Су потенциалы. Биология, 11 сынып, дидактикалық материал.

Оқушының аты-жөні _______________________________________ Сынып : _______________

Оқу мақсаты : Әртүрлі концентрациялы физиологиялық ерітінділерде жасушаның су потенциалын зерттеу .

«Әртүрлі концентрациялы физиологиялық ерітінділерде жасушаның су потенциалын анықтау».

Кіріспе

Бұл тәжірибеде екі кезең бар - ерітінділер сериясын дайындау, содан кейін өсімдік ұлпасының су потенциалын анықтау.

Өсімдік ұлпаларының су потенциалын оларды ерітілген заттың белгілі концентрациясы бар ерітінділерге орналастыра отырып анықтауға болады. Егер өсімдік ұлпасы массаны жинаса, онда су осмос арқылы ұлпаға өтеді, ал егер ұлпа массаны жоғалтса, су осмос нәтижесінде өсімдік ұлпасынан шығады .. Массаның жоғалуы немесе өсімі жоқ концентрация , осмос арқылы судың таза қозғалысы болмаған концентрация болып табылады. Бұл концентрация өсімдік ұлпасы сияқты су потенциалына ие.

Мақсат : _____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

Айнымалылар:

Гипотеза: ___________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

Материалдар мен реагенттер

• Қызыл пияз
• 6 Петри тостағаншасы
• 6 сынауық
• Химическиялық карандаш
• Қарапайым тамызғыштар
• 2 градуированный тамызғыштар 10 және 25 мл
• 2 стақан 100 мл
• 1 М сахароза ерітіндісі
• Дистилденген H₂O
• пинцет және тамызғыштар
• заттқ және жабын шынылар 7 дана
• оптикалық микроскоп
• миллиметрлік қағаз
• скальпель

Қауіп

Жұмыс барысы :

1.6 дана Петри тостағаншасын және 6 сынауықты алып нөмірлеңіз, сахароза ерітінділері бойынша :0.3 M; 0.35 M; 0.4 M; 0.45 M; 0.5 M және 0.6 M.

2.Миллиметрлік тамызғыш , дистелденген суы бар стақан және 1 Молярлы ерітіндісі бар сахароза қолданып , әрқайсынан 20мл ерітінді дайындаңыз (0.3 M; 0.35 M; 0.4 M; 0.45 M; 0.5 M и 0.6 M) және оларды әр нөмірленген сынауыққа құйыңыз .

Әртүрлә концентрациялы ерітінді дайындау тәсілдері

3. Ерітінділерді араластырып, пробиркаларды қатты шайқап (бұл өте маңызды), оларды Петри тостағанына құйыңыз.

4. Пияз.Қалыңырақ бір пияздың қабыршағын алыңыз.Содан соң скальпельмен оның ішкі жағынан қалыңдығы 5мм болатын 6 квадрат кесіп алыңыз

Ерітіндіні ұлпалар үлгілерін толығымен жабатындай етіп мұқият араластырыңыз. 20 мин қалдырыңыз

5. 0,6 м ерітіндіден қақпақты алып тастаңыз және щетканың көмегімен оны сол концентрациядағы ерітіндіде заттық шыныға бөліңіз. Жабынды шынымен жабыңыз және микроскоппен қарап шығыңыз.

6. Аздаған ұлғайған кезде, жақсы ажыратылатын жасушалары бар микропрепараттың бір бөлігін таңдаңыз.

7. Орта немесе күшті ұлғаюға ауысып және ерітіндіні жылжыта отырып , көру өрісіндегі алғашқы 10 жасушаның күйін (плазмолизге немесе деплазмолизге ұшыраған жасушалар ) анықтаңыз. Егер жасушадағы протопласт жасушалық қабырғадан аз болса , онда жасуша плазмолизге ұшырайды деп саналады.

7. Осы процедураны концентрация үшін тиісті ерітінділерге орналастырылған қалған үлгілермен қайталаңыз.

Әрбір ерітіндіде плазмолизирленген жасушалардың пайызын есептеңіз. Ординат осінің бойымен плазмолизирленген жасушалардың пайызы және абсцисс осінің бойымен сахароза ерітіндісінің молярлық концентрациясы бейнеленген кестені жасаңыз.

9. Осы кестеде 50% жасушалар плазмолизге ұшыраған ерітіндінің молярлығын анықтаңыз.

10. 2- кестеден алынған деректерді пайдалана отырып, осмотикалық потенциалын (ординат осінің бойымен) сахарозаның молярлық концентрациясынан (абсцисс осінің бойымен) тәуелділігін құрыңыз.

11. Осы кестеден ерітіндінің осмотикалық потенцилын анықтаңыз, бұл 50% жасушаның плазмолизіне әкеледі. Ол цитоплазманың осмотикалық потенциалына 1.1 кестені толтырыңыз

Кесте 1.1

График салу үшін үшкір қалам қолдануыңыз керек

1.1.кестесіндегі нәтижелерді қолданып график сызыңыз.

Анализ данных :

• Осмос туралы біліміңізді қолдана отырып , алынған нәтижелерді түсіндіріңіз

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

2. Тәжірибедегі екі қателікті атаңыз, сипаттаңыз

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

3..Тәжірибені жақсарту мақсатында екі әдісті ұсыныңыз

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

Қорытынды :

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________________