Тітіркендіргіш өзгеруіне Пачини денелерінің механорецепторлардың жауабы. Биология, 10 сынып, сабақ жоспары.

Ұзақмерзімді жоспар бөлімі:

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:

Қатысқандар саны:

Тема урока

тітіркендіргіш өзгеруіне Пачини денелерінің механорецепторлардың жауабы

Сабақта жүзеге асырылатын оқу мақсаттары (оқыту бағдарламасына сілтеме)

10.1.7.4 тітіркендіргіш өзгеруіне механорецепторлардың жауабын сипаттау (Пачини денелері)

 Сабақтың мақсаттары

Оқушылар орындай алады:

• түрлі механорецепторлардың әрекет ету жылдамдығын салыстыру,
• тітіркендергіш өзгеруіне механорецепторлардың жауабын сипаттау
• Пачини денелерінде әрекет ету потенциалының пайда болу себебін түсіндіру

 Бағалау критерийлері

1. Пачини денелерінің мысалында стимул өзгреуіне механорецепторлар жауабын сипаттайды.

 2. Тактильді-сезімтал мен кеңістіктік шегін аңықтайды.

 3. Пачини денелерінде әрекет ету потенциалының пайда болу себебін түсіндіреді

 Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындау алады:

Пачинни денешіктерінің бөлшектерін атап, сызбада көрсетіп, механорецепторларын атау;

сұрақтарға жазбаша жауаптарын құрастыру.

Пәнге қатысты лексика және терминология:

рецепторлар, механорецепторлар, трансдуктор

эффектор сыртында / аффектор ішінде, жауап, тітіркендіргіш,

Пачинни денелері/ қысым рецепторы, рецепторлы потенциал, шектік деңгей, деформация.

Диалог пен жазылымға қатысты сөйлемдер:

Механорецепторлы жасушалардың түріне жатады….

Пачини денелері үлкенірек және ... қарағанда аз

… қарағанда Пачини денелері тез бейімделеді

Дененің кез келген деформациясы ….. әкеледі

Мембранада .... қысымға сезімтал ион каналдары ашылады

 Құңдылықтарды дарыту

Топпен жұмыс жасағанда : ынтымақтастық ,татулық.

адалдық, әділдік.

Өз тіліңе ,мәдениетіңе және басқа тілге ,мәдениетке деген құрмет.

Басқа адамның көзқарасын сыйлай білу.

Сұраққа жауап беру барысында сыни тұрғыда ойлау.

 Пәнаралық байланыстар

Натрий мен калий мембрана арқылы қозғалу туралы айтқанда химиямен байланыс.

Физикамен байланыс, мембрана арқылы белсенді тасымал түсіндіру кезінде, тасымал потенциалы пайда болу, тыныштық потенциалы. Қысымының пайда болуы, иондардың қозғалысынын себеп болатын.

Алдынғы білім

6-9 сыныпта өтілген ақпараттың үлкен бөлігі, пәннің келесу оқытуға маңызды

Оқушылар рефлекс туралы біледі, жүйке жүйесінің әрекет ету негізгі принциптерін, механорецепторлардың әрекетін зерттеу жұптық жұмыс жасау кезінде алдынғы білімдерді актуализациялау

Сабақ барысы

Сабақта жоспарланған әрекеті

1. Почему мы не ощущаем дискомфорта от давления одежды на кожу Киімінің теріге қысым жасаған кезде неге біз дискомфортты сезбейміз?

Оқушылар осы сұрақты талқылайды. Оқушылар кері байланыс беріп, сезу шегіне – тітіркендіргіштің минималды күшіне аңықтама береді. Ажырату шегі – минималды күшейту немесе әлсіздену, тактильді сезімін тұғызатын әрекет.

2. Мақсатты болжау Оқушылармен бірге сабақтың мақсаты болжанады.

