Су потенциалы. Биология, 11 сынып, презентация.

Су гипотоникалық па , әлде гипертоникалық па?

Жауап :

Жасушаға қарағанда гипотоникалық ерітінділерде су көп болады .

Таза су және құбырлардағы су гипотоникалық болып табылады.

Тұздардың әртүрлі концентрациясындағы ерітінділердегі жасушалардың су потенциалы.

Оқу мақсаты

Әртүрлі концентрациялы ерітінділерде жасушалардың су потенциалын зерттеу .

Бағалау критерийлері

1. Осмос пен су потенциалы туралы алдыңғы білімдерін қолданады

2. Өсімдік жасушасындағы плазмолизді сипаттайды .

3. Тұздардың әртүрлі концентрациясы бар ерітінділерде жасушалық үлгіге зерттеу жүргізеді.

4. Зерттеу нәтижесін талдайды және қорытынды жасайды .

Терминология

Осмос

Ерітілген / еріткіш / ерітінді

белок-тасымалдаушы және жеңілдетілген диффузия

су молекулаларының таза

концентрация

проницаемая мембранасы

су потенциалы / жоғары немесе төмен су потенциалы

тепе-теңдік

өсімдік жасушасы / толық плазмолизденген

жасуша плазмолиз / протопласт

Осмос

Осмос

Осмос-бұл ерітілген заттың жоғары концентрациясы бар аймаққа ерітілген заттың төмен концентрациясы бар аймақтан жартылай өткізбейтін мембрана арқылы су молекулаларының жиынтық қозғалысы ( тепе- теңдікке жеткенге дейін ).

Су әмбебап еріткіш болып саналады-ол полярлық немесе зарядталған молекулаларды (ерітілген заттар) байланыстырады және ерітеді.

Еритін заттар жасушалық мембрананы бөгде көмегінсіз кесіп өте алмайтындықтан, су екі ерітіндіні туралау үшін қозғалады.Ерітілген заттың жоғары концентрациясы кезінде ерітіндіде судың бос молекулалары аз қалады, себебі су ерітілген затпен байланысты.

Осмос, шын мәнінде, судың бос молекулаларының диффузиясы болып табылады және, демек, ерітілген заттың төмен концентрациясы бар облыстардан шыққан.

Су потенциалы

температура мен қысым бірдей болғанда, таза сумен салыстырғанда жүйедегі судың потенциалды энергиясы болып табылады.Бұл сондай-ақ нақты ортада немесе жүйеде еркін су молекулалары қозғала алатын өлшем ретінде сипатталуы мүмкін. Өлшенеді килопаскалях (кПа).

Ерітлген потенциал сондай-ақ осмотикалық потенциал деп аталады, өсімдік жасушасында теріс және тазартылған суда нөлге тең .Цитоплазмадағы ерітілген заттардың жоғары болуына байланысты өсімдік жасушасының ішкі су потенциалы таза суға қарағанда теріс.

Потенциал давления

Осмосқа әсер ететін факторлардың бірі - механикалық қысым. Бұл фактор қысым потенциалы деп аталады .Су жасушаға түскен кезде қысым потенциалы артады

Су потенциалы = ерітілген потенциал + қысым потенциалы

Өсімдіктердегі осмос

плазмолиз

Өсімдік жасушасындағы плазмолиз

Плазмолиз - цитоплазманыңЦитоплазма қабырғаға жақын қабатының өсімдік жасушасының қатты қабықшасынан бөлінуі. Плазмолиз тургорға кері құбылыс. Жасуша сөліне қарағанда гипертоникалықГипертоника (мұндай бет жоқ) болып табылатын ерітіндінің әсерінен протопласттың сығылуы нәтижесінде тек тірі жасушаларЖасуша ғана болады. Ұзақ плазмолиз жасушаның өлуіне әсер етеді

плазмолиз типтері :

Ойыс плазмолиз- кері .

Дөңес плазмолиз – кері қайтаруға келмейді.

Өсімдік жасушасындағы деплазмолиз

Плазмолизденген өсімдік жасушасына судың енуі,нәтижесінде жасуша мемранасы, жасуша қабырғасына қайтып келеді

цитоплазма ісінеді