Электромагниттік индукция заңы. Ленц ережесі. Физика, 10 сынып, дидактикалық материал.

Электромагниттік индукция

Индукциялықтоктыңкүшіконтуршектептұрғанбеттітесіпөтетінмагнитағыныныңөзгеружылдамдығынатурапропорционал. Фарадейосындайқорытындығакелді.

Қозғалмайтынөткізгіштеэлектромагниттікиндукцияқұбылысыныңнегізітекиндукциялықтоктыңпайдаболуындаемес, электрондардыөткізгіштеқозғалысқакелтіретінқұйындыэлектрөрісініңтууында

• құйындыэлектрөрісізарядтарғабайланыстыемес, оныңкернеуліксызықтарыөзімен-өзітұйықталған;
• құйындыэлектрөрісіпотенциалдыемес (А_құй≠ 0 тұйықконтурда);
• күшсызықтарықиылыспайды,
• (кернеуліксызықтарыныңбағытыиндукциялықтокбағытыменбағыттас).

Өздікиндукция - электромагниттікиндукцияқұбылысыныңдербестүрі. Егеркатушкаарқылыайнымалытокжүріпжатса, ондакатушканытесіпөтетінмагнитағыныөзгереді. Солсебептенайнымалыток (I_si) өтіпжатқанөткізгіштіңөзіндеиндукцияның ЭҚК-і (ε_si) пайдаболады. Бұлқұбылысөздікиндукциядепаталады.

Токтың тудыратын магнит өрісі индукциясы В векторының модулі ток күшіне тура пропорционал болады, ал Ф магнит ағыны векторына пропорционал болғандықтан

L ‒ контурдыңиндуктивтілігі, I – токкүші, Ф – магнитағыны, индуктивтілігі 1 Гнкатушкадан 1 А токөткендетудыратынмагнитағыны 1Вб (вебер).

Электромагниттікиндукциязаңынпайдаланып

Индуктивтілік L [Гн] - Сандықмәніжағынантоккүшін 1 с ішінде 1 А-геөзгерткенкездеконтурдапайдаболатынөздікиндукциясының ЭҚК-інетеңболатынфизикалықшама. Индуктивтікөткізгіштіңөлшемдерінежәнеоныңпішініне, ортаныңмагниттікқасиеттерінетәуелдіэлектртізбегінің «инерттілігінің» өлшемі.

Магнитөрісініңэнергиясы

Конспектсұрақтар

• Контурдытесіпөтетінмагнитағыны 10 мсішінде  20 мВб–ден    10 мВб–ге  дейінкемігендеконтурдағыиндукцияның ЭҚК-і
• Токкүші  2 А болатынкезде 8 Вб  магнитағыныболатынболса, контурдыңиндуктивтілігі
• Егериндуктивтілігі 3,5 Гнкатушкадаиндукцияда ЭҚК–і   105 В  болса, ондатоккүшініңөзгеружылдамдығы
• Токкүшінің 0,25 с ішінде 2 А-гебірқалыптыөзгеруі 20 мВөздікиндукция  ЭҚК-інқоздырады. Өткізгіштіңиндуктивтілігі
• Ауданы 400 см2 контурда 0,04 с уақытішіндемагнитиндукциясы 0,2 Тл-ғадейінбірқалыптыкемігенде,  0,6 В   ЭҚК-інтудырады. Магнитиндукциясыныңбастапқымәні
• Магнитөрісініңэнергиясы  4 есе  кемігенде, осыконтурдағытоккүші
• Актив  бөлігініңұзындығы 1 м, магнитөрісіиндукциясызықтарымен  600  бұрышжасайқозғалатынөткізгіште 1 В  индукция ЭҚК-і қозады. Егермагнитөрісініңиндукциясы 0,2 Тл  болсаөткізгіштіңжылжужылдамдығы

Электромагниттікиндукцияқұбылысы

Ленцережесі

Ленцережесініңкөмегімен, бұрандаережесінпайдаланып, индукциялықтоктыңбағытыанықталады.