3. Қауіпсіздік ережелері бойынша инструктаж

Практикалық жұмысты жасау алдында: ағаш тыс тазартқыщтармен оқушылар байқап жұмыс жасайды, циркуль немесе тіс тазартқытардың екі жақтарын бір уақытта теріге жанасу керек, сол уақытта зерттелетін адамда ауырсыну сезімін болдырмау мен әлсіз басуды да болдырмау. Зерттелетін адамның тері түктерін, қан тамырларын мен сіңірлерін қозғамау керек. Инелерді бірдей биіктіктен төменднту керек (шамамаен 1 см), тиіп кетуін әрдайым 1 секундта ұстау.

2. Оқушылар тактильді рецепторларды зерттейді.

«Тактильді сезімталдығын кеністіктік шегін аңықтау».

Тактильді сезімталдық үшін маңызды ерекшелік ол кеністіктік ажырату шегі болып табылады. Ол терінің екі нүктесі арасында минималды қашықтық ретінде анықталады, бірдей тітіркену кезде екі тиіп кету ретінде сезіледі (бір емес).

Түрлі аймақтар үшін тактильі сезімталдығынын кеністіктік шегі әр түрлі болады:

2 мм – саусақтардың ұштары,

9 мм – алақан,

30 мм – білезіктің сыртқы жағы

40 мм – сирақ,

55 мм – арқа.

Бағалау критерийлері:

• Эксперимент нәтижелері кестеге дұрыс еңгізілген.
• Тактильді сезімталдығынын кеністіктік шегі алақаннын сыртқы жағы үшін дұрыс аңықталған.
• Қорытынды дұрыс жасалаынған.
• Сұрақтарға дұрыс жауаптары берілген.

Орындалған тапсырмаға мүғалім кері байланысты береді. білезіктің сыртқы жағында тактильді сезімталдығы 30 мм.

5. Бекіту.

1. Оқушылар Пачини дененін суретін салып, жазып қояды.

2. Әрекет ету потенциалы пайда болған кезде жүйке жасушада өтетін процесстерді сәйкестендіреді.

Бағалау критерийлері:

• 1. Пачини денесін дұрыс салып, атауларын жазап қояды
• 2. Әрекет ету потенциалынын кезендерін дұрыс сәйкестендіреді.

Қабілеттері жоғары оқушылары

әрекет ету потенциалын суретсіз сипаттауды ұсынылады.

Қабілеттері төмен оқушылар жазылымдарды сәйкестендіру барысында көмек ретінде суреттер ұсынылады.

6. Сабақтың мақсатына жету деңгейін бағалау «Синквейн» жаттығудын көмегімен. Оқушылар берілген тақырып бойынша ақпаратты 5 сөйлем ретінде жазып қояды. Тапсырманы аяқтаған кезде оқушылардың жауап беру денгейлері бойынша кері байланыс ұйымдастырылады.

7. Рефлексия

Мұғалім сабақтың мақсатына оралып, жету деңгейін тұжырымдайды. Сабақтырдың ары қарай жоспарлау үшін оқушыларға келесі сұрақтар қойылады:

- не білдім, нені үйренді;

- түсініксіз қалды;

- не туралы жұмыс жасау керек.

Сұрақтар жазбаша не ауызша талқыланады.

Дифференциалды оқыту – Көбірек қолдау көрсету үшін не істейсіз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндеттер қоюды жоспарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың берілген материалды меңгеру деңгейін қалай тексересіз?–

Денсаулық және қауіпсіздік ережелері

Сабақтың қайталау кезенінде оқушылар өздері бөлінеді – оқыту ақпаратты жүзеге асыру түріне қарай: білу, түсіну мен қолдану. Сабақта ақпаратты қабылдау тәсілдеріне қарай бөлінген ақпарат қолданылады. Бекіту кезенде қабілеті төмен оқушыларға түрлі подмостки ұсынылады

Алдынғы білімдерінің диагностика ретінде бағалауы Вызов кезенде диагностикалық бағалау мен жақын даму аймағын аңықтау. Мәнін түсіну кезенде объектілерді салстыру қабілетінін бағалау үшін критерийлер бойынша бағаланады.

Дене сымбатын сақтау мақсатына отыру ережелерін ұстану.

Биология кабинетінде тәртіпті сақтау ережелерін ұстану.