Модификациялық өзгергіштік. Белгілер өзгергіштігінің вариациялық қатары. Зертханалық жұмыс «Модификациялық өзгергіштікті зерттеу, вариациялық қатар және қисық құрастыру». Биология, 10 сынып, дидактикалық материал.

Зертханалық жұмыс « Модификациялық өзгергіштікті зерттеу, вариациялық қатар және қисық құрастыру»

Мақсаты.

Құрал-жабдықтар.

Жұмыс барысы.

• Бір зерттеу нысаның таңдап алыңыз.
• Таңдап алынған зерттеу нысанан бірнеше данасын (50 – 100) таңдамай, талғамай санап алаңыз.
• Әр дананың өлшемін өлшеп (ұзындық немесе салмақ) төмендегі бос орынға жазыңыз. Дайын өлшемдер берілсе оны да жазуды ескеріңіз.

• Белгінің сандық көрінісін вариант деп атайды. Вариантты латынның V әріпімен таңбалайды. Вариациалық қатарда ең үлкен вариант- максимальды вариант, ал ең кіші вариант- минимальды вариант деп аталады, таңбаланулары: V_min, V_max. Вариациалық қатар құру үшін жиынтықтағы вариантардың ішінен минимальды және максимальды вариантарды тауып белгілеңіз.

V_max=

V_min=

• Вариациалық қатарды төменнен жоғарға өрлеу бағытымен түзіңіз. Бұдан кейін әрбір варианттың қанша рет кездесу жиілігін, яғни әр варианттың дара жиынтықта қанша рет кездесетінін табаңыз, жиілікті деп белгілейді. Жиіліктін қосындысы бақылау санына тең болу керек.

V

Σ=

• Вариациалық қатардың мәліметтерін кестеге толтырыңыз.

1 кесте атауы:

• Вариациалық қатарды график арқылы өрнектеуді вариациалық қисық деп атайды. Графиктін көлденеңіне варианттардың мәнін, тігіне жиіліктің мәнін орналастырады.

Зерттеуіңіз бойынша вариациалық қисық сызыңыз.

1 график атауы:

0х осінде- V(варианттар), 0у осінде- (жиіліктері) белгіленеді.

• Вариациялық қатардың маңызды бір статистикалық көрсеткіші-орташа арифметикалық шама.

Зерттелген нысанның орташа арифметикалық шамасын табыңыз. Оны табу үшін мына формуланы қолданамыз:

Мұндағы М-орташа шама, V-вариант, -варианттардың кездесу жиілігі, n-варианттар саны, - жиынтық.

Қорытынды: