Жарық дисперсиясы. Физика, 11 сынып, презентация.

Дисперсия дегеніміз не?

Мөлдір ортадан өткенде ақ жарықтың жеті құрамды түстеріне бөлінуі (шыны призмасы сияқты) жарықтың дисперсиясы деп аталады

Дисперсияның себебі

Ақ жарықтың дисперсиясы ақ жарықтың түстері шыны призмасы арқылы әртүрлі жылдамдықта жүретіндіктен пайда болады. Сыну мөлшері шыныдағы түрлі-түсті жарықтың жылдамдығына байланысты. Енді әртүрлі түстер әр түрлі жылдамдықта жүретіндіктен, шыны призмадан өту кезінде оларды әртүрлі бұрыштар сындырады. Осылайша, жеті түстен тұратын ақ жарық шыны призмасына түссе, ондағы әр түс әр түрлі бұрышпен шағылысады, нәтижесінде жеті түс спектр қалыптастырады.

Спектр

Ақ экранда пайда болған жеті түстің диапазоны, ақ жарық сәулесі шыны призмадан өткенде, ақ жарықтың спектрі деп аталады. Спектрдің жеті түсі: күлгін, көк, көгілдір, жасыл, сары, қызғылт сары және қызыл.

Ньютон тәжірибесі

Ньютон ақ жарық түстерден тұратындығын көрсету үшін тәжірибе жасады. Ақ жарық сәулесі спектрдің түстеріне бөліну үшін призмадан өтеді. Екінші призмадан шыққан жарық ақ болып шықты, бұл жарық сәулелерінің түстерден тұратындығын білдіреді.

Кемпірқосақ

Кемпірқосақ - бұл жаңбырдан кейін аспанда пайда болатын табиғи спектр. Бұл күн сәулесінің атмосферада болатын ұсақ су тамшыларының таралуынан болады. Кемпірқосақ әрдайым Күннің қарама-қарсы бағытында пайда болады. Су тамшылары кішкентай призмадай сияқты. Олар күн сәулесін сындырады және таратады, содан кейін оны ішкі жағынан шағылыстырады және жаңбыр тамшысынан шыққан кезде оны қайтадан сындырады. Жарық пен ішкі жарықтың дисперсиясына байланысты бақылаушының көзіне түрлі түсті түстер енеді.

Қосымша фактілерді білу

Көрінетін жарық диапазоны қандай?

Көрінетін жарық диапазоны - 0,4 микроннан 0,7 микронға дейін.

Көрінетін жарық толқындардың ұзындығы 0,4 микроннан 0,7 микронға дейін болатын көптеген радиацияларға ие. Яғни, қызыл жарық күлгін жарыққа қарағанда үлкен толқын ұзындығына ие.

Қай компонент ең көп ауытқиды?

Күлгін түс призмада минималды жылдамдыққа ие, сондықтан күлгін түс максималды ауытқиды.

Қандай компонент минимумды ауытқиды?

Қызыл түс призмада максималды жылдамдыққа ие, сондықтан қызыл түс минималды ауытқиды.

Бірінші призмадан шыққан спектрдің табиғаты қандай?

Бірінші призмадан шыққан спектрдің табиғаты - жеті түстің диапазоны немесе спектрі алынды.

Призма ақ жарықты жеті түске бөледі

Екінші призмадан шыққан спектрдің табиғаты қандай?

Екінші призмадан шығатын спектрдің табиғаты

- ақ жарық алынды.

Көрінетін спектрдің жеті түсі ақ жарықты қалыптастырады.

Толықтауыш түстер

Бір – біріне  қосқанда ақ  жарық  беретін  түстерді 

Ньютон толықтауыш түстер деп атады.

Қызыл, жасыл, көгілдір түстерді Юнг алғашқы түстер деп атады.

Алғашқы түстер