Ақпараттық жүйелер(АЖ) – экономикалық объектіні басқаруға қажетті ақпаратты жинау, сақтау, жаңарту, өндеу және шығарып беру жүйесі. Экономиканы басқарудың әр түрлі деңгейлері мен салаларына қызмет көрсететін АЖ – ның айырмашылығына қарамай, олар келесі ерекшеліктермен сипатталады:
- экономикалық ақпараттың негізгі құрамдық өлшем бірлігін экономикалық корсеткіштер мен құжаттарды өндеуге бағытталуымен;
- мәліметтерді үлгілік (модельдік) өңдеу мен есеп айырысу–есептеу кезеңінің байланыстылығымен;
- уақытқа қарай – экономикалық есептер мен оның шешімдерін қажетті мәліметтермен жабдықтау зәрулігімен;
- уақытша іс тәртібімен әкімдік–үйымдастыру құрылымына басқарылатын жүйені қатар тізу қажеттілігімен.
Қазіргі уақытта әр түрлі мақсатта қолданылатын АЖ–ның көптеген саны қызмет етеді. Олардың бір–бірінен өзгешелігі келесі белгілермен түрлендіріледі:
- басқару объектісінің сипатымен;
- АЖ–ны тұрғызу мен жұмыс істетудің жинақталған тәжірибесімен;
- басқару және басқарылушы жүйелерінің құрылымымен;
- мәліметтерді жинауда, өткізіп беруде және өндеуде қолданылатын жабдықтармен;
- АЖ–ны басқару объектісінің жетекшілік тұрғысымен және т.б.
АЖ – бұл ақпараттық жүйелер жобасы мен акпаратты-есептеу жүйесінен (АЕЖ) тұратын күрделi жүйе.
Мұндағы АЖ жобасы – бұл АЖ-ны тұрғызу мен жұмыс iстету шешiмдерi сипаттап жазылған техникалық құжат.
Ал, АЕЖ - деп ақпараттық жүйелер жобасын жұмыс iстетуге бағытталған ұйымдастыру-техникалық кешенiң түсiнуге болады. АЕЖ мәлiметтердi жинауды, өткiзiп берудi, өңдеудi, сақтауды, жинақтап толтыруды және шығарып берудi АЖ жобасындағы шешiмдерге сәйкес ....

Атлант мұхитын ежелгі гректер Африканың солтүстік батысындағы Атлас (Атлант) тауына байланысты атаған. Мұхит солтүстіктен оңтүстікке қарай 15 мың км шамасында. Мұхиттың теңіздермен қоса есептегендегі жалпы аумағы 91,6 млн. км², орташа тереңдігі 3597м., суының көлемі 329,7 млн. км³.
Жұмыстың мақсаты – Атлант мұхитына жалпы сипаттама бере отырып, мұхиттың зертелу тарихына, рельеф және геологиялық құрылымына, климаты мен гидологиялық режимі органикалық дүнтесі, мұхитта жүргізідген шаруашылық әрекет түрлерімен танысу.
Жұмыстың міндеті – Атлант мұхитының физикалық – географиялық жағдайын сипаттап, қазіргі таңдағы соңғы ғылыми ашылулар, жаңалықтар мен өзгерістерді толық қарастыру.
Жұмыстың өзектілігі – Атлант мұхиты адамзат өмірінде ерекше маңызды орын алып отырғандықтан оны шаруашылыққа пайдалану
мұхиттың жалпы климаты, гидрологиялық режимі, органикалық дүниесіне әсерін анықтап, оны шешу жолдарын көрсету.
Жұмысты орындау барысында Б.Хейзен, М.Тарп, М. Юинг
« Дно Атлантического океана » оқулығы мұхиттың рельефі мен геологиялық тарихын сиапттауда мәліметтің басты көзі болып табылады. Мұхиттың физикалық – географиялық жағдайы, климаты мен


гидрологиялық режимі жайлы мәліметтер А.В.Рябчиковтың « Физическая география материков и океанов » әдебиетінен негізге алынды. ....

