Жарықтың электромагниттік табиғаты. Жарық жылдамдығы. Физика, 11 сынып, сабақ жоспары.

Мұғалімнің іс-әрекетінің формасы мен әдістері

Сабақтың мазмұны

(барысы)

Оқушының іс-әрекетінің формасы мен түрлері

Оқушылардың назарын сабаққа аударту үшін ортақ сұрақ қою. Жңа сабақта жарық жылдамдығының қалай есептелгенімен танысатындығымызды хабарлау.

• Ұйымдастыру кезеңі:

Найзағай пайда болғанда (күн күркірегенде) алғаш байқалатын қай құбылыс байқалады:

дыбысты есту ме, әлде жарқылды көреміз бе?

Оқу құралдарын түгелдеу, ортақ сұраққа дәлелді жауап іздеу. Сабақтың оқу мақсатын болжау. Дыбыс пен жарықтың жылдамдығының мәнін ескеру

Оқушыларды қатарлар бойынша 4 топқа бөлу:

1. интерференция

2. дифракция

3. поляризация

4. дисперсия

Оқушылардың деңгейлік тапсырмаларды орындау белсенділіктерін анықтау, бағалау.(Қосымша 1)

Үй тапсырмасын тексеру:

-міндетті деңгей:

Жарықтың толқындық құбылыстарын

ажырату және мысалдар келтіру;

-лайықты деңгей:

Жарықтың толқындық қасиеттерінің байқалу шарттарын белгілеу, ажырату;

-жоғары деңгей:

Оптикалық құралдарды қолдана отырып жарықтың толқындық құбылыстарын өзіндік демонстрациялау;

Жарықтың интерференция, дифракция, поляризация және дисперсия құбылыстарын өзара салыстыру, әр құбылысты өзіндік демонстрациялап құбылысты түсіндіру

Жаңа сабақтың мақсатымен таныстыру.

Көлеңкені сыныптан бақылату, оның пайда болу себептерін қарастыру.

Көлеңке түрлерін арнайы анимация көмегімен салыстыру (Қосымша 2).

Айдың және Күннің тұтылуларын Теллур моделі көмегімен демонстрациялау арқылы толық және жартылай тұтылулардың себебін түсіндіру.

Оқушыларға парталасымен жұптық тапсырма беру:

Жарық жылдамдығын астрономиялық әдістер арқылы анықтауларға шолу жасау.

Презентация (Қосымша 3) көмегімен Оле Ремер, Арман ипполит Луи Физо және 1923 жылы Майкельсонның жарық жылдамдығын анықтау тәсілдеріне сипаттама беру.

Қазіргі жарық жылдамдығын анықтау тәсіліне қорытынды жасау.

• Жаңа сабақтың түсіндіру:

Көлеңкенің анықтамасының мағынасын ашу.

Жарықтың түзу сызықты таралуынан Күнмен жарықтанған планеталар мен оның серіктерінің көлеңкелер мен ала көлеңкелер беретінін баяндау.

В.Г. Фесенков атындағы Астрофизика институтының ашылу тарихына қысқаша шолу жасау.

Айдың және Күннің тұтылу құбылыстарын көлеңке құбылысымен байланыстыра дәлелдеу.

Күннің толық тұтылуы біржарым жыл ішінде қайталанатын және белгілі бір аумақта ол құбылыстың қайталануы сирек кездесетінін лазерден Жер моделіне түрлі бұрышпен жарық түсіру арқылы көз жеткіздіру.

Соңғы жылдардағы Күннің тұтылуына статистикалық қосымша мәліметтер беру.

Жарық жылдамдығын эксперимент арқылы анықтауларды топтастыру:

• Жарық жылдамдығын астрономиялық әдістер арқылы анықтау
• Жарық жылдамдығын лабораториялық әдістер арқылы анықтау

Г.Галилеоның бірінші болып жарықтың жылдамдығын анықтаудағы әрекетінің сәтсіз аяқталу себебін уақыттың өте аз шамаға өзгеруімен байланыстыра түсіндіру

Жарық жылдамдығын анықтаудағы физик-астрономдардың зерттеу әдістерінің ерекшелігін, қолданған құралдардың қызметін және есептеу нәтижелеріне сандық талдаулар жасау.

Көлеңке түрлерін ажырату. Сыныптан толық және ала көлеңкелерді табу.

Астрофизика институтының, және обсерваторияның кешігіп салыну себебін анықтау.

Ай мен Күннің тұтылу уақыттарын салыстыру, алшақтық себебін түсіндіру

Жылдамдықты анықтау тәсілін қайта жаңғырту.

Жарық жылдамдығын анықтау тәсілдерінің

бір-бірінен ерекшелігін айқындау.

Оқулықтағы мәліметтермен танысу.

Оқушыларға дифференцациялық

тапсырмаларды тарату және орындау алгоритмін түсіндіру.

(Қосымша 4)

Оқушыларды тапсырмаларды орындау белсенділіктеріне қарай бағалау.

Сыныптағы жоғары деңгейдің тапсырмасын үздік орындаған оқушыларды ерекше атап өту.

• Жаңа сабақты бекіту:

-міндетті деңгей:

Күннің және Айдың тұтылуларын өзара салыстыру

-лайықты деңгей:

Арнайы кестеге физик, астроном ғалымдардың жарық жылдамдығын эксперименттік тәсілмен анықтау барысы мен нәтижелерін жинақтап топтастыру. Анықтау нәтижелеріне сандық талдаулар жасау.

Cабақтың шығармашылық кезеңі:

Жарық жылдамдығын анықтаудың өзіндік тәсілін ұсыну. Арнайы құралдың сызбанұсқасын салу.

Деңгейлік тапсырмаларды таңдауы бойынша орындау.

Оқулықтағы мәліметтермен жұмыс істеуге шапшаң бағдарлану

Жұптық тапсырмасын сыныпқа презентациялау

Оқушыларға геометриялық оптика заңдарын білудің маңызына көз жеткізе отырып кәсіби бағдар беруді жүзеге асыру

Қорытынды: оптикалық құрылғылар мен кейбір бақылау зерттеу құралдарының жасалыну тәсілдерінде жарықтың түзу сызықты таралу заңының қолданылуы ескерілетіндігін қорытындылау.

Астрофизикалық зерттеулер жүргізу үшін телескоптың қолданылуын, аспан денелерінің тұтылуларын оқып үйренудің болашақ астрофизиктер үшін зор маңызы бар екендігін баса айту.

Оптикалық приборлар жасау саласына мамандардың тапшы екендігін ескерту. Теориялық білімнің практикада қолданылуына себепші болу.

Жарықтың түзу сызықты таралу заңының қолданылу салаларына мысалдар келтіру, осы заңды білудің маңызына қорытынды жасау.

Үй тапсырмасын орындау алгоритмін түсіндіру

Үй тапсырмасы: § 4.8.

М.д.

Пысықтау сұрақтары №1-6

Л.д.

Сағымның пайда болу себептері мен түрлерін түсіндіру

Ж.д.

Жарық жылдамдығын жаңаша анықтау тәсілін ұсыну (жарықтың судағы таралу жылдамдығын дифракциялық тор көмегімен анықтау тәсілін өзіндік тексеру)

Рефлексия

Рефлексия – «кері байланыс»;оқушылар өз іс- әрекеттерін бағалайды. (өзін – өзі бақылау).

Дәптерге, күнделікке жазып алу. Қосымша әдебиеттер тізбесімен танысу