Отбасы рухани құндылықтары - тәрбие сағаты

Сынып сағатының МАҚСАТЫ:

Отбасы тәрбиесі мәселелерінің өзектілігі, оқушылардың отбасындағы алатын білімін ауқымдату;

Әр адамның отбасындағы тұлға екендігін анықтау;

Баланың тұлға ретінде қалыптасуына отбасының рөлінің маңыздылығы;

Патриоттық көзқарасын қалыптастыру.

МІНДЕТТЕРІ:

Үлкен ұрпақтың адами тәрбиесінің тәжірибесін қалыптастыру;

Өз отбасының тарихын білу;

Сұранысты дамыту;

Балалардың моральдық тұрғыдан дамыту;

Адамгершілік тұрғыдан өзін-өзі қалыптастыру;

Өзінің іс-әрекетіне анализ жасау;

Өзін-өзі тәрбиелеу;

Патриоттық және азаматтық тәрбиені дамыту.

Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев

«Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында «Егер жаңғыру елдің ұлттық-рухани тамырынан нәр ала алмаса, ол адасуға бастайды» деп ұлттық жаңғырудың негізгі алғышарттарын айқындап берді. Демек көне дәуірлерден бастау алатын, өзінің тарихи тәжірибесінен, игі салт, ізгі дәстүрлерінен мүлдем қол үзген қоғамда жаңғыру немесе жаңару мүмкін емес. Халқымыздың осындай тамыры терең кеткен, тарихымен бірге жалғасып келе жатқан рухани байлықтарының бірі отбасы құндылықтары. Тіпті біздің рухани құндылықтарымыздың негізі де осы отбасылық дәстүрімізде жатыр десек қателеспеген болар едік. 

Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев

«Бо­ла­шаққа бағдар: рухани жаң­­ғы­ру» мақаласында «Жаңғыру атау­лы бұрынғыдай тарихи тәжірибе мен ұлттық дәстүрлерге шекеден қарамауға тиіс. Керісінше, замана сынынан сүрінбей өткен озық дәстүрлерді табысты жаңғыртудың маңызды алғышарттарына айналдыра білу қажет», деп атап көрсет­ті. Ұрпақ тәрбиесі – ұлт болашағы­­ның кепілі. Әр бала атаның қаны­­мен, ананың сүтімен келетін туабітті қа­сиеттер сияқты ұлттық рухани құн­дылықтарды да ең алдымен отбасында ата-ананың тәрбиесімен бойына сіңіретіні анық. Ендеше ұлттық тәрбие – ұлт болып ұйысудың, ел болып ертеңге нық қадам басудың негізі болмақ. 

Отбасылық құндылықтар дегеніміз?

Бір-бірін сүйіп қосылған жанұялардың отбасын сақтау үшін қолданатын ежелден келе жатқан салт-дәстүрі. Әрбір отбасының өз құндылықтары болады. Ол құндылықтар ежелден бері келе жатқан немесе жаңадан шығарылған құндылықтар болуы мүмкін. Бұдан басқа адамдар отбасылық құндылықтарды басты 3 топқа бөледі. Олар дәстүрлі , қазіргі , тәрбиелі отбасылық құндылықтар деп аталады.

Адамдар отбасылық құндылықтар дегенді естігенде көз алдарына бірден құндылықтар түсіп , бір-бірімен ортақ тіл таба алады. Бірақ дәстүрлі отбасылық құндылықтардың әртүрлі болғанына байланысты адамдар осы тақырыпта ортақ тіл таба алмайды. Дәстүрлі отбасылық құндылықтар дегеніміз қарт адамдардың жас отбасыға берген ақыл-кеңестері. Қазіргі таңдағы жас отбасылардың ажырасу статистикасы өскеніне байланысты жас отбасыларға олардың дәстүрлі отбасылық құндылықтары туралы теледидардан , ғаламтордан көруге болады. Әр отбасыда бұл құндылықтар әртүрлі. Бірақ олардың ұқсас жақтары да бар. Мысалы, кез-келген жанұяда дінді сақтау, некені бұзбау, ұрпақ жалғастыру, баларды тәрбиелеу деген дәстүрлі отбасылық құндылықтар ортақ болады.

Дәстүрлі отбасылық құндылықтар

Қазіргі отбасылық құндылықтар

Қазіргі таңдағы отбасылар бұрынғы салт-дәстүрді ұстануда. Бірақ сол ұстанымның өзгеруіне байланысты олар әр отбасыда әртүрлі. Ол ұстанымның өзгеру себептері заманның өзгеруіне байланысты. Себебі әр замандағы адам әртүрлі. Мысалы, бұрынғы замандағы отбасы құндылықтарымен қазір өмір сүру мүмкін емес. Бұрын адамдар әйелдеріне орамалды сыйға тартса, қазіргі жас отбасылар бір-біріне гүл немесе көйлек сыйлайды. Сонымен қатар қазіргі отбасылық құндылықтарға махаббат, сенім, түсіністік және т.б жатады.

Тәрбиелі отбасылық құндылықтар

Отбасылардың басты мақсаты бақытты ғұмыр кешу. Адамдар некеге тұрғанда көптеген жанжалдарды бастарынан өткереді. Бірақ олар өз қателерін кешіріп, қайта бірге болады. Оларды біріктіретін құндылық тәрбиелік отбасылық құндылықтардың бірі болып табылады.

