Хлоропласттың құрылымы мен қызметі арасындағы өзара байланысты орнату. Зертханалық жұмыс «Әртүрлі өсімдік жасушаларында фотосинтездеуші пигменттердің болуын зерттеу». Биология, 11 сынып, дидактикалық материал.

Зертханалық жұмыс «Әртүрлі өсімдік жасушаларында фотосинтездеуші пигменттердің болуын зерттеу».

Оқу мақсаты: 11.1.2.1 - хлоропласттың құрылымы мен қызметі арасындағы өзара байланысты орнату\ өсімдік пигменттерін хромотография әдісімен бөліп алу

Гипотеза: ……………………………………………………………………………………………………………………………… ......................................................................................................

Қажетті заттар :

Реактивтер:

85% -этил спирті,

өсімдіктер жапырағы:

диффенбахия, хлорофитум,

традесканция, герань, колеус

Хроматографиялық қағаз

Өзен құмы

Пластик тамшуыры

Калам және сызғыш

Фарфор табақша және ұккіш

Шыны стакан - 50 мл

Шыны тамшуыры,шыны таяқшасы

Ақ фарфор плиткасы

Тәуелсіз айнымалы ................................................ .................................................. ...................

Тәуелді айнымалы ................................................ .................................................. ................

Қысқаша шолу:

Хроматография әдісі күрделі қоспалар мен физико-химиялық қасиеттері бойынша ұқсас компоненттерді бөлуге негізделген. Өсімдік жапырағының түсі маңызды морфологиялық белгілердің бірі болып табылады. Жапырақтың түсі әртүрлі пигменттердің химиялық құрамымен анықталады

Жұмыс барысы:

1. Өлшемі 2х10 см фильтрді немесе хроматографиялық қағазды алыңыз

2. Хроматографиялық жолақтарға жазып қойыңыз: 1 (жасыл жапырақтары бар өсімдік) және 2 (күлгін жапырақтары бар өсімдік)

3. Қалам көмегімен хроматографиялық жолақтардың түбінен түбінен 1,5 см сызық сызыңыз.

4. Өсімдіктердің 0,5 г жасыл жапырақтарын 0,5 г күлгін жапырақтармен өлшеп алыңыз.

5. Оларды 5 мл этил спиртіне салыңыз, 1 грамм бор мен 1 грамм өзен құмын қосыңыз.

6. Жапырақтарды фарфор табақшасына салып, үккішпен ұсақтаңыз. Алынған ерітіндіні сүзіңіз.

7. Шыны таяқшаны пайдаланып аз мөлшерде өсімдік ерітіндісін қалам сызығының ортасына тамызыңыз. Дақтардың 2-3 мм-ден аспайтынына көз жеткізіңіз. тамшыны құрғатыңыз

8. Ыдыстарды жуыңыз, күлгін жапырақтары бар өсімдік көмегімен процесті қайталаңыз.

9. Қағазды алкогольге тиіп кетпейтіндей етіп 50 мл стаканға 2-3 мл алкогольге салыңыз.

Жолақтарды этанолға 15-20 минут қоя тұрыңыз.

11. Этанолдан жолақтарды алып тастап, оларды бір-бірімен салыстырыңыз, әр пигмент қашықтықтығын бөлек өлшеңіз. Кестені толтырыңыз .

12. Rf есептелген мәндеріне негізделген график құрыңыз.

Фотосинтетикалық пигменттер келесі ретпен орналасады: төменде жасыл (хлорофиллдер), ортасында сары (ксантофилл) және ортасында қызғылт -күлгін (каротиноидтар).

Пигмент жүретін қашықтықтың еріткішпен жүретін қашықтыққа қатынасы тұрақты- Rf. Молекуланың әр түрі өзінің Rf мәніне ие.

Rf. мәнін есептеңіз

Кептірілген хроматографиялық қағаз жолағы қағазда төрт түрлі жолақты көрсетеді. Ал пигменттерді әртүрлі түстерге сәйкес анықтауға болады

Есептеу

Пигмент жүретін қашықтықтың еріткіш жүретін қашықтыққа қатынасы тұрақты болып келеді және Rf деп аталады. Оны келесі формуланы қолдана отырып, төрт пигменттің әрқайсысы үшін есептеуге болады

  Rf = Пигмент жылжыған қашықтығы (mm)

  Ерітінді жылжыған қашықтығы (mm)

Кептірілген хроматографиялық жолақ қағазы төрт түрлі жолағын көрсетеді. Ал пигменттерді жолақтардың түсімен анықтауға болады.

  Rf мәні:

әрбір пигментті нүктенің мәнін төмендегі теңдеу арқылы есептеуге болады:

Rf = Жапырақ сығындысының максимальды биіктікке көтерілуі,

Еріткіштің максималды биіктікке көтерілуі

Rf мәнін жоғарыдағы кестеге толтырыңыз.

Нәтижелер:

          Бөлімдегі пигменттердің ең жоғарғы қызғылт- сары түсі каротинге сәйкес келеді. Төменде пайда болған сарғыш жолақтар ксантофилдерді көрсетеді. Жоғарыдан түскен қою жасыл жолақ - хлорофилл а. Ең төменгі сарғыш-жасыл жолақ хлорофилл b

Мәліметтердің графикалық көрінісі.

Екі көріністі салыстыра отырып, сәйкес Rf графигін (гистограмма) құрыңыз.

Талдау

Пигменттерді бөлуге қандай факторлар қатысады

.................................................. .................................................. ........................................... ....... .................................................. .................................................. ........................................... .......

Қандай пигмент жарық энергиясын тікелей алады? Басқа пигменттердің рөлі қандай?

.................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. ............................................... ...

Тәжірибеңіздің қандай шектеулері / кемшіліктері бар?

.................................................. .................................................. .................................................. .................................................. ..............................................

Кемшіліктеріңізді түзету жолдарын ұсыныңыз

.................................................. .................................................. .................................................. ...................................................

Сұрақтар:

1. Этил спиртінің пигменттерді бөлудегі әсері / рөлін түсіндіріңіз

.................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. ............................

2. Өзен құмын не үшін қосу керектігін түсіндіріңіз.

.................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. ..................................................

3. Ерітіндідегі әр пигменттің қозғалысын түсіндіріңіз.

.................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .......................................................

4. Өсімдіктің әр түрлі бөліктерінде пигменттердің болуын анықтаңыз және сипаттаңыз.

 .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .................................................. .........................................