ДНҚ және РНҚ молекулалардың құрылысындағы ұқсастықтар мен айрымашылықтар. Биология, 10 сынып, презентация.

ДНҚ және РНҚ

Бинго

Нуклеин қышқылдарының биологиялық маңызы

Нуклеин қышқылдары қамтамасыз етеді:

тұқымқуалаушылық ақпаратты генетикалық код түрінде сақтайды

оны еншілес организм көбеюі кезінде беру

организм тіршілігі барысында өсуі мен дамуын жүзеге асыруында аса маңызды процесс – нәруыздар биосинтезіне қатысуы.

ее реализацию при росте и развитии организма в течение жизни в виде участия в очень важном процессе – биосинтезе белков.

Қорытынды тестілеу

ДНҚ молекулалары тұқымқуалаушылықтың материалдық негізі болып табылады, себебі оларда ……….. молекуласы құрылымы туралы ақпарат кодталған

а – полисахаридтер б – нәруыздар в – липидтер г – аминқышқылдары

2. Нуклеин қышқылы құрамына КІРМЕЙДІ

а – азоттық негіздер б – пентоза қалдықтары в фосфор қышқылының қалдықтары г – аминқышқылдар

3. ДНҚ комплементарлық қос тізбегінің азоттық негіздері арасында туындайтын байланыс -

а – иондық б – пептидтік в – сутектік г – күрделіэфирлі

4. Комплементарлық негіз болып ТАБЫЛМАЙТЫН жұп

а – тимин - аденин б – цитозин - гуанин в – цитозин - аденин г – урацил - аденин

5. ДНҚ гендерінің бірінде тиминмен 100 нуклеотид бар, бұл нуклеотидтердің жалпы санының 10 % құрайды. Гуанинмен қанша нуклеотид бар?

а – 200 б – 400 в – 1000 г – 1800

6. РНҚ молекулалары, ДНҚ-мен салыстырғанда, ……….. азоттық негізінен тұрады

а – урацил б – аденин в – гуанин г – цитозин

Қорытынды тестілеу

7. ДНҚ репликациясы арқасында

а – организмнің тіршілік ортасына бейімделуі қалыптасады

б – түр особьтарында модификация туындайды

в – жаңа гендер комбинациясы пайда болады

г – митоз кезінде тұқымқуалаушылық ақпарат толығымен аналық жасушадан еншілес жасушаға беріледі

8. а-РНК молекулалары

а – т-РНҚ синтезі үшін матрица қызметін атқарады

б – нәруыз синтезі үшін матрица қызметін атқарады

в – аминқышқылдарын рибосомаға жеткізеді

г – жасушаның тұқымқуалаушылық ақпаратын сақтайды

9. ДНҚ молекуласындағы ААТ кодтық триплетіне а-РНҚ молекуласындағы ….. триплет сәйкес келеді

а – УУА б – ТТА в – ГГЦ г – ЦЦА

10. Нәруыз 50 аминқышқылы буынынан тұрады. Бірінші реттік құрылым шифланған гендегі нуклеотидтер саны, тең:

а – 50 б – 100 в – 150 г – 250

Қорытынды тестілеу

11. Комплементарлық принципке сәйкес антикодондар қосылатын нәруыз биосинтезі кезінде рибосомада а-РНҚ екі триплеті ыдырайды

а – т-РНҚ б – р-РНҚ в – ДНҚ г – нәруыз

Қандай тізбек генетикалық ақпараттың берілуінің дұрыс жолын көрсетіп тұр?