Атлант мұхитын адамдар ежелгі уақыттан игере бастаған. Мұхит пен оның теңіздерінің жағаларында әртүрлі дәуірлерде Ежелгі Грецияда, Карфагенде, Скандинавияда теңізде жүзу орталықтары пайда болған. Ұлы Географиялық ашулар дәуірінен бастап, Атлант мұхиты жердегі басты су жолына айналды.
Атлантиканың табиғатын комплексті зерттеу ХІХ ғасырдың аяғында ғана басталды. «Челленджер» кемесімен ағылшын экспедициясы мұхиттың тереңдігін өлшеді, су массасының қасиеті жөнінде, органиклық дүниесі туралы материал жинады. Оны зерттеуге орыс, одан кейін советтік мұхит зерттеу экспедициялары елеулі үлес қосты. Әсіресе, Халықаралық геофизика жылы кезеңінде
көптеген деректер алынды. Ол 1957 – 1958 жылдар болатын. Қазіргі кезде көптеген елдер ғалымының 40 кемеден тұратын экспедициялық эскадрасы су массасының қасиеттерін, мұхит
түбінің жер бедерін зерттеуді жалғастырып келеді. Мұхитты зерттеушілер мұхиттың атмосферасымен өзара әсерін бақылап білуде,
Гольфстрим мен басқа ағыстардың табиғатын зерттеуде. «Витязь» ғылыми - зерттеу кемесі бұл жұмысқа белсене қатысуда.
Атлант мұхитының зерттелу тарихы 3 кезеңге бөлінеді.

Ежелгі дәуірден 18 ғасырдың ортасына дейінгі 1 – ші кезеңде, көптеген саяхатшылар теңізшілер мұхиттың шекарасын, мөлшерін, құрлықпен ара қатынасын анықтаумен айналысты. Соның ішінде, атап айтар болсақ финикиялықтар, карфагендіктер. 9 - 10 ғасырларда нормандықтар Исландия, Гренландия, Солтүстік Америка жағалауларына дейін жүзіп барған. Ал славян халықтары болса орта ғасырларда Балтық теңізі бойынша жүзіп өткен. 15 ғасырларда испандықтар мен португалдықтар Индия мен Қытайға саяхаттар жасай бастады. Солардың ішіндегі ең танымал саяхатшылар: Б.Диаш, Васко-да-Гама, Х.Колумб, Дж. Кабот, Ф.Магеллан, Дж. Дейвис, Г.Гудзон, Баффин т.б.
1520 жылы Ф. Магеллан бірінші рет дүние жүзін айналып өткен саяхатында Магеллан бүғазы арқылы Атлант мұхитынан Тынық мұхитына өткен болатын. ....

Тәжірибе – теориялық негізде алынған білімді іс жүзіндегі нақты қимылдармен салыстыру болып табылады. Сол мақсатта мен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Салық комитетінің Астана қаласының Салық департаменті Алматы ауданы бойынша салық басқармасының «Салық төлеушілерді тіркеу» бөліміне өндірістік тәжірибеге жіберілдім. Тәжірибеде зерттеу обьектісі болып – бөлімнің нақты жасайтын жұмысы, бөлімнің мемлекеттік бюджетті қалыптастыруда нақты рөлі және басқа да бөлімдермен, органдармен, субьекттермен қатынасы болды. Тәжірибе өту барысында мен оқу орнының қатаң тәртіпте ескерткен этикалық ережелерін сақтадым:
 корын қызметкерлерінің, мекеменің ішкі тәртіп ережелріне бағыну, мәдениетті болу;
 өндірістік тазалықты, техникалық қауіпсіздікті, еңбек қорғау ережелерін қатаң сақтау және білу;
 орындалатын жұмысқа және оның қорытындыларына жауапты болу;
 тәжірибе бағдарламасында қарастырылған тапсырмаларды толық орындау;
 мекеменің мәдени-шаралық, қоғамдық жұмысқа белсенді қатысу.
Өз кезегінде тәжірибе уақытында тәжірибеге жіберіу туралы үшжақты келісімшартта көрсетілгендей келесідей міндеттерді орындауға тырыстым:
 салық комитетінің жұмыс істеу уақытын бұзбауға
 жұмыс орнында өзіме тапсырылған жұмысты орындауға, оның нәтижесі мен орындалу сапасына жауап беруге;
 бекітілген қалып бойынша күнделік жүргізуге және оны күн сайын тәжірибе жетекшісіне тексеріске және қол қоюға тапсыруға;
 колледжге сәйкес келетін қосымшалары мен тәжірибе нәтижесі туралы жазбаша есеп беруге.
Бұл тәжірибе есебінде ең алдымен бөлімнің экономикалық мәні, басқарылу құрылымы, салық басқармасы ішінде алатын орны, мемлекеттің салық саясатын жүзеге асыруда маңыздылығы, бөлімаралық қатынастары, жасалатын жұмыстарына сай жіктелуі, жұмысын ұйымдастыруды автоматтандыру мәселелері қарастырылған. Мақсатым – жинақтаған мәліметтерді теориялық негізде жинаған мағлұматтармен салыстырып, түйсігімде қалыптасқан қателіктерді түзете отырып, бөлімнің жұмысын толық атқаруды үйрену. ....

