Әктас пен карбонаттардың қолданылуы Термиялық ыдырау. Әктасты күйдіру. Химия, 10 сынып, презентация.
Қалай ойлайсыңдар бүгін біз нені оқып үйренеміз?
Сабақтың тақырыбы
Әктас пен карбонаттардың қолданылуы
Термиялық ыдырау. Әктасты күйдіру
Оқу мақсаты:
10.2.1.18 «сөндірілмеген әктің» «сөндірілген әкке» айналуын сипаттау;
10.2.1.19 әктас пен карбонаттардың қолданылуы олардың қандай химиялық қасиеттеріне негізделгендігін білу және түсіну;
Жетістік критерийлері
С - Әктас және әктас өнімдерінің қолданылуын біледі
В - Термиялық ыдырау. Әктасты күйдіруі:сөндірілмеген әкті (кальций тотығын) және сөндірілген әкті (кальций гидроксидін) топырақты жақсарту және өнеркәсіптік өндіріс қалдықтарын бейтараптандыру ретінде қолдануын біледі.
А - Әктасты пайдаланудың экологиялық, әлеуметтік және экономикалық әсерін бағалау
Негізгі дағдылар
Сипаттаңыз: Сіз жай ғана көргеніңіз туралы айтқан кезде
Түсіндіріңіз: Сіз дәлелдер келтіріп, неге екенін түсіндіріңіз
Бағалау: Сіз бір нәрсеге оң және теріс пікір танытқан кезде, қорытынды жасауға болады
Талдау: Бұл сізге айтатын нәрсені білу үшін (суретті, кестені, сызбаны, диаграмманы немесе сөздерді) көмектеседі
(G) Жұптық жұмыс:
Домино ойыны.
Оқушы өздеріне түскен сұрақты оқиды, келесі оқушы дұрыс жауабын табады.
https://www.youtube.com/watch?v=TAWY_uye94g
Әктасты қолдану
Құрлыста/AS A BUILDING MATERIAL
1.
Әктас ғимараттар мен жолдар үшін мыңдаған жылдар бойы қолданылған.
2.
Шыны жасау /FOR MAKING GLASS
limestone( әктас), sand (құм) and sodium carbonate (ас содасы).
Шыны алу қоспаларды жоғары температурада қыздыру арқылы жүзеге асады
CEMENT
Цемент, айналмалы пеште әктас ұнтагы және сазбен бірге жогары темепературада қыздыру арқылы жүзеге асырылады
Limestone and clay(саз)
Rotating kiln(пешті айналдыру)
Gas burners (газ жанарғы)
Crusher
(уаткыш)
Cement
3.
Cement
Mortar (байланыстырушы) for joining bricks together
Concrete (бетон) for buildings etc.
Mix with sand and water
Mix with sand (кұм) and water (су) and chippings (шагылтас)
ғимараттар мен жолдар
Шыны алу (heat with sand (кұм) and sodium carbonate ас содасы)
Neutralize acidic soils and lakes (топырақ және көлдер)
Цемент
(heat with clay(саз)
Байланыстырушы ерітінді
(cement + water + sand (кұм)
бетон (cement + sand + gravel (құмтас) + water)
CaCO3
Әктасты қыздыру
((назарда!) әк қатты қызған кезде жарқырайды)
calcium carbonate
calcium oxide + carbon dioxide
CaCO3 CaO + CO2
зат жылу бөлінеді, реакция бұл түрі термиялық ыдырау деп аталады
The thermal decomposition of limestone
БАСҚА карбонаттарды ҚЫЗДЫРУ/
copper carbonate copper oxide + carbon dioxide
zinc carbonate zinc oxide + carbon dioxide
heat
(green)
(black)
CuCO3 CuO + CO2
heat
ZnCO3 ZnO + CO2
Сөнбеген әкке су қосу
Calcium hydroxide solution is limewater which turns ‘milky’ with carbon dioxide.
calcium oxide + water
calcium hydroxide
CaO + H2O Ca(OH)2
Көп жылу бөледі
‘slaking’ lime
Сұрақ-жауап
Дәптеріңе 1-10 дейін нөмерленген қатар түз
Бірнеше заттар суретін көресіз
Сол заттарды алу үшін әктас қолданылады ма?
(жауап Yes немесе No)
Жетістік критерийлері
С - Әктас және әктас өнімдерінің қолданылуын біледі
В - Термиялық ыдырау. Әктасты күйдіруі:сөндірілмеген әкті (кальций тотығын) және сөндірілген әкті (кальций гидроксидін) топырақты жақсарту және өнеркәсіптік өндіріс қалдықтарын бейтараптандыру ретінде қолдануын біледі.