а) ген – ДНК – белгі – нәруыз б) белгі – нәруыз – а-РНҚ – ген – ДНҚ

в) а-РНҚ – ген – нәруыз – белгі г) ген – а-РНҚ – нәруыз – белгі

13. Эукариот жасушасының қай органоидында өзінің ДНҚ және РНҚ болады

а – рибосомалар б – лизосомалар в – вакуольдер г – митохондриялар

14. Хромосома құрамына кіреді

а – РНҚ мен липидтер б – нәруыздар мен ДНҚ в – АТФ және т-РНҚ г – АТФ және глюкоза

15. ДНҚ молекуласы- қос спиральді екенін болжаған және дәлелдеген ғалымдар:

а – И. Ф. Мишер және О. Эвери б – М. Ниренберг және Дж. Маттеи

в – Дж. Д. Уотсон және Ф. Крик г – Р. Франклин және М. Уилкинс

Комплементарлыққа тапсырмалар орындау

Комплементарлық – бұл ДНҚ молекуласындағы азоттық негіздердің өзара толықтыруы.

Тапсырма : ДНҚ тізбегінің фрагменті - Г Т Ц Ц А Ц Г А А нуклеотидтер тізбегінен тұрады. Комплементарлық принцип бойынша ДНҚ 2-тізбегін құрыңыз.

ШЕШІМІ:

ДНҚ 1-тізбегі: Г-Т-Ц-Ц-А-Ц-Г-А-А.

Ц-А-Г-Г-Т-Г-Ц-Т-Т

Комплементарлықтың маңызы

Осының арқасында, организмдердің көбеюі мен

өсуі негізіндегі матрицалық синтездің

реакциясы және ДНҚ өзіндік екі еселенуі жүреді

Алған білімді қайталау және бекіту

Қажетті сөздерді қойыңыз

РНҚ құрамында…қанты болады

ДНҚ құрамында… азоттық негіздері бар;

ДНҚ және РНҚ …. бар;

ДНҚ … азоттық негізі жоқ.

РНҚ молекулаларының құрылымы… түрінде

ДНҚ жасушаның … орналасуы мүмкін.

РНҚ қызметі:…

РНҚ құрамында … азоттық негіздері бар;

ДНҚ құрамында… қанты бар;

РНҚ құрамында … азоттық негізі болмайды

ДНҚ молекуласының құрылымы … түрінде

12. ДНҚ мен РНҚ мономерлері …болып табылады;

13. РНҚ жасушаның … орналасуы мүмкін.

14.ДНҚ қызметі:…

(рибоза)

(А,Г,Ц,Т)

(А,Г,Ц,қант, Ф )

(У)

(нуклеотидтер тізбегі)

(ядрода, митохондрияда, хлоропластарда)

(нәруыз синтезіне қатысу)

А,Г,Ц, (У)

(дезоксирибоза)

(Т)

(қос спираль)

(Нуклеотидтер)

(ядрода, митохондрияда, хлоропластарда)

(тұқымқуалаушылық ақпаратты сақтау және беру)

Өзіңді тексер!

Б

Г

В

В

Б

А

Г

Б

Б

А

В

А

Г

Г

В

Қорытынды

Нуклеинқышқылдары: ДНҚ мен РНҚ

ДНҚ – полимер. Мономер – нуклеотид.

Молекулы ДНК обладают видовой специфичностью.

ДНҚ молекуласы-қос спиральді, сутектік байланыстармен байланысады.

ДНҚ тізбегі комплементарлық тізбек бойынша құралады.

ДНҚ жасушада үнемі болады.

ДНҚ қызметі– тұқымқуалаушылық ақпаратты сақтау және беру

Қолданған ақпарат көздері

Каменский А. А., Криксунов Е. А., Пасечник В. В. - Учебник Общая биология 10-11 классы – М.: Дрофа, 2006

Мамонтов С. Г., Захаров В. Б. – Общая биология: учебное пособие – М.: Высшая школа, 1986

Бабий Т. М., Беликова С. Н. – Нуклеиновые кислоты и АТФ // «Я иду на урок» // М.: «Первое сентября», 2003

ЕГЭ 2011 Биология // Учебно-тренировочные материалы для подготовки учащихся./ Г. С. Калинова, А. Н. Мягкова, В. З. Резникова. – М.: Интеллект-Центр, 2007