Триггерлер деп – электрондық қондырғы көмегімен екілік ақпарат саналып, жазылатын және сақталатын қондырғыны айтамыз. Триггер 1 және 0 екі тұрақты күйде болады.
Триггерлер: RS, D,T,JK,VD және VT болып ажыратылады.
Триггерлерді ақпараттарды қабылжау мүмкіндіктеріне, құрастыру негіздеріне, функционалдық мүмкіндіктеріне қарай бірнеше топтарға бөлуге болады.
Ақпараттарды қабылдау мүмкіндіктеріне қарай триггерлер асинхронды –үйлестірілмеген және синхронды – үйлестірілген болып екіге бөлінеді.
Реакция кезеңдеріне кіріс сигналында триггер асинхронды және синхронды.
Асинхронды триггерлер кірістерінде дабыл пайда болысымен жұмыс істей бастайды.
Синхронды триггерлер кіріс арналарында дабылдары пайда болса да жұмысқа қосылмай, олар жұмысқа тек үйлестіргіш дабылдың әсерінен ғана қосылады. Үйлестіргіш арнасын С әрпімен белгілейді.
Функционалдық мүмкіндіктеріне қарай триггерлер мынадай топтарға бөлінеді. Триггердің сезімталдығы оны бір күйден екінші күйге көшіру үшін оның кіріс арнасына түсірілуге қажетті дабылдың ең аз шамасы.
Триггердің сипаттамалары мыналар:
- кіріс арналарына түскен ақпараттарды өлшеу жылдамдығы;
- сезгіштігі;
- тұтынатын қуаттың шамасы;
- сыртқы бөгде – жағымсыз дабылдарға қарағанда орнықтылығы;
- дабылдарды өңдеу әдістері – функционалдық мүмкіндіктері.
Дабылдарды өңдеу жылдамдығы триггердің бір өлшем уақыттың ішінде бір күйден екінші күйге көшу жиілігімен анықталады. Ол жүздеген мегагерцтің маңында орналасады.Сыртқы бөгде жағымсыз дабылға қарағанда орнықтылығы триггерлердің дұрыс жұмыс жасау мүмкіндіктерінанықтайды.Триггердің атқаратын қызметі оның өңдей алатын дабылдарының санымен, яғни кірістерінің санымен анықталады.
Т-триггердің ақпа-лездік күйі оның сол сәттегі – сол кезеңдегі оның кіріс арналарындағы дабылдармен анықталмай, оның өткен алдындағы уақыт кезеңдеріндегі күйлерімен анықталады. ....

Delphi визуалды программа құру системасы қәзіргі кезде үлкенсұраныстарға ие .Бұл программаны жаңа бастап жүрген мамандар мен системалы програмистер қолдана алады. Ақпараттық жүйе қиын қосымшаларын жетілдіруге пайдаланылып жүр.
Delphi тез және жеңіл түрде қосымшаларды өңдейді.Бұған қоса мәліметтер базасын құруда да.Бұл система қолданбалы интерфеис құру үшін жетілдірілген мүмкіндік.
Delphi программасын әдетте қосымшаларды тез арада құру системаларының біріне жатқызамыз.Сонымен қатар бұл система Қазіргі кездегі барлық мүмкіндіктерді қамтыған.Мысалы Microsoft Accese және Visual Fox Pro сияқты программалар.Бұл ыңғайлы түрде инструментальды программа көмегімен қосымшаларды құруға ,Мәліметтер базасына визуалды сұрақнама даиындауға,Сонымен қатар Мәліметтер базасында SQL-сұраныс жасауға қолданылады.
Локальді және өшірілген мәліметтер Базасында қоымшалармен жұмыс құру үшін Delphi қолданылады.Бұған қоса мәліметтер базасын интернетте жариалайды. Осы күнгі технологиядағы кең көлемді инструментальді жинақтармен қамтылған Оның ішінде «клиент-сервер» технологиясы-да қамтылған.
Көп жағдайда қандай-да болмасын кәсіпорындарды жетік қадағалап отыру үшін дамыған ақпараттық жүйе қолданылып жүр.Ақпаратты өңдеуде автоматтандырылған процесс жинағы пайдаланылады .Бүгінгі күнге ақпараттық жүйе формасы болып мәліметтер банк ....

