Ферменттердің ролі мен қолданылуы. Химия, 11 сынып, қосымша материал.


БӘСЕКЕЛЕС ИНГИБИРЛЕУ-1

Ферменттердің белсенділігіне тосқауыл жасайтын көптеген молекула түрлері бар.

Тікелей ферментке оның каталитикалық белсенділігін азайту мақсатымен әсер ететін кез келген молекула ингибитор деп аталады.

Ферменттер активтілігін тежеу арқылы реттеу. Бұл үшін ингибиторлар деген заттар қолданылады. Ингибиторлардың ролін әртүрлі метаболиттер, дәрі-дәрмектік заттар, кейбір гормондар, ауыр металдардың тұздары” улы заттар атқарады. Улы заттардың әсерінен ферменттердің активтілігі нашрлағаны соншалықты, адамның өліп кетуі мүмкін /мыс: цианид/. Ингибиторлар /I/, субстрат секілді ферментпен әрекеттесіп, Е -S комплекстің түзілуіне кедергі жасайды, сонымен ферменттің активтілігін төмендетіп, реакция жылдамдығын нашарлатады. Ингибиторлар өзінің әсер ету механизмі бойынша конкурентті және конкурентсіз болып 2-ге бөлінеді.

Конкурентті яғни бәсекелес өзінің химиялық құрылысы жағынан субстратқа ұқсас, сондықтан ферментпен байланысып, фермент - ингибитор комплексін түзе алады, бірақ бұл комплекс субстраттың концентрациясы артқан кезде ыдырап кетеді.

Сульфаниламиндік препараттың емдік әсері осы конкуренттік те-жеуге негізделген. Олар микроорганизмдердегі фоль қышқылының синтезделуін тежейді. Емдеу белгілі бір схема бойынша жүреді , 5 - фтордезоксисуридиннің қатерлі ісік ауруына қарсы қолданылуы осы фементтердің активтілігін тежеуре негізделген.

БӘСЕКЕЛЕС ИНГИБИРЛЕУ-2

Ингибитор ферменттер секілді әдеттегі субстратқа ұқсас пішінге ие және белсенді сайт үшін онымен бәсекелеседі. Алайда, ол белсенді сайтқа қосылған кезде, оған ештеңе болмайды, іс жүзінде ол жай араласады.

Субстратпен әрекеттесетін ферменттің жалпы теңдеуі

Бәсекелес ингибитор үшін эквиваленттік теңдеу келесідей болады:

Кешен енді әрі қарай реакцияласып өнім түзбейді, бірақ оның қалыптасуы әлі де қайтымды. Ол қайтадан ыдырайды, фермент пен ингибитор молекуласын құрайды.Бұл дегеніміз, егер сіз субстраттың концентрациясын арттырсаңыз, онда субстрат ингибитордан асып түсуі мүмкін, сондықтан қалыпты реакция ақылға қонымды жылдамдықпен жүруі мүмкін.

Бұған қарапайым мысал ретінде сукцинат дегидрогеназа ферментін тежейтін зиянды иондар жатады. Бұл фермент сукцинат иондарының фумарат иондарына айналуын катализдейді. Қазіргі атаулары:

малонат: пропанедиат

сукцинат: бутанедиат

фумарат: транс-бутендиат

Сукцинатталған дегидрогеназды түрлендіру:

Реакцияға сукцинат иондарына өте ұқсас формаға ие зиянды иондар кедергі жасайды.

Бұл форма зиянды иондардың белсенді центрге қосылуына мүмкіндік береді, бірақ ионның ортасында CH 2 –CH 2 байланысының болмауы одан әрі реакцияны тоқтатады.Сондықтан, зиянды иондар белсенді сайтты бұғаттайды - бірақ бұл қайтымды екенін ұмытпаңыз. Малонат иондары ыдырап, ферментті қайтадан босатады. Малонат иондары сайт үшін бәсекелеседі - олар оны жоймайды.Егер сукцинат иондары малонат иондарға қарағанда жоғары концентрацияға ие болса, олар кездейсоқ иондарға қарағанда сайтқа жиі қол жетімді болады. Бұл дегеніміз, субстрат концентрациясын арттыру арқылы бәсекеге қабілетті ингибитордың әсерін жеңуге болады.



Толық нұсқасын 30 секундтан кейін жүктей аласыз!!!


Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter

Қарап көріңіз 👇



Пайдалы сілтемелер:
» Туған күнге 99 тілектер жинағы: өз сөзімен, қысқаша, қарапайым туған күнге тілек
» Абай Құнанбаев барлық өлеңдер жинағын жүктеу, оқу
» Дастархан батасы: дастарханға бата беру, ас қайыру

Соңғы жаңалықтар:
» Рамазанға 21 күн қалды 🌙
» ҰБТ ұзақтығы — төрт сағат болады
» 1-сыныпқа құжат қабылдау мерзімі 31 тамызға дейін ұзартылды