Тіл туралы өлеңдер

Қазақ ақындарының ана тілі туралы жазған ең үздік шығармалары. Топтамада Мұхтар Шаханов, Тұманбай Молдағалиев, Сұлтанмахмұт Торайғыров, Мағжан Жұмабаев, Ілияс Жансүгіров, Қадыр Мырза Әли, Мұзафар Әлімбай сияқты қазақ әдебиетінің белді тұлғаларының туындылары бар.
Өлеңдер
Толық

Абыл Тілеуұлы (Билер мен бектерге айтқаны)

Абыл бірде билер мен бектердің алқасына кездеседі. Олар ақыннан өсиет, насихат өлең сұрайды. Сонда Абыл айтыпты:

Өлеңім сұр жорға аттың сүргініндей,
Қаңтардың қар бораған үргініндей.
Жаманмен мың күн....
Өлеңдер
Толық

Абыл Тілеуұлы (Орғи-орғи жүгірген)

Тілеумағанбет өлгенде әкесі Бектұрлыға тұспалдап айтқанына түсіне қоймағасын, Абыл осылай айтуға мәжбүр болыпты:
Орғи-орғи жүгірген
Ор қояннан жүйрік жоқ.
Сәті түсіп....
Өлеңдер
Толық

Абыл Тілеуұлы (Тілеумағанбетпен қоштасуы)

Тілеумағанбет Абыл ақынмен әрі ағайын, әрі қадірлес адам екен. Тілеумағанбет өліп, соған там тұрғызып жатырған кезде Абыл келеді. Ескерткіш біткесін, дұға оқып, қимас ағайынымен қайғыра қоштасыпты:
Жарылар – сегіз арыс .....
Өлеңдер
Толық

Алғашқы ұстазға шәкірт алғысы

Білімнің жинай білсек бүгін нәрін,
Ұстаздың еңбегі деп ұғынғаным.
Алғашқы ұстаз, бір сіздің арқаңызда,
Бұл күнде шарлай алсақ білім бағын.

Бір сізді теңеуменен бәрі асылға,
Біледі, ұғады ұстаз...

Өлеңдер
Толық

Күләш Ахметова (Ана тілі)

Өнер дерті көтеріп ыстығымды,
Өлең жазып өткіздім қысқы түнді.
Барлық тілді білем мен, Муза келсе,
Адам түгіл түсінді құс тілімді.
Бұл сөзіме айтпассың дау, қарағым,
Бір құдірет барлығын баурағаным.......
Өлеңдер
Толық

Ауыр тиді

Соққы болды, сотпардан оқтар ұшты'
Оқтар келіп жүрегімді тіліп кетті.
Сізімімді аямай қорлап кетті,
Маxаббатқа құрғыр-ай қол қойылды.!

Қатты батты
Жүрегіме бір сезім шарпылатты,
Аяқ астты шаң етті....
Өлеңдер
Толық

Жамбыл Жабаев (Жаз тілі)

Дидары жаздың жарқырап,
Жадырап күлді тағы жер:
Жасанған жасыл жау-жарақ,
Жайнады жазша жауынгер.
Трактор елде аршындап,
Бұзылды тыңдар, не бір бел:
Сіңіріп дәнді топырақ
Құлпыртты қырды егіндер.....
Өлеңдер
Толық

Мұқағали Мақатаев (Тілектеске)

Ей, бауырым!
Көтерсеңші, көтерсеңші басыңды.
Алатаудың асқарына күннің нұры шашылды.
Қыз-тіршілік, міне тағы мойыныңа асылды,
Асылды да саусағымен сипағандай шашыңды. .....
Өлеңдер
Толық

Фариза Оңғарсынова (Тілеулестерге)

Уайым көп, ойым да алаң, жаным да алаң,
жырым жоқ баяғыдай жалындаған.
От сезім, өрт күтетін тілеулестер,
жазғырып қарамаңдар бәрің маған.
Жүргенде жүйке тозып, шаршаулы үнмен,
сендерді ойыма алып,
аңсап жүрген....
Өлеңдер
Толық

Еркектерім......

Тектілер мен батырлардың ұрпағы,
Қайда бүгін жігіттердің сұлтаны?
Асау атты бағындырған ерлерім,
Бір қатынды бағындырмай құлады.

Әлсізденіп майдаланып барады,
Балақтары қысқаларға....
Өлеңдер
Толық

Ілияс Жансүгіров (Жетерміз бе тілекке)

Ақылдың аузын шарт байлап,
Қосылуға серт ойлап,
Бердік билік жүрекке.
Алдымызда асқар тұр,
Ауыр, ауыр тастар тұр,
Тұрмыз әзір түнекте.
Сол асқарды асқанша,
Сол тастарды басқанша,
Талай бейнет шегерміз......
Өлеңдер
Толық

Ілияс Жансүгіров (Ұштасқан үш тілек)


Еркі желдің еркінде,
Ел емес едім, ебелек.
Өткен күнде белгі жоқ,
Айтып - айтпай не керек.
Ебелек болсаң күн қайда
Еркіңше көктеп, гүлдемек?
Арынды дауыл асқақтап,
Көтерілмек, гулемек.
Қарысар қайрат қайда бар,
Ебелек бірге шүу демек. .....
Өлеңдер
Толық

Ертілеудің өлер алдында айтқаны (Қазақ ауыз әдебиеті)

Өсиет мен айтайын, ағаларға,
Өзімнен жасы кіші балаларға.
Шықпассың еш қызметсіз иман жимай,
Жиылып шайтан, жындар қамаларға.
Дүние фәни адам малын жияр,
Зекетін, пітірімен бермей тияр.
Бір күні ғазәзіл келсе жетіп,
Қызығын сұм дүниенің сонда қияр.
Ғазәзіл оң иығыңа мінгеннен соң,
Шынымен жан аларын білгеннен соң.
Бір Құдай ажалымды кешіктір деп,
Шынымен тілек тілер Алласынан.
..............................................
Әзіргі қолдың жұмыласынан.
Бір Құдай хақтығынан жанын алар,
Артында жиған малы жүмілә қалар.
Аларсың өсиетім тамам бірдей,....
Өлеңдер
Толық

Жеңге тілегі

Аға барда жайыңды әр кез ұғатын,
Сондықтан да бағаң биік тұратын.
Сен де енді мақсаты мол өмірден
Қалап апсың қыз жолының мұратын.

Шежіресін тауыспастан өтпек күн,
Тәлімі бар сені өсірген мектептің,
Ерке болдың, кішкентай....

Өлеңдер | Құттықтау, тілектер
Толық

Достар тілегі

Сен туған күн жүзге нұр боп бірге енді,
Шаттық күнді тойлайтұғын күн келді.
Сол үшін де барлығымыз қуанып,
Достығымыз жаңарған бір түрге енді.

Сені бүгін бәріміз де ұғындық,
Туған күннің бізден....

Өлеңдер | Құттықтау, тілектер
Толық

Ана тілегі

Аға-інінің бауыры едің, гүлім сен,
Бойжетіпсің, ой түбіне үңілсем.
Қызым менің, жаңа өмірге жол салдың,
Баққа ұмтылып бара жатсың бүгін сен!

Қызым менің, анаңның бір бөлшегі,
Сенің жолың болсын....

Өлеңдер | Құттықтау, тілектер
Толық
1 2 3 4 5 6 7 8