Электромагниттер және оларды қолдану. № 9 зертханалық жұмыс. «Электрмагниттi құрастыру және оның әсерiн сынау». Физика, 8 сынып, қосымша материал.

Сабақтың тақырыбы: Электромагниттер

Оқу мақсаты: 8.4.3.4 – жолақ магнит пен соленоидтың магнит өрістерін салыстыру

• Электромагниттер қалай жұмыс істейді?

Кез-келген қозғалыстағы заряд магнит өрісін тудырады. Сымдардан ағып өтетін ток күші үлкен болмаса, магнит өрісі әлсіз болады. Бірақ сымды катушка қылып орау арқылы үлкен магнит өрісін алуға болады. Сондай-ақ, электромагнитке темір сияқты ферромагнитті материал таяқшасын енгізу арқылы магнит өрісін күшейтуге болады. Электромагниттер өрістің кернеулігі ретінде пайдалы, оны сымдағы токты арттыру немесе кеміту арқылы немесе айналма санын өзгерту арқылы басқаруға болады, және тұрақты магниттен айрмашылығы, электромагниттерді сөндіріп-қосуға болады. Электромагниттер көп жерлерде қолданылады, атап айтқанда, қозғалтқыштарда, дыбыс зорайтқыштарда және көлікті жабуға арналған орталық жүйедегі қуатты құлыптарда пайдаланылады.

Қуатты электромагниттерді асқын өткізгіш сымдармен жасауға болады. Асқын өткізгіштердің кедергісі болмайтындықтан, аса көп мөлшердегі токтың қолданылуына мүмкіндік береді, және олар қыздыруды болдырмайды. Өкінішке орай, асқын өткізгіштер өте төмен температураларда ғана жұмыс істейді.

Электромагниттер бөлшектерді үдеткіштерде жиі қолданылады. Олар тудыратын магнит өрісі бөлшектерді қисықсызықты траекториямен қозғалту үшін пайдаланылады. Бөлшектер жиыны, сонымен қатар, квадруполь деп аталатын арнайы электромагниттер конфигурациясын қолдануға бағытталуы мүмкін. Олар бөлшектер жиынының айналасында әрбір полюс жолында ұқсас полюс орналасқан екі солтүстік және екі оңтүстік полюсті қолданады. Бұл магнит өрісін тудырады, ол бөлшектер орналасу центрінен алыстаған сайын арта түседі, яғни бөлшектер центрге орналасып, жиынға бағытталады.

«Тұрақты магниттер» тест тапсырмаларының жауаптары:

«Электромагниттер» тест тапсырмаларының жауаптары:

Зертханалық жұмыс №10. Электромагнитті жинау және оның әсерін зерттеу

Жұмыстыӊ мақсаты: Электромагниттіӊ негізгі бөлшектерімен танысып, оны жинау.

Құрал- жабдықтар: ток көзі, реостат, кілт, өткізгіш сымдар, магнит тілше, электромагнитті жинауға арналған бөлшектер.

Жұмыс барысы:

• Ток көзін, шарғыны, реостатты және кілтті тізбектей қосып, электр тізбегін жинаӊдар;

2) Тізбекті тұйықтап, магнит тілшені пайдаланып, шарғыныӊ магнит полюстерін анықтаӊдар

3) магнит тілшені шарғыныӊ магнит өрісініӊ оған тигізетін әсері шамалы болатындай қашықтықта орналастырыӊдар

4) шарғыға темір өзекті енгізіӊдер және электромагниттіӊ магнит тілшеге әрекетін бақылаӊдар

6) ток күшін өзгерте отырып, электромагниттіӊ магнит тілшеге әрекетін бақылаӊдар

7) Қорытынды

Тогы бар шарғының магниттік полюсі болады. Шарғыға енгізілген темір өзекше магниттік әсерді күшейтеді. Магнит өрісінің әсері ондағы ток күшіне тәуелді, яғни ток күшін арттырсақ магнит өрісі күшейеді.