А - Әктасты пайдаланудың экологиялық, әлеуметтік және экономикалық әсерін бағалау
практика
Әктасты қыздыру
Жетістік критерийлері
Оқушылардан әктастың сөндірілмеген әкке содан соң сөндірілген әкке, содан соң оған көмірқышқыл газының әсерін көрсететін айналымның тізбекті схемасын құруды біледі
Әр этап үшін тиісті реакция теңдеуін жаза алады.
Оқушылар қыздыру кезінде әктас өз салмағын жоғалтатынын көрсетеді
CaCO3
building,
neutralises acid in soil + lakes
Making glass and cement
HEAT
CO2 gas given off
CaO
Calcium carbonate
Calcium oxide
To make slaked lime
Calcium hydroxide
Neutralising acid in soil
Ca(OH)2
Calcium hydroxide solution
Ca(OH)2
Testing for carbon dioxide
Add a little water
Add a lot of water
Bubble in CO2 gas
making iron
Neutralising acid in soil
Кальций оксидін өндірістік пеште алу
әктас
Ыстық ауа
Пеш әктас ауамен жақсы араласу үшін айналып тұрады
ауа+ көміртегі диоксиді
әк
calcium carbonate
heat
calcium oxide + carbon dioxide
Әк пеші
термиялық ыдырау
Жетістік критерийлері
С - Әктас және әктас өнімдерінің қолданылуын біледі
В - Термиялық ыдырау. Әктасты күйдіруі:сөндірілмеген әкті (кальций тотығын) және сөндірілген әкті (кальций гидроксидін) топырақты жақсарту және өнеркәсіптік өндіріс қалдықтарын бейтараптандыру ретінде қолдануын біледі.
А - Әктасты пайдаланудың экологиялық, әлеуметтік және экономикалық әсерін бағалау
Әктас өндіру артықшылығы
Қандай кемшілігі бар?
3 мин: Сіздің жұбыңызбен карьер құрылысына қарсылық білдірмейтін дәлелдемелер дайындаңыз
3 мин: басқа жұпты қосып, біздің қаламыздан / аймақтан карьерді болдырмау керек екендігін талқылаңыз (сол кезде қарсы)
5 минут: Жазыңыз
аргументтер тізімі,
қарсы дәлелдер тізімі,
Сіз не ойлайсыз?
видео
Сөнген әкті қолдану:
қышқыл топырақты бейтараптау
әк ерітіндісін дайындау
Әктасты карьерлер- кейбір кемшіліктері
Табиғат әдемілігі жойылады
Жарылыс шуы
шаң
Жабайы табиғат мекені жойылады
Advantages & disadvantages of using limestone?
ADVANTAGES
DISADVANTAGES
It looks good
Getting it out of the ground isn’t difficult
Can be used to make many products
To make CaCO3 usable you have to convert it into quicklime. This requires a lot of heating, which releases CO2.
Difficult to get rid of
Can be eroded by acid rain
1. мүсіндер
2.Шыны
3. желе
4. Тіс пастасы
5. пластик
6. Цемент
7. Қағаз
8. нан
9. жол
10. темір
Stop!!!
Сұрақ-жауап
Өз жауабың мен сәйкестендіру
10 сұрақ жауабын белгілеп ал
1.
YES
2.
YES
3.
NO
4.
YES
5.
NO
6.
YES
7.
NO
8.
NO
9.
YES
10.
YES
10/10 дұрыс па??
Оқу мақсаты:
10.2.1.18 «сөндірілмеген әктің» «сөндірілген әкке» айналуын сипаттау;
10.2.1.19 әктас пен карбонаттардың қолданылуы олардың қандай химиялық қасиеттеріне негізделгендігін білу және түсіну;
үйге
Бұл сауаттылықты және жоғары деңгейдегі дағдыларды бағалайтын кеңейтілген жазбаша тапсырма
Әк тастың құрылыс материалы ретінде пайдаланылуын бағалаңыз. Экологиялық, әлеуметтік және экономикалық факторларға түсініктеме
Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter
Қарап көріңіз 👇
Пайдалы сілтемелер:
» Туған күнге 99 тілектер жинағы: өз сөзімен, қысқаша, қарапайым туған күнге тілек
» Абай Құнанбаев барлық өлеңдер жинағын жүктеу, оқу
» Дастархан батасы: дастарханға бата беру, ас қайыру
Соңғы жаңалықтар:
» Утиль алым мөлшерлемесі өзгермейтін болды
» Жоғары оқу орындарына құжат қабылдау қашан басталады?
» Қазақстандағы білім беру деңгейі 10 жыл ішінде қалай өзгерді?