Бағаналы жасушалардың түрлері: эмбрионалды және соматикалық. Практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі. Биология, 11 сынып, презентация.

Суреттің бөліктерін тауып, алдыңғы сабақта зерттелген бағаналы жасушалар түрлері бойынша терминдерді қайталаңыз.

Сабақ тақырыбы:

Бағаналы жасушалардың түрлері: эмбрионалды және соматикалық. Практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі.

Оқу мақсаты:

11.2.3.1 - бағаналы жасушалардың мамандану үдерісін және олардың практикалық қолданылуын түсіндіру

Сабақ мақсаты:

эмбрионалды және соматикалық бағаналы жасушаларды ажырату;

бағаналы жасушалардың практикалық қолданылу аясынмен танысу;

бағаналы жасушалардың қолдану этикалық аспектісін түсіндіру.

Бағалау критерийлері:

1

2

3

Бағалау критерийін құрастырыңыз.

Анықтау

Түсіндіру

Бағалау

Қорытындылау

Зерттеу

Сипаттау

мамандану

кардиомиоциттер

ГМК

Лимфоциттер

эндотелийі

DOPA- нейрон

қозғалтқыш нейрон

бауыр

өкпе

Ішек эпителийі

Жұмыртқа жасушасы

сперматозоид

Ағзаның кез-келген жасушасы

Индукцияланған плюропотентті жасушалар (iPS cells)

Индукцияланған плюропотентті жасушалар әр түрлі жасушаларға бөлінеді.

Мезенхималы бағаналы жасушалардан алынған ұлпалар

Ересек ағза:

- Сүйек кемігі(Friedenstein A.J. 1968);

май ұлпасы (Gronthos S, 2001);

тері (Toma J.G., 2001);

тіс ұлпасы (S. Gronthos, 2000);   

синовиальды мембрана (C. De Bari, 2001);

перифериялық қан

(Roufosse,2004)

- эндометрия (Gargett C. E. ,2009)

Ұрық:

Ұйқы безі мен бауыр безі (C. Campagnoli, 2001);

ұрықжолдас (P.S. in't Anker,2004);

амниондық сұйықтық

(P.S. in't Anker, 2003);

кіндікдік қан және кіндік (C. Campagnoli, 2001)

пластикке бекінеді;

фибробласт тәрізді морфология;

өзін-өзі жаңартуға қабілетті;

остеогенді дифференциалдау,

хондрогендік және адипогендік бағыттар;

CD73+/CD105+/CD90+ (СD45-|CD31-/CD14-)

басқа да маркерлер (Stro-1, VCAM)

МУЛЬТИПОТЕНТТІ МЕЗЕНХИМАЛЫ БАҒАНАЛЫ ЖАСУШАЛАР

[Ткачук В.А., 2014]

Бағаналы жасушалар түрлері

«Бағаналы жасушлардың» жаһандық сатылымы

МЕДИЦИНАДА БАҒАНАЛЫ ЖАСУШАЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУЫ

Эктодерма

Мезодерма

Энтодерма

Эмбриондық бағаналы жасушалар

in vitro өсіру

Индукцияланған плюропотентті жасушалар

Сүйек кемігі жасушалары

Бейтарап жасушалар

Лангерганс аралшықтарының жасушалары

Кардиомиоциттер

Ересек адамның СК-сы

Қартаюды зерттеу

Эмбриондық және соматикалық бағаналы жасушалардың айырмашылығы неде?

Эмбриональды және соматикалық бағаналы жасушалар арасындағы басты айырмашылық олардың экстракция аймағында болады. Эмбриональды дамудың бластоцистік сатысы - эмбриональды бағаналы жасушалардың экстракцияланатын орны, ал белгілі бір ұлпалар соматикалық бағаналы жасушаның экстракцияланатын орны болып табылады. Әсіресе, эмбрионалды бағаналы жасушалар жасушалардың кез-келген түріне қарай бөлінуі мүмкін. Керісінше, соматикалық бағаналы жасушалар барлық жасушаларға бөліне алмайды, тек олардың шығу тегі негізінде жасушалардың белгілі бір түрлеріне бөліне алады. Демек, бұл эмбрионалды және соматикалық бағаналы жасушалар арасындағы үлкен айырмашылық.

Эмбриональды және соматикалық бағаналы жасушалардың тағы бір айырмашылығы - олардың жасушаларды өсіру процесі. Соматикалық бағаналы жасушаларды өсіру эмбрионалды бағаналы жасушалармен салыстырғанда анағұрлым ауыр.

Төмендегі инфографикада эмбриональды және соматикалық бағаналы жасушалар арасындағы айырмашылық туралы көбірек ақпарат берілген.

Дескриптор:

бағаналы жасушаларын практикалық қолданудың күшті жақтарын көрсетеді;

бағаналы жасушаларын практикалық қолданудың әлсіз жақтарын көрсетеді;

бағаналы жасушаларын практикалық қолдану мүмкіндіктерін анықтайды;

бағаналы жасушаларын практикалық қолдану тәуекелдерін анықтайды;

бағаналы жасушаларын осы пайдаланудың этикалық аспектісін сипаттайды.

Бағаналы жасушаларды енгізу қан ағымын қалпына келтіруді ынталандырады.

жасушасыз

Жасуша

енгізілген

1

5

10

0

20

40

60

Кровоток

дни

Қан ағысы (лазер-допплер)

ишемия +

клетки

ишемия

%

Тышқанның аяғына

тәжірибе (ишемия)

Рефлексия

Кері байланыс:

Не білдім, Не үйрендім?

Не түсініксіз қалды?

Немен жұмыс істеу қажет?