Су потенциалы. Биология, 11 сынып, презентация.

Өсімдіктердегі су потенциалы

Оқу мақсаты

11.1.3.6 - түрлі концентрациялы тұз ерітінділеріндегі жасушалардың су потенциалын зерттеу

Критерий

Cу потенциалы ұғымын түсіндіреді және өлшем бірлігін көрсетеді.

Су потенциалына мысалдар келтіреді.

Vocabulary

English

Cell wall

Cytoplasm

Intercellular spac

Water potential

Root hair cell

Kazakh

Жасуша қабықшасы

Цитоплазма

Жасушааралық кеңістік

Су потенциалы

Тамыр түк жасушалары

Миға шабуыл

Су қалай топырақтан жапыраққа дейін жетеді ?

Су потенциалы дегеніміз не ?

Су потенциалының өлшем бірлігі қандай?

Миға шабуылды 4 оқушыдан тұратын топ арқылы жүзеге асыру.

Уақыт: 6 минут.

Су потенциалы туралы бейне – баян.

https://twig-bilim.kz/kz/film/root-hairs

Өсімдіктегі су тасымалы

Суретте өсімдіктегі судың қалай тасымалданатыны көрсетілген.

Су потенциалына сүйене отырып суретті түсіндіріңіз.

Cу потенциалы дегеніміз не?

Су потенциалы дегеніміз – ерітінді де су молекуласының еркін өту мүмкіндігі.

Су потенциалының белгіленуі ψ. Өлшем бірлігі kPa.

Таза суда су потенциалы жоғары яғни  ψ = 0 kPa

Су осмос арқылы потенциалы жоғарыдан су потенциалы төмен аймаққа өтеді.

Су потенциалы

Егер су потенциалы жасуша ішінде төмен болса (тұз концентрациясы жоғары) су ішке осмос арқылы өтеді.

Егер су потенциалы жасуша ішінде жоғары болса (тұз концентрациясы төмен) су сыртқа осмос арқылы шығады.

Жасуша сыртында су потенциалы төмен

Сырта су потенциалы төмен, су жасуша сыртына шығады.

Өсімдіктер қысқа кезеңде тіршілігін сақтай алады.

Бұл жасушаның плазмолизі деп аталады.

Жасушадағы су потенциалының айырмашылығы

Осмос және Еріген зат

Гипертоникалық = еріген зат концентрациясы жоғары

Гипотоникалық = еріген зат концентрациясы төмен

Изотоникалық = еріген зат концентрациясы бірдей

Жасушадағы су потенциалының айырмашылығы

Жұптық жұмыс

Жұпта зерттеу жүргіземіз

Оқушыларға жұпта су потенциалы көрсетілген суреттер таратылып зерттеу жасау тапсырылады.

Сіздерге 15 минут уақыт беріледі.

Бағалау критерийлері

Судың тамырдан жапыраққа дейін қалай қозғалатынын түсіндіреді.

Су тасымалының түрлерін көрсете алды.

Басқа топтар үшін бір емтихан сұрағын құрастырады.

Үй жұмысы

Су тасымалы жылдамдығының жыл маусымдарына байланысты өзгергіштігіне зерттеу жасау.