Магнит өрісі. Бұранда ережесі. Магнит индукция векторы. Физика, 10 сынып, презентация.

Магнит өрісі. Тогы бар өткізгіштердің өзара әсері. Ампер тәжірибесі.

Оқу мақсаттары

10.4.4.1 –Есеп шығару барысында магнит индукция векторының физикалық мағынасын түсіну.

Оқу мақсаттары:

-Магнит ағынының тығыздығын (магнит индукция) анықтау;

тогы бар екі параллель өткізгіштердің өзара әрекетін түсіндіру

магнит индукция мен оның өлшем бірлігінің физикалық мағынасын түсіну.

І топқа Магнит өрісі білім ленд сайтынан магнит өрісі http://bilimland.kz/kk/home#lesson=11035

ІІ топқа Ампер заңы білім ленд сайтынан өткізгіштер туғызатын э/м өріс http://bilimland.kz/kk/home#lesson=11102

ІІІ топқа Магнит өрісінің күш сызықтары білім ленд сайтынан өткізгіштер туғызатын э/м өріс 3/13 http://bilimland.kz/kk/home#lesson=11102

ІV топқа Эрстед тәжирісі білім ленд сайтынан өткізгіштер туғызатын э/м өріс 6/13 http://bilimland.kz/kk/home#lesson=11102

Магнит өрісі

Магнит өрісі (“магнесия” – ежелгі грек қаласы) - тұрақты магнит пен тогы бар өткізгіштің айналасындағы кеңістіктіктегі күштік өріс.

Магнетит (FeO, Fe2O3)

а) аттас полюстер тебіледі

б) әр аттас полюстер тартылады

Магнит өріснінің электр өрісінен айырмашылықтары

1. Температура жоғарылағанда магниттің магниттік күші әлсірейді

2. Магнитті сілкігенде магниттік күші әлсірейді

3. Магнит әрқашан екі полюстік (солтүстік және оңтүстік). Магнитті екіге бөлсек те қайтада екі полюс пайда болады

4. Магнит өрісі тек қозғалыстағы зарядтарға әсер етеді, ал электр өрісі кез-келген зарядтарға әсер етеді

Өткізгіш емес тұрақты магниттің магнит өрісі қайдан пайда болады???

Табиғи магниттерде электр тогы болмайды, демек қозғалыстағы зарядтар жоқ. Олай болса, оларда магнит өрісі қайдан пайда болады?

Ампер гипотезасы. Элементар токтар

Ампер гипотезасы:

Магинттің магниттік әсері оның ішіндегі тұйықталған элементар электр токтарымен түсіндіріледі.

а) Электрондардың бағыты реттелмеген болса, олардың тудырған магнит өрістері бір-бірін теңгереді (компенсациялайды), яғни дене магниттелмейді.

б) Ал егер электрондардың бағыты реттелген болса, олардың тудырған магнит өрістері бір-бірін күшейтеді де, дене магниттеледі.

Тұрақты магнит өрісінің бағыты

Ампер гипотезасы бастапқыдағы үш құбылысты түсіндірді

1. Температура жоғарылағанда магниттің магниттік күші әлсірейді

2. Магнитті сілкігенде магниттік күші әлсірейді

3. Магнит әрқашан екі полюстік (солтүстік және оңтүстік). Магнитті екіге бөлсек те қайтадан екі полюс пайда болады

Тұрақты токтың магнит өрісі

Тогы бар өткізгіш өз айналасында магнит өрісін туғызады және басқа токтарға әсер етеді

Тек қозғалыстағы зарядтар ғана магнит өрісін туғыза алады

Магнит өрісінің индукциясы В[Тл]

Магнит өрісінің индукциясы [Тл] - магнит өрісінің күштік сипаты болатын векторлық физикалық шама

B [Тл]

1.Өзі өзімен тұйықталған сызықтары (құйынды өріс)

2.Өзара қиылыспайды

Магнит өрісінің векторының бағыты

B - векторының бағыты магнит өрісінде бағдарланған магниттік тілшенің солтүстік (N) ұшының бағытымен сәйкес келеді

Бұрғы ережесі немесе оң қол ережесі

Магнит индукциясының бағытын анықтау үшін қолданылады

Мысал

Өзіміз мысал келтірейік

Мысал

Біртекті магнит өрісінде тогы бар контур қай жерде дұрыс орналасқан?

Осы айтылғаннан көретініміз

Магнит өрісі – құйынды өріс, демек магнит өрісі сызықтарының басы мен аяғы болмайды, тек тұйықталған болады

Тогы бар түзу өткізгіштегі магнит өрісі

Тогы бар орам үшін магнит индукциясы

Тогы бар катушкадағы магнит өрісі

Катушка – орам-ораммен тығыз оралған ұзын өткізгіш. Екінші атауы - соленоид

Катушканың қызметі конденсаторға ұқсас

Катушканың мақсаты – өз ішіне үлкен магнит өрісінің энергиясын жинау

Сонымен магнит өрісінің пайда болуының басты шарты қандай?

Қозғалыстағы зарядтардың болуы!!!

Белгісі:

Қозғалыстағы электр зарядтары тудырады;

қозғалатын электр зарядтарына әсер етеді.

Жердің магнит өрісі

Магниттік өзара әсерлер

Бағыттас токтар бір-біріне тартылады

Қарама-қарсы токтар бір-бірінен тебіледі

Тогы бар өткізгіштердің өзара әсерлесуі магниттік деп аталады.

Магнит өрісі

Магнит өрісі – материяның ерекше түрі.

1820 жылы

Г. Эрстед

А.Ампер

Магнит өрісінің негізгі қасиеттері:

электр тогы (қозғалыстағы электр заряды) тудырады;

токка әсерімен байқалады;

күшпен қозғалыстағы электр зарядтарына әсер етеді.

Магнит индукциясының векторы В - магнит өрісінің күштік сипаттамасы

Соленоид

Тогы бар түзу өткізгіш

МӨ күш сызықтары:

- тұйықталған(МӨ-құйынды);

- қиылыспайды

Магнит индукциясы векторының модулі

Магнит ағыны-МӨ кеңістіктің барлық нүктелерінде сипаттайды

Бейне материал

Бейне материал

Бейне материал

Бейне материал

Бейне материал

Бейне материал