Компьютерді қамтамасыз ету барысында әр түрлі себептерге байланысты қатты дискідегі бірқатар ақпараттар жоғалуы немесе жойылып кетуі мүмкін.
Ақпараттарды компьютерлік вирустардың жойып жіберуі, дұрыс түзетулер енгізбеу немесе кездейсоқ жағдайда файлдарды өшіріп және т.б. жағдайлар, қатты дисктың бұзылуына әкеп соғады. Осындай жағдайларды болдырмау үшін қолданып жүрген файлдардың көшірмесі немесе жүйелі түрде өзгертілген файлдың көшірмелерін жаңартып отыру керек. Ақпараттарды сақтау үшін олардың көшірмесін алу керек. Файлдар қанша орын алса, көшірмелерде сонша орын алады және де керекті файлдарды көшіріп алу үшін көп дискета керек болады. Мысалы: қатты дискідегі сыйымдылығы 1,2 Гбайт файлды көшіріп алу үшін әрқайсысының сыйымдылығы 1,44 Мбайттан тұратын 854 дискета керек. Мұндай саны көп дискетпен жұмыс істеу және көшірмелерді жасау өте қиын .
Файлдарды архивтеуге арналып жасалған программаларды көшірме жасау барысында пайдалану тиімді болады. Бұл программалар дискетадағы орынды үнемдеп, қатар қолданып отырған файлдарды бір архивтік файлға біріктіруге көмектеседі. Бұл архивтерді енгізуді едәуір оңайлатады.
Архиваторлар файл көлемін 10-70 пайызға дейін кішірейтуге мүмкіндік береді .
Архивтік программалар бір-бірінен қысылған файлдардың форматымен, жұмыс істеу жылдамдығымен, архивке орналастырғандағы файлды қысу деңгейі сияқты әртүрлі мүмкіндіктерімен айрықшаланады. ....

Delphi визуалды программа құру системасы қәзіргі кезде үлкенсұраныстарға ие .Бұл программаны жаңа бастап жүрген мамандар мен системалы програмистер қолдана алады. Ақпараттық жүйе қиын қосымшаларын жетілдіруге пайдаланылып жүр.
Delphi тез және жеңіл түрде қосымшаларды өңдейді.Бұған қоса мәліметтер базасын құруда да.Бұл система қолданбалы интерфеис құру үшін жетілдірілген мүмкіндік.
Delphi программасын әдетте қосымшаларды тез арада құру системаларының біріне жатқызамыз.Сонымен қатар бұл система Қазіргі кездегі барлық мүмкіндіктерді қамтыған.Мысалы Microsoft Accese және Visual Fox Pro сияқты программалар.Бұл ыңғайлы түрде инструментальды программа көмегімен қосымшаларды құруға ,Мәліметтер базасына визуалды сұрақнама даиындауға,Сонымен қатар Мәліметтер базасында SQL-сұраныс жасауға қолданылады.
Локальді және өшірілген мәліметтер Базасында қоымшалармен жұмыс құру үшін Delphi қолданылады.Бұған қоса мәліметтер базасын интернетте жариалайды. Осы күнгі технологиядағы кең көлемді инструментальді жинақтармен қамтылған Оның ішінде «клиент-сервер» технологиясы-да қамтылған.
Көп жағдайда қандай-да болмасын кәсіпорындарды жетік қадағалап отыру үшін дамыған ақпараттық жүйе қолданылып жүр.Ақпаратты өңдеуде автоматтандырылған процесс жинағы пайдаланылады .Бүгінгі күнге ақпараттық жүйе формасы болып мәліметтер банкі қалыптасқан.
Көліктің негізгі эканомикалық көрсеткіштері: Жалпы қосылған құн эканомика салалары деңейінде тауарлар шығарып,қызметтер көрсету мен аралық тұтыну арасындағы аиырмашылығы ретінде есептеледі.»Жалпы» термині көрсеткішке өндіріс процесінде негізгі капиталдың тұтынылған енгізілгенін көрсетеді. ....

