Бөлшектерді қосу. Алмалы-салмалы және ажырамайтын қосылыстар. Графика және жобалау, 10 сынып, презентация.

Құрастыру сызбалары. Бөлшектердің ажырайтын және ажырамайтын қосылыстары.

Құрастыру деп бірнеше бөлшектерден тұратын бұйымның суреті бар сызба аталады.

Алмалы-салмалы қосылыстар.

Ажыратқыштар деп аталады, олар бөлшектерді, олардың құрамдас бөліктерін бұзбай бөлшектеуге болады.

Оларға жатады:

бұрандалы қосылыстар;

тісті (шлицті);

шпонкалы;

штифті;шплинтті;

сыналы;

қосылыстар сочленением.

Бұрандалы қосылыстар.

Бұрандалы қосылыс бөлшектердің салыстырмалы қозғалмауын немесе бір бөлшектің екіншісіне қатысты орын ауыстыруын қамтамасыз етуі мүмкін.

Бұрандалы қосылыстағы негізгі жалғастырушы элемент-бұранда.

Бұранда жатады:

бұрандалы қосылыстар;

бұрандалы;

шпилекті;

құбырларды қосу (құбыр қосылыстары).

Сызбалардағы бұрандалы қосылыстардың бейнелері стандарттар талаптарына сәйкес орындалады.

Бұрандама қосылымы.

Тұрады:

болт;

шайбалар;

сомындар;

тесіктері бар жалғанатын бөлшектер.

Белгісі:

Болт М20*60

Шайба 20

Гайка М20

Бұрамалы біріктіру

Тұрады:

бұранда;

шайбалар;

сомындар;

бірі бұрандалы саңылау бар жалғанатын бөлшектер.

Белгісі:

Бұранда М16 * 55

Шайба 16

Гайка М16

Шпилен қосылымы

Тұрады:

түйреуіштер;

шайбалар;

сомындар;

бірі бұрандалы саңылау бар жалғанатын бөлшектер.

Белгіленеді:

Шпилька М 20*80

Шайба 20

Гайка М20

Құбыр қосылымы

Тұрады:

муфталар;

қосылатын құбырлар.

Басқа ажыратқыш қосылымдар.

Шпонкалық қосылыстар

Тұрады :

тығындар

біліктің

шпонкалар

Белгіленеді:

Шпонка 10*6*40

Призмалық шпонка

Шпонкалар призматикалық және сегментті.

Шпонка сегм. 8*15

Шпонкалар айналдыру моментін беру үшін қолданылады.

Штифті қосылыстар

Коникалық төлке - білік түріндегі бөлшектерді төлке қатысты біліктің кері жылжуын және айналуын болдырмау үшін қосады.

Шплинтті қосылыстар

Шплинттер тәждік гайкаларды тоқтату бөлшектерінің осьтік жылжуын шектеу үшін қолданылады.

Сыналы қосылыстар

Сыналы қосылыстар жалғанатын бөлшектерді оңай бөлшектеуді қамтамасыз етеді. Сыналардың қырлары 1/5-ден 1/40-қа дейінгі еңістігі бар.

Қосылыстар

Бір бөлшектің шығыңқы бөлігі Пазға немесе басқа бөлшектің тесігіне кіреді; бөлшектер бір екіншісіне қатысты бұрылады және олардың қосылуы қамтамасыз етіледі.

Алынбайтын қосылыстар

бұл бөлшектерді бұзбай бөлшектеуге мүмкін емес қосылыстар.

Оларға жатады:

дәнекерленген;

дәнекерлеу;

желім;

сығымдау, құю, бастыру (немесе бастыру) арқылы алынған қосылыстар);

кернеумен алынған қосылыстар;

тігумен алынған қосылыстар;

қондыру арқылы алынған қосылыстар.

Дәнекерленген қосылыстар

Дәнекерлеу деп металдардан, пластмассадан немесе басқа да материалдардан тұратын қатты заттарды балқытылған немесе пластикалық күйге дейін оларды жергілікті қыздыру жолымен немесе механикалық күш қолданусыз немесе

қолдана отырып,

ажырамайтын

қосылыстарды

алу процесі деп

аталады.

Дәнекерленген

тігіс балқытудан

кейін қатайған

материал деп

аталады.

Тойтарма қосылыстар  

Тойтарылған қосылыстар жоғары температураның, коррозияның, дірілдің әсеріне ұшыраған конструкцияларда, сондай-ақ нашар дәнекерленетін металдардан жасалған қосылыстарда немесе металл емес бөліктермен металл қосылыстарында қолданылады. Мұндай қосылыстар қазандықтарда, темір жол көпірлерінде, кейбір

авиациялық құрылымдарда

және жеңіл өнеркәсіп

салаларында кеңінен

қолданылды.

Дәнекерлеу қосылыстары

Бөлшектерді дәнекерлеу арқылы қосу аспап жасауда, электротехникада кеңінен қолданылады. Дәнекерлеу кезінде қосылатын бөлшектер олардың балқуына әкелмейтін температураға дейін қыздырылады. Жалғанатын бөлшектер арасындағы саңылау балқытылған

дәнекермен толтырылады.

Нығыздау арқылы қосу (арматуралау)

нығыздау (арматуралау) жалғанатын элементтерді коррозиядан және зиянды ортаның химиялық әсерінен қорғайды, оқшаулағыш функцияларды орындайды, бұйымның массасын азайтуға, материалдарды үнемдеуге мүмкіндік береді.

Бастырғыштармен және кернектермен алынған қосылыстар

Біліктеу және кернеу жалғанатын бөлшектерді деформациялау жолымен жүзеге асырылады.

Зерттеу бөлімі

Топтарда оқушылар келесі қосылыстар бойынша зерттеу жүргізеді:

1 топ. Бұрандалы қосылыс

2 топ. Шпонды қосылым

3 топ. Дәнекерленген қосылыс

4 топ. Дәнекерлеу қосылыстары

Оқушылар интернет ресурстарын пайдалана отырып, қосылу түрлерін зерттейді, презентация дайындайды және барлық сынып алдында ұсынады.

Бағалау критерийлері:

жұмыс топта орындалады;

қосылыстардың тиімділігі мен кемшіліктері бойынша толық ақпарат беріледі;

қосылыстарды бейнелеу ережелері (Сызбалар);

түрлі салаларда қолдану

Дескриптор:

жұмысты топта орындайды;

қосылыстардың тиімділігі мен кемшіліктері туралы толық ақпарат береді;

қосылыстар сурет ережелерін көрсетеді (сызбалар);

түрлі салаларда қолдану.

Презентация 3 минут. Бір топ қорғағаннан кейін келесі топ ауызша түсініктемелермен бағалайды.

Дәнекерленген;

Клиникалық;

Нығыздалған;

Бұрандалы;

Тойтарма;

Шпонды;

Шпилен.

Ұсынылған суреттерден бұрандаманы таңдаңыз.

Ұсынылған суреттерден клиникалық байланысты таңдаңыз.

Ұсынылған суреттерден штифт қосылымын таңдаңыз

Ұсынылған суреттерден арматурамен байланысты таңдаңыз

Практикалық жұмыс.

Бағалау критерийлері:

- Сызба ұқыпты орындалған;

Сызба дұрыс композицияда пішімде орналасқан. 

Дескриптор:

- Сызба ұқыпты орындалады;

- Сызба дұрыс композицияда пішімде орналасады.