейбір өсімдіктер жемісі мен тұқымының сыртында әр қилы келетін түктері, қылшықтары, ілмектері, қармақшалары болады. ....

ХІХ ғасырдың соңында клетка құрылысының зерттелуіне байланысты ядро мен оның құрамындағы хромосомалардың тұқым қуалаушылыққа қатысы бар екені анықталды. 1883 жылы бельгиялық зоолог Э.Бенеден мейоз процесіндегі редукциялық бөліну аталық және аналық хромосомалардың ажырауына байланысты деп жорамалдады.
Мендель заңдарын кейін 1902—1903 жылдары В.Сэттон редукциялық бөліну және ұрықтану кезіндегі хромосомалардың тәртібі мен будан ұрпақтардағы белгілердің тәуелсіз ажырауының арасында байланыс бар екенін анықтады. Өзінің “Хромосомалар және тұқым қуалаушылық” деген еңбегінде хромосомаларды цитологиялық тұрғыдан алғанда Мендель анықтаған тұқым қуалау факторларының таралуына сәйкес келетіндігін көрсетті. 1905 жылы Э.Вильсон жынысты анықтаудың хромосомалық негізін сипаттады.
Т.Морган заңдылықтары. Американдық генетик Т.Морган тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясының негізін қалады. Мендельдің үшінші заңы —“Белгілердің тәуелсіз ажырауың гендердің әр түрлі жұп хромосомаларда орналасуына байланысты болады. Алайда, кез келген организмдерге тән гендер саны хромосома санынан әлдеқайда артық болады. Мұндай жағдайда ол гендердің тұқым қуалауы немесе белгілердің ұрпақтан-ұрпаққа берілуі қалай жүреді деген сұрақ туады. Бұл сұрақтың жауабын Т.Морган 1910—1915 жылдары өзінің шәкірттерімен бірге жеміс шыбыны — дрозофилаға жүргізген тәжірибелерінің нәтижесінде анықтады. Дрозофила шыбыны — генетикалық зерттеулер жүргізуге өте қолайлы объект. Себебі, оның хромосомаларының диплоидты жиынтығы 8, ал гаплоидты жиынтығы төртеу. Зертханалық жағдайда +25Ә жылылықта дарақтардың әр жұбынан пробиркада өсіріп, 14—15 күн сайын 100-ге жуық ұрпақ алуға болады. Морган бір хромосомада орналасқан гендердің бір-бірінен ажырап кетпей, көбіне бірге тұқым қуалайтынын анықтады. Оны мына тәжірибеден көз жеткізуге болады. Р. ВВVV жетік қанатты сұр шыбын мен bbvv шала қанатты қара шыбынды алып будандастырды. Сонда бірінші F1 ұрпақтағы будандық дарақтардың барлығы біркелкілік заңына сәйкес генотипі ВbVv дигетерозиготалы, фенотипі бойынша жетік қанатты сұр денелі шыбындар болып шықты. Морган осы бірінші ұрпақтағы дигетерозиготалы аналық шыбынды қайтадан шала қанатты қара денелі аталық шыбынмен кері будандастырғанда, екінші ұрпақта төрт түрлі фенотиптері бар дарақтар алған (113-сурет). Олардың пайыздық мөлшерлері әр түрлі: 41,5% жетік қанатты сұр денелі, 41,5% шала қанатты қара денелі шыбындар, ал 8,5% шала қанатты сұр денелі және 8,5% жетік қанатты қара денелі шыбындар болған.
Демек, дрозофиланың 17%-ы ата-аналарына мүлде ұқсамай жаңа белгілерге ие болған. Ендеше, ата-аналарына ұқсас жетік қанатты сұр шыбын мен шала қанатты қара шыбынның бірдей қатынаста болуы, яғни 83%-ы осы аталған белгілерді анықтайтын гендердің бірлесіп, тіркес тұқым қуалайтынын көрсетеді. Бұл құбылысты — Морган гендердің тіркесуі немесе тіркесіп тұқым қуалау заңы деп атады. Бір хромосоманың бойында орналасқан және тіркесіп тұқым қуалайтын гендер тобы тіркесу топтарын құрайды. Тіркесу топтарының саны хромосомалардың гаплоидты жиынтығына сәйкес келеді. Мысалы, дрозофила шыбынында — 4 тіркесу тобы, асбұршақта — 7, жүгеріде — 10, ал адамда 23 тіркесу тобы болады.....