Селекциядағы қолдан сұрыптаудың маңызы. Биология, 8 сынып, дидактикалық материал.
1- қосымша
Жасанды немесе қолдан сұрыптау — адамға қажетті пайдалы белгілері мен қасиеттері бар дараларды жүйелі сұрыптап, көбейту жолымен жануарлардың жаңа колтұқымдары мен өсімдіктердің жаңа іріктемелерін шығару. Жасанды сұрыптаудың нәтижесінде адам тек көздеген мақсатына сай, пайдалы колтұқымдар мен іріктемелерді шығарады. Жаңа іріктемелер мен қолтұқымдар шығару жұмысында адам организмдер белгілерінің өзгеруін негізге алады. Мұндай өзгерістер біртіндеп жинақтала түседі де, ол тұқымқуалайтын өзгергіштіктң пайда болуына жол ашады. Жасанды сұрыптау тиімді болу үшін, көбірек даралар арасынан таңдау жұмыстары жүргізіледі.
Жасанды сұрыптаудың кезеңдері:
- Қажетті белгілерді анықтау
- Таңдалған белгілері бар дарақтарды таңдап алу
- Дараларды будандастыру
- Алынған нәтижелердің ішінен ең сапалысын іріктеу
- Қайта шағылыстыру
- Алынған қолтұқым немесе іріктемені оқшаулап жеке көбейту
Жасанды сұрыптаудың принциптері:
- Қолдан сұрыптаудың нәтижесінде адам тек өз қажетіне жарайтын пайдалы қолтұқымдар мен іріктемелерді шығарады.
- Жаңа іріктемелер мен қолтұқымдарды шығару жұмысында организмдер белгілерінің өзгеруін негізге алады.
- Барлық мәдени іріктемелерді адамның қажетіне қарай сәйкестендіру, пайдалы белгілерді ұрпақтан ұрпаққа жалғастырып,біртіндеп күшейту, адамға пайдалы айқын көрінген белгілері бар дараларды оқшаулау.
2- қосымша
1-тапсырма. Суретті қолдану арқылы жануар селекциясында қолданылатын будандастыру әдісін анықтаңыз.
А.Жануар селекциясындағы қолданылатын әдіс ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Б.Будандастыру нәтижесінде алынған гибрид қашырдың артықшылығы –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– В.Будандастыру нәтижесінде алынған гибрид қашырдың кемшілігі ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 2-тапсырма. А. Суретте алма мен қиярдың әр түрлі іріктемелері бейнеленген. Осы өнімдер қандай үдерістің нәтижесі болып табылады?
Б. Селекция үшін қолдан сұрыптаудың рөлі ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 3-тапсырма. Жасанды сұрыптаудың түрлеріне арналған сызбаны толықтыңыз |
Бағалау критерийлері | Дескрипторлар | |||
- өсімдіктер селекциясы үшін қолдан сұрыптаудың маңызын сипаттау; | Суретте алманың, қиярдың әр түрлі сұрыптары бейнеленген өнімдердің қандай үрдістің нәтижесінде екенін көрсетеді | |||
- жануарлар селекциясы үшін қолдан сұрыптаудың маңызын сипаттау |
| |||
- қолдан сұрыптаудың түрлерін анықтау |
|
Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter
Қарап көріңіз 👇
Пайдалы сілтемелер:
» Туған күнге 99 тілектер жинағы: өз сөзімен, қысқаша, қарапайым туған күнге тілек
» Абай Құнанбаев барлық өлеңдер жинағын жүктеу, оқу
» Дастархан батасы: дастарханға бата беру, ас қайыру