Тәрбиелі отбасылық құндылықтарға құрмет, естеліктер жатады. [2]

9-11 сыныптарда әрбір қыз бала және ер бала ата-анасын, туыстарын, ұстазын сыйлап, қадірлей білуді үйренсе, болашақта одан елін, жерін, халқын сүйетін өз шаңырағын ардақтайтын, балаларын жақсы көретін мейірімді ана, әке шығары сөзсіз. Қыз бала тәрбиесінде ананың орны ерекше. Ана қыз бала тәрбиесінде әкеге қарағанда ерекше қызмет етеді. Басқа ұлтқа қарағанда біздің қазақ қыздарының бойында ізеттілік, ар-ұят, ұлшақтық, үлкенге қызмет көрсету, жан ашу қасиеттері басымырақ сияқты. Осындай қыз балаға тән қисеттерді қызының бойына сіңіретін ең бірінші-ол анасы

Бақытты

отбасының

10 ережесі

1- ережесі

Ең әуелі «отбасы» сөзінің мағынасын түсініп алыңыз. Отбасын құру – махаббатты мәңгі сақтап, сыйластықты күшейту деген сөз. Отбасын құрғанда тек өз мүддеңді ғана ойлауға болмайды, әрбір іс-әрекетті ойланып, сараптау қажет.

2- ережесі

Бақытты отбасы селкеусіз сенімнен тұрады. Адалдық пен шыншылдықтың шаңырақта берік орын алуын қадағалаңыз. Себебі бақытты отбасы бұл екеуін негізге ала отырып бір-біріне көзсіз сенеді.

Сонымен қатар бір-біріңізге ашық, еркін әңгіме айтудан қашпаңыздар.

3- ережесі

Жұмыс пен қызметтің отбасынсыз құны жоқ. Егер жұмысыңыз отбасына көңіл бөлуге мұрша бермейтін болса, ыңғайлы жағын қарастыру қажет. Себебі жұмыс пен қызмет сізді кез келген уақытта керексіз етіп тастауы мүмкін, ал  отбасына әрқашан қажетсіз.

4- ережесі

Сабыр және сыйластықпен өмір сүруге бейімделу қажет. Екеуі де сіздің отбасындағы тыныштық пен татулыққа, берекеге, қызмет жасайды. Тіпті келіспей қалған жағдайда ерінің әйелімен сауғаласып, әйелінің орынсыз сөздер айтуына шек қою қажет. Бірнеше сағат жеке қалу сіздің ашуыңызды баса түседі. Ал күйеудің мұндай сәтте достарына не ата-анасына барғаны дұрыс емес. Сонымен қатар, ішімдікті ауызға алу басты қателік.

5- ережесі

Әйел өзінің орнын біліп, ерін өзінен жоғары қоюы керек.  Себебі күйеуіңізді “пірім” деп аялай отырып, сізді “асыл жарым” деп айтар жолға жетелейсіз. Тамағын дәмділеп беріп, жағдайын жасау арқылы, сізді “отбасымның берекесін кіргізіп отырған берекелі қосағым” деген ой қалыптастырасыз. Сырымен бөлісіп, мұңын тыңдау арқылы жан досына, ақыл айтар ақылшысына айналасыз.

6- ережесі

Бақытты ерлі-зайыптылар бір-біріне көңіл бөледі. Әсіресе әйелдер қауымы өзіне ерекше көңіл бөлгенді, сыйлық алғанды жақсы көреді. Сол секілді жігіттер де сүйгенінен жылулықты, қамқорлықты қалайды. Бір-бірлеріңіздің жағдайларыңызды жасау арқылы, өмірлеріңіздің жандандыру ісін жасайсыздар.

7- ережесі

Ортақ келісім мен ортақ шешім. Отбасы – қос жүректің одағы. Сондықтан кез келген мәселе мен қиындықта бірге ақылдасу мен бір-бірінің ойына құлақ асу, көзқарасымен санасу одақтың орнықты, орынды болуына алып келеді.

8 - ережесі

Сүйген адам кешірімді. Әйел мен ердің кішіпейілділігі мен мол түсінігі түсініспеушілік атаулының кез келгеніне төтеп бере алады. Сонымен қатар бақытты отбасыдағы ерлі-зайыптылар бір-бірінің кез келген қателіктерін кешіре алады. Отбасында түсіністік пен сенімді басты орынға қояды.

9 - ережесі

Жақсы отанасы болыңыз. Себебі, отбасында барлығы әйелдің қолында. Үй тірлігін міндетсімей, тау қопарып жатқандай жасамаңыз және күйеуіңізге тұрмыстық ауыртпалықты түсірмеңіз. Сонымен қатар үйдегі кеңістікті ұтымды үйлестіріңіз. Тәтті тағамыңыз бен таза үйіңіз, жылы қабағыңыз үйдің берекесін келтіреді.

10 - ережесі

Өзара түсінетін әзіл мен жеке мерекелеріңіз болсын. Отбасы – кішкентай ғана мемлекет. Сондықтан олардың өз ұраны, өз құпиясы, өз мерекелері (алғаш танысқан күн, үйленген күн, туған күн) және өздері ғана түсінетін қалжыңдары болуы тиіс.