Рефрактерлік кезең және миелинді қабықша. Биология, 10 сынып, презентация.

Рефракторлық кезең мен миелин қабықшасы.

Оқыту мақсаты:

Рефрактерлық кезең мен миелин қабықшаның маңыздылығын түсіндіру

Бағалау критерийлері

1.Рефрактерлік кезең деген не екенін біледі, маңызын түсінеді

2.миелинді қабықшаның не екені біледі , маңызын түсінеді

3.миелинді және миелинсіз аксоннның айырмашылығын ажырата алады .

Терминология

Миелин

Миелинді қабықша

Сальтаторлы

Ранвье буыны

Рефракторлық кезең

Мембрана потенциалы

Диффузия

Белсенді тасымал

Аксоплазма

Бұл не ?

Миелин дегеніміз не? Қалай ойлайсыздар ?

Миелинді қабықша

Миелиновая қабықша — көптеген нейрондардың аксондарын қаптайтын электроқшаулаушы қабықша. Миелинді қабықшаны глиальды жасушалар түзеді: перифериялық жүйке жүйесінде – Шванн жасушалары, орталық жүйке жүйесінде – олигоденроциттер.

Миелинді қабықша глиальды жасушаның жалпақ денесінен түзіледі, аксонды бірнеше рет изоляциялық лента тәрізді орап қаптайды.

Миелинді аксонның құрылысы

Жұптық жұмыс

Сальтаторлы қозғалыс

Миелин үзілісі Ранвье буындары аймақтарында үзіледі, осы буындар әрбір 1 мм аралықтарда кездеседі. Ионды ағыс миелин арқылы өте алмағандықтан, иондардың кіруі мен шығуы тек Ранвье буындары аймақтарында жүзеге асады. Бұның себептерінен жүйке импульсінің өту жылдамдығының артуына әкеледі. Миелинденген талшықтар арқылы имупльс шамамен 5-10 есе жылдам өтеді, миеленденбеген талшықтарға қарағанда.

Жоғарыда айтылғаннан, миелин және миелиндік қабықша синоним болып келеді. Бұл әрекет потенциалының таралуын сальтаторлы деп атайды (лат. Сальтаре - секіру) импульстің таралу жылдамдығы 120 м/с жетуі мүмкін.

Миелинді және миелинсіз аксондар

Схема – миелинді (А) және миеленденбеген (Б) аксондар бойымен әртүрлі ұзындықты жергілікті тізбектерде түзілуін сипаттайды. Бірінші жағдайда жүйкелік өткізгіштік сальтаторлы деп аталады, секірмелі, себебі әрекет потениалы жылдам Ранвье буындары арқылы «секіреді»

«Бәрі немесе ештеңе» заңы

Суретте «бәрі немесе ештеңе» типі бойынша жауап берілген. Нейрондарда әрекет потенциалы п.б. үшін, тітіркендіргіш белгілі бір «шектеуші (пороговый) күшке» жетуі тиісті. Кейінгі тітіркендіргіштіктің күшінің жоғарылауы келесі әрекет потенциалдарының амплитудаларының жоғарылауына әкелмейді, бірақ олардың генерация жиілігі жоғарылайды.

Рефракторлық потенциал

Рефракторлық кезең – бұл тыныштық потенциалы. Нейронның ішкі және сыртқы жасуша мембранасының бетінің потенциалының әртүрлілігі жасушаның ішкі беті сыртқы ортаға қарағанда теріс зарядталған. Бұл феномен мембрананың поляризациясы деп аталды. Тыныштық потенциалы -70 мВ құрайды. Бұл потенциал иондардың мембрана арқылы белсенді тасымалы және диффузия салдарынан сақталады.

Импульстің берілуі

Өздік жұмыс

Бағалау критерийлері

1.Рефрактерлік кезең деген не екенін біледі, маңызын түсінеді

2.миелинді қабықшаның не екені біледі , маңызын түсінеді

3.миелинді және миелинсіз аксонның айырмашылығын ажырата алады .

Кері байланыс

Мен бүгін ............ білдім, мен үшін ....... қызық болды.

Мен бүгін ............ түсінуде қиналдым .

Менің әлі сұрақтарым бар