Аллельді гендердің байланысы. Көптік аллелизм. Биология, 10 сынып, презентация.

Проблемалық жағдаят

ІІІ қан тобы бар әйел І қан тобы бар ер адамнан алимент төлеуі үшін сотқа шағымданды. Ал баланың қан тобы І

Сот қандай үкім шығаруы қажет?

Қай кездері сот экспертизасы біржақты жауап айтуы мүмкін?

Қан топтарының тұқымқуалауы қалай жүзеге асады?

Барлық кезде баланың қан тобы ата анасының қан тобымен сәйкес келеді ме?

Тұқымқуалаудың қандай түріне қан тобының тұқымқуалауы жатады ?

Сабақтың тақырыбы

Аллельді гендердің қарым қатынасы. Көптік аллелизм.

Сабақтың мақсаты

Көптік аллельдің тұқымқуалауының цитологиялық негіздерін есептер шығаруда қолдану

Бейнежазбаны қарау

https://www.youtube.com/watch?v=eiNF8SFcPHk 4.26-6.14

https://www.youtube.com/watch?v=P1JVhcovdTI 3.02-5.45

“Крестик-нөлдіктер” ойынының шарты

Мәтін бойынша сұрақтарды құрастыру

Дұрыс жауап берген топ крестик немесе нөлдік барып жазады, дұрыс жауап бермесе басқа командаға крестик немесе нөлдік қойылады.

Топтық жұмыстағы бағалау критерийлері:

Жаңа тақырып бойынша 9сұрақты құрастыру;

Сұрақтың мазмұны тақырыптан ауытқымау;

Сұрақтардың түсінікті болуы;

Тайм –менеджментті сақтау;

Аллельді гендер

Генотип → фенотип ара - қатынасы Менделдің тәжірибелерінде оңай болмағаны көрінеді.

Доминантты немесе рецессивті

Көптік аллелизм

Дарақта әрқашан әр генде 2 аллель бар.

Бірақ популяцияда > 2 әр түрлі аллель болуы мүмкін

Бір геннің аллельдері әрқашан бір әріппен белгіленеді А, а, а2006, аNsk

а+ = + жабайы типтің аллелі

Қояндардағы С түсі бар ген аллелі

Альбинос

cc

Ақшыл сұр

cchch cchc

Гималайлық

chc chch

Шиншилла cchcch

С > cch, ch , c

ch > c

cch ≥ ch , c

Толымсыз дом.

Сұр (жабайы тип) C_

Көптік аллелизм

Адамның және басқа да омыртқалылардың негізгі гистосемпликалық кешенінің гендерімен теңдесі жоқ полиморфизм - әрбір локустың 100-ден астам аллели.

Бұл белоктар өзінің және басқаларын тануға жауапты және трансплантациялаудың тіршілігінде маңызды рөл атқарады

АВ0 жүйесінің қан топтары

АВ0 қан топтарының антигендік детерминанттары - эритроциттердің және басқа да жасушалардың бетіндегі олиго-сахаридтер

АВ0 қан топтары

Олигосахарид Н – барлық қан топтарына бірдей бөлік

Ген I базалық олигосахарид Н өзгертетін фермент

АВ0 жүйесіндегі қан топтары

Есеп шығару

Бағалау критерийлері:

Берілгенін жазу

Генетикалық таңбаларды белгілеу

Есепті дұрыс шығару

Жауабын жазу

Адамда: I қан тобы I0I0; II – IАIА немесе IАI0;

III – IВIВ немесе IВI0; IV – IАIВ аллельдері бар екенін білеміз. II және III топтарда IА және IВ аллельдері I0 аллеліне қарағанда басым, ал IV топта – кодоминанттылық,аллельді гендердің байланысы, фенотипінде екі аллельдің де гендері бар.

Ұл балада I топ, ал әпкесінде – IV. Олардың ата анасының қан топтары туралы не айтуға болады?

II – IАI0;

III – IВI0.

Аллельді гендердің байланысы

C жабайы C аллелінің қояндарында C және гималайлық C бояуы және альбинизм C «кему тәртібімен үстемдік ететін көптеген аллельдердің (яғни аллель С екеуінің үстінен үстемдік етеді және аллель C C аллелінің үстінен үстемдік етеді). Жабайы бояумен қоянның генотипін анықтау үшін қандай шағылыстыру жүргізу керек?

Аллельді гендердің байланысы

Үйге тапсырма

- көптік аллелизм бойынша белгілердің тұқымқуалауын түсіндіру;

- есептерді шығару

Рефлексия