Тақырыптың көкейтестілігі. Қазақстанның тәуелсіздік және егемендік алуына байланысты, өскелең ұрпаққа білім мен тәрбие беру мәселесін қоғам дамуының қазіргі кезеңінің талаптарынан туындап отырған міндет және мақсаттарға орай жан-жақты жетілдіру қажет болып отыр.
Әрине, бұл білім беру жүйесінің барлық буындарына, соның ішінде бастаушы буынға, зор жауапкершілік жүктейді. Өйткені, білім мен тәлім-тәрбиенің негізгі бастаушы метепке қаланады.
Осы бағытта біршама шаралар жүзеге асырылуда. Атап айтқанда: бастаушы мектепке оқытылатын пәндерден жаңа мемлекеттік стандарт, бағдарламалар жасалып, соларға сәйкес төлтума оқу-әдістемелік жиындықтар жазылды, демек, оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың жаңа жүйесі мектептердің тәжірибесіне енгізілуде, яғни педагогикалық ғылымның озық идеяларымен жинақталған құнды тәжірибелердің нәтижелері өзгерген және жаңа жағдайларда өзінің қолданысын табуда.
Осындай күрделі мәселенің дұрыс шешілуі ұстаздардың теориялық білімінің және кәсіби мамандығының деңгейіне тәуелді. Сондықтан, оқушыларға тек қана білім берумен шектеліп қалмай, қазіргі заман талабына сай тәлім-тәрбие беретін, яғни халқымыздың тарихы, мәдениеті, салт-санасы, әдет-ғұрпы, педагогикасымен таныстырып, ой-өрісін, қабілетін жан-жақты дамытуға толық мүмкіндік туғызатындай дайындығы бар мамандар дайындаудың қажеттігін ескеруге тура келеді.
Бастаушы мектептің осындай талапқа сай мұғалімдерін дайындау педагогикалық колледждердің, жоғары оқу орындарының бастаушы оқыту педагогикасы мен әдістемесі факультеттерінің үлесіне тиюде. Осы оқу орындарының әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері болғанмен, бастауыш мектептің болашақ мұғалімдерін дайындауға қатысты алғанда, ортақ міндетті шешуіне тура келеді, яғни кәсіби мамандыққа қажетті білім, білік және дағдылармен жан-жақты қаруландыру мақсатын көздейді. Осыған орай «Бастаушы сыныптарда мамтематиканы оқытудың әдістемесі» атты курс оқытылып, үйретіледі. ....

Жер көлемі - 2,8 млн. км2.
Халқы - 34,7 млн. адам. (1996 ж ).
Аргентина - Латын Америкасындағы ірі және әлеуметтік – экономикалық тұрғыдан алғанда дамыған мемлекеттердің бірі. Оңтүстік Асмерика материгінің оңтүстік – шығыс бөлігін, Отты жер аралының шығыс жағы және жақын бас аралдарды алып жатыр және де Мальвин аралдарына өз құқықтарын жариялауда. Оның құрлықтағы шекаралары табиғи шекаралар арқылы өтеді: Чили және Боливиямен - Анд арқылы, Парагвай, Бразилия және Уругваймен - Пилкомайо, Парагвай, Парана, Уругвай өзендерімен өтеді. Аргентина шығысында Атлант мұхитына тікелей шыға алады: жағалық сызығының ұзындығы 2,5 мың. км. Жағалары аз тілімденген, тек қана Ла – Платаның жазық эстуариі құрлыққа 320 км еніп жатыр.
Конституция бойынша Аргентина - федеративті республика. Мемлкет және үкімет басшысы - президент. Президент бес жылға сайланады, екі рет сайлануға құқы бар. Заң шығару органы Ұлттық Конгрестің қолында. Ұлттық Конгресс президент тағайындайтын мемлекеттік хатшылардан тұрады. Провинцияларда өзін - өзі басқару органдары бар. Оларды губернаторлар басқарады. Әкімшілік жағынан Аргентина 23 провинцияға және 1 Федеральды округке бөлінеді. ....