Аллельді гендердің байланысы. Көптік аллелизм. Биология, 10 сынып, сабақ жоспары.

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: 10.3BТұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары

Мектеп:

Күні :

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:

Қатысқандар саны:

Қатысқандар саны:

Сабақ тақырыбы

Аллельді гендердің байланысы. Көптік аллелизм.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

(оқу бағдарламасына сілтеме)

Оқушылар:

- көптік аллельдердің цитологиялық негіздерін есептер шығаруда қолдану

 Сабақмақсаттары

Оқушылар:

- көптік аллельдердің цитологиялық негіздерін сипаттау;

- көптік аллельдердің цитологиялық негіздерін есептер шығаруда қолдану

 Жетістіккритерийлері

Оқушылар:

- арнайы терминологияны қолдана отыра көптік аллельдердің цитологиялық негіздерін сипаттау;

- көптік аллельдердің цитологиялық негіздерін есептер шығаруда қолдану

 Тілдікмақсаттар

Тілдік мақсаттар

Оқушылар тұқымқуалау ақпаратының тасымалдауын ауызша және жазбаша түсіндіре алады. Өздерінің жасуша, хромосома туралы білімдерін қолдана алады.

Пәндік лексика және терминология

тұқымқуалаушылық, өзгергіштік, жасуша, ядро, хромосома, дигибридті будандастыр, ген, жыныс, гомогаметалық, гетерогаметалық.

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы

Жұп гендер орналасқан …

Гаметаларда …хромосомаларжиынтығыболады

Дигибридті будандастыруда F₁ байқалады… , ал F₂ - …

Құндылықтарды дарыту

Ұжымда жұмыс жасау, басқалардың көқарасымен санасу, бір-біріне деген құрметті тәрбиелеу

 Пәнаралық байланыстар

Математика – қатынасты есептеу

 АКТ қолдану дағдылары

Интернет желісімен жұмыс жасау

Бастапқы білім

Көбею 6, 7, 8 сыныптар;

Генетика негіздері 9 сынып.

Сабақтың барысы

Сабақтағыжоспарланғаніс-әрекет

Ресурстар

Ұйымдастыру кезеңі. Амандасу.Топқа бөліну

(I - Жеке жұмыс) Білімді жинақтау. ҚБ «Жыныспен тіркес тұқымқуалау»

Проблемалық жағдаят.

ІІІ қан тобы бар әйел І қан тобы бар ер адамнан алимент төлеуі үшін сотқа шағымданды. Ал баланың қан тобы І

• Сот қандай үкім шығаруы қажет?
• Қай кездері сот экспертизасы бір жақты жауап айтуы мүмкін?
• Қан топтарының тұқымқуалауы қалай жүзеге асады?
• Барлық кезде баланың қан тобы ата-анасының қан тобымен сәйкес келеді ме?
• Тұқымқуалаудың қандай түріне қан тобының тұқымқуалауы жатады ?

Саралау жүргізу:

Жоғары деңгейдегі оқушылар проблемалық жағдайдан шығу жолдарын жан-жақты ойларын білдіре алады;

Орта деңгейдегі оқушылар проблемалық жағдайдан 2-3 жолын ұсына алады;

Төмен деңгейдегі оқушылар сұрақтарға жауап беруге тырысады.

ҚБ: Мұғалім оқушыларпдың жауабын тыңдайды, төмен деңгейдегі оқушымен диалог кеінде бағыттаушы сұрақтарды қояды, В деңгейдегі оқушыға қолдау көрсетеді

Оқушылармен бірге сабақтың тақырыбы, мақсаты және жетістік критерийлері тұжырымдалады.

ҚБ

РРТ

(Р - Жұптық жұмыс, (G) - топтық жұмыс)оқушыларға көптік аллель бойынша бейнебаян көруге, қосымша маттериалды пайдалана отырып, жаңа тақырыпты оқуға ұсынылады.

(Т - мұғалім) «Крестик-нолик» ойынның шартын түсіндіреді. Жаңа тақырыпты меңгеру мақсатында «Крестик-ноликтер» әдісін пайдалана отырып, топтарды өзара жарыстыру

Топтық жұмыстағы бағалау критерийлері:

• Жаңа тақырып бойынша 9 сұрақты құрастыру;
• Сұрақтың мазмұны тақырыптан ауытқымау;
• Сұрақтардың түсінікті болуы;
• Тайм –менеджментті сақтау.

Бағалау: Мұғалім оқушылардың құрастырылған сұрақтарға көңіл аударады, ойынның әділ жүруін бақылайды, бағалайды.

((G) - топтық жұмыс, ФО) есептерді шығару.

Тапсырма 1.

Баланың қан тобы I, әпкесінде – IV. Олардың ата-анасында қандай қан топтары ?

Тапсырма 2.

C жабайы C аллелінің қояндарында C және гималайлық C бояуы және альбинизм C «кему тәртібімен үстемдік ететін көптеген аллельдердің (яғни аллель С екеуінің үстінен үстемдік етеді және аллель CC аллелінің үстінен үстемдік етеді). Жабайы бояумен қоянның генотипін анықтау үшін қандай шағылыстыру жүргізу керек?

Бағалау критерийлері:

• «Берілгенін» дұрыс құрастыру;
• Атааналардың, гаметалардың, F1, F2, F3 гибридтерінің генотипі мен таңбаларын дұрыс белгілеу;
• Сұраққа сәйкес жауап жазу (белгілердің ажырауын емес бұндай жағдай болмаған кезде алынған гибридтердің пайыздық қатынасы)

Өзара/өзін-өзі бағалау. Мұғалім тақтаға есептің дұрыс шешімі мен жауабын тақтаға шығарады. Оқушылар өздері бағалау жүргізеді.

РРТ

Қосымша 1

https://www.youtube.com/watch?v=eiNF8SFcPHk 4.26-6.14

https://www.youtube.com/watch?v=P1JVhcovdTI

3.02-5.45

https://infourok.ru/isa-merzimdi-zhospar-modeldi-trleri-1489654.html

(«крестик-нолик» әдісінің шарты)

Дидакт.мат-ал 1(есептер)

РРТ

Үйге тапсырма:

• - көптік аллелизм бойынша белгілердің тұқымқуалауын түсіндіру;
• - есептерді шығару

Рефлексия: «Анкета»

Қосымша 2

Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Барлық оқушылар A деңгейіндегі мәселелерді шешу кезінде қан топтарына, көп аллельділікке байланысты есептерді шығара алады. Көптеген оқушылар B деңгейінің мәселелерін шешуде қан топтарына байланысты есептердішығара алады, көп аллельділікте 2-3 қате жібереді . Кейбір оқушылар D деңгейіндегі мәселелерді шешуде тиісті терминологияны қолдана отырып, қан топтарына байланысы есептерді түсіндіре алады.

Миға шабуыл сатысында мұғалім жуан және жіңішке сұрақтар арқылы оқушылардың бастапқы білімдерін анықтайды.

Оқушылардың «Крестик-нөлдік» ойыны кезінде оқушылардың сұрақтарды дұрыс құрастыруын бағалау, ойынның бұзбауын қадағалау

Бірінші есепті шығару кезінде бағалай алады.

Оқушылардың өзара/өзіндік бағалаулары есептерді шығару кезінде жүргізіледі

Биология кабинетінде қауіпсіздік техникасын сақтау, оқушылардың жеке гигиенасын сақталуы, оқушылардың сабақта арқаны тік ұстауын қадағалау,нашар көретін оқушыларға назар аудару.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?

1:

2: