Жасуша көлеміне беттік ауданының мөлшерінің қатынасын есептеу. Биология, 10 сынып, дидактикалық материал.

Оқушының жұмыс парағы

Сынып

Тарау

10

10B: Қоректену және тасымалдау

Оқушының аты-жөні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Орындау күні:

Тапсырылды:

Тексерілді:

Қайта қарау күні:

Дедлайн:

Соңғы тексеру:

Тақырып:

Жасуша көлеміне беттік ауданының мөлшерінің қатынасын есептеу.

Оқу мақсаты: беттік ауданның көлемге пропорциясын есептеу және заттардың тасымалдауына қатысты олардың негізгі қатынасын түсіндіру

Жетістік критерийлері

заттардың тасымалдауына қатысты олардың негізгі қатынасын түсіндіру

Мұғалімнің ескертпелері:

НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ: НСl мен NaОН (қышқыл) теріні қоздырып, киімді бүлдіруі мүмкін. Тері/көзге тигізуге, жұтуға болмайды. Тиіп кеткен жағдайда ағып тұрған судың астында 15 минут бойы шайыңыз. Ыстық агармен және зертханалық жұмыс жасағанда қорғаныштық көзілдірікті, халатты киіңіз!

Ақпарат

 Жасушаның бет ауданының оның көлеміне қатынасы биологиялық құбылыстардың көбінде, соның ішінде сіңіру мен диффузияда маңызды рөл алады.

 Текше бет ауданының оның көлеміне қатынасы:

 Бет ауданы = ұзындығы х ені х жақ саны

 Көлемі = ұзындығы х ені х биіктігі

 Бұл экспериментте Сіз заттың агар блоктарына диффузиясын көресіз. Эксперимент бет ауданы мен көлем арасындағы байланысты және оның диффузияның жылдамдығына әсерін көрсетеді.

Жұмыстың тақырыбы

Жасуша көлеміне беттік ауданының мөлшерінің қатынасын есептеу

Менің болжамым:

Зерттеу мақсаты:

Гипотезаның негіздемесі

Айнымалылар

Тәуелсіз айнымалы:

Тәуелді айнымалы:

Бақыланатын айнымалылар:

Менің тәуелсіз айнымалымның ДИАПАЗОНы (өлшем бірліктерін қосу керек):

_______________ ден ______________ дейін

Мен тәуелсіз айнымалыны әр____________сайын өлшеймін. Бұл АРАЛЫҚ

ӨЛШЕУЛЕРДІҢ ЖАЛПЫ САНЫ________

Құрал жабдықтар мен материалдардың тізімі

Фенолфталеин ( 600 см ³ қа 1 г болатындай есептеп, 1 л суға езеді)

Стакан, 100 см ³ - 3

Ақ кафель- 1

Қағаз сүлгілер - 1

Түзеткіш құрал- 1

Пинцет- 1

StopClock / секундомер

Агар кубы 2 см³ х 2 см³

Агар кубы 1 см³ х 1 см³

Агар кубы 0,5 см³ х 0,5 см³ Тұз қышқылы, 0,1 М, 20 см ³ 

Петри табақшасы-2 шт

Жұмыс барысы

1 - жұмыс. Агар кубын алу үшін 2г техникалық агар ұнтағын 100 см³ суға араластырады. Оны су моншасында қайнағанынша ұстап, қайнаған кезде жақсылап араластырып, 0,01 М гидроксид натрий ерітіндісі мен әмбебап индикатор фенолфталеиннен қосады( Фенолфталеиннің 600 см ³ қа 1 г болатындай есептеп, 1 л суға езеді) Кейін мұзға арналған ауданы 2см х 3см х2см кубик текшелелі қатырғыштарға құйып, салқындатады.

2-жұмыс. Агар кубтарын пайдалана отырып, боялған ерітіндінің 5 минут ішінде қаншалықты диффузияланатынын байқау үшін оны диффузияланушы ертініді- тұз қышқылына салу керек. Уақытты қарап, кубтарды 5 минутқа қалдырады.

3-жұмыс. Қолғапты киіңіз, пластикалық қасықты пайдаланып, стақаннан кішкене текшелерді алып шығыңыз. Сүзгіш қағазбен құрғатыңыз. Кішкене текшелер кепкенше бөлек алып қойыңыз. Әр кішкене текшені екі бөлікке кесіп, өз байқауларыңызды жазыңыз. 3 кішкене текшенің әрқайсысында НСl диффузия дәрежесін өлшеңіз.

4-жұмыс. Кубтың өлшемдерін есептеп, кестеге толтыру.

Есептеу жолдары:

Кубтардың беттік ауданын есептеу.

e – куб қабырғалары

SA – беттік аудан

E.g. 𝑆𝐴

Алғашқы көлемді есептеу

V- көлем

e.g.

Соңғы көлемді есептеу.

fV – соңғы көлем

w – агар кубының түссіз бөлігінің өлшемі

e.g.

Көлем диффузиясын есептеу

dV – көлем диффузиясы

dV = V – fV

e.g. dV (1) = 1 – 0 = 1

Бет ауданының көлемге қатынасы = бет ауданы/көлем

5- жұмыс.Әртүрлі өлшемді кубтардың беттік ауданның көлемге қатынасын талдау(кестені) арқылы ірі организмдерде кездесетін проблемаларды жобалап айту.

Тәуекелдерді бағалау

Ықтималдығы