Мембраналық рецепторлар арқылы гормондық сигналдардың берілуі. Биология, 11 сынып, дидактикалық материал.
Қосымша 1
Бездің атауы | Бөлінетін гормон | Гормонның химиялық табиғаты |
Гипофиздің алдыңғы бөлігі | Өсу гормоны | |
Паратгормон | Пептидтер және нәруыздар | |
Аталық без | Стероид | |
Бүйрекүсті безінің милы қабаты | Адреналин | |
Кальцитонин | Пептидтер және нәруыздар | |
Бүйрекүсті безінің қыртысты қабаты | Кортикостероидтер | |
Қалқанша безі | Аминдер | |
Эстроген Прогестерон | Стероид | |
Ұйқы безі | Инсулин Глюкагон |
Қосымша 2
Гомондардың әсер ету механизмі
Төменде кестеде көрсетілгендей омыртқалылар гормондарын химиялық табиғаты бойынша 4 топқа бөлуге болады:
- Пептидтер мен нәруыздар;
- Амин туындылары;
- Стероид;
- Май қышқылдары.
Химиялық топ | Гормон | Негізгі көзі |
Пептидтер және нәруыздар | Либериндер мен статиндер Өсу гормоны Фолликулстимулдеуші гормон Лютеин гормоны Пролактин Тиреостимулдеуші гормон Адренокортикотропты гормон Окситоцин АДГ (вазопрессин) Паратгормон Кальцитонин Инсулин Глюкагон Гастрин Секретин | Гипоталамус
Гипофиздің алдыңғы бөлігі Гипофиздің артқы бөлігі Қалқаншамаңы безі Қалқанша безі Лангергенс аралшалары (ұйқы безі) Асқазанның шырышы Онекіелі ішек шырышы |
Аминдер | Адреналин Норадреналин Тироксин Трииодтиронин | Бүйрекүсті безінің милы қабаты Бүйрекүсті безінің милы қабаты мен симпатикалық жүйке жүйесі Қалқанша безі |
Стероид | Тестостерон Эстроген Прогестерон Кортикостероидтер | Аталық безі Аналық без және плацента Бүйрекүсті безінің қыртысты қабаты |
Май қышқылдары | Простагландиндер | Көптеген ұлпалар |
Гормонның әсер ету механизмі
Ағза көптеген әр түрлі гормондарды бөліп шығарады, бірақ әр гормон тек оның нысан- жасушаларына әсер етеді. Нысан-жасушалар – бұл гормон белгілі бір әсер беру үшін оны тасымалдайтын арнайы жасушалар. Нысан-жасушалардың нәруыз-рецепторлары болады, жасушаның жауап беруіне себеп болатын арнайы сигналды молекулаларды байланыстырады. Әрбір рецептор белгілі бір гормонмен байланысады. Гормон рецептормен байланысқан кезде байланыс жасуша ішінде өзгерістерге әкелетін жағдайларды тудырады. Рецепторлар жасуша мембранасында, цитоплазма немесе жасуша ядросынан табуға болады.
Қосымша 3
Стероидты гормондар ↓ 1 ↓ 2 ↓ 3 ↓ 4 ↓ 5 ↓ 6 ↓ 7 ↓ 8 мРНҚ | Нәруыздық/пептидтік гормондар ↓ 1 ↓ 2 ↓ 3 ↓ 4 ↓ 5 ↓ 6 ↓ 7 Жасушалық жауап |
Айырмашылықтары | |
1. 2. | 1. 2. |
Ұқсастықтары | |
1. 2. | |
Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter
Қарап көріңіз 👇
Пайдалы сілтемелер:
» Туған күнге 99 тілектер жинағы: өз сөзімен, қысқаша, қарапайым туған күнге тілек
» Абай Құнанбаев барлық өлеңдер жинағын жүктеу, оқу
» Дастархан батасы: дастарханға бата беру, ас қайыру