Қозғалыс координациясына бағытталған қозғалмалы ойындар. Дене шынықтыру, 3 сынып, қосымша материал. 16 сабақ.

Әдістемелік нұсқаулық

Оқу үрдісін ұйымдастыру бойынша нұсқаулықтар.

Сабақтың кіріспе және дайындық бөлімдерінде оұушыларға алдағы жұмыс туралы көрсету арқылы ұсыну. Бұған презентацияны пайдалана отырып, сабақтың тақырыптары мен міндеттерін талқылау арқылы қол жеткізіледі. Қозғалыс кезінде және жаттығулар жасағанда балаларға қашықтықты және қауіпсіздік ережелерін сақтауды үйрету маңызды. Сабақтың негізгі бөлігінде, ойындарда міндеттерді орындаған кезде, ережелердің сақталуын бақылап, оқушылармен ойынның тиімділігін арттыру үшін талқылау керек. Сабақтың соңғы бөлігінде оқушылардың ағзасының функционалдық жүйелерін толқудан тыныштандыруға ауысу үшін төмен қарқындылық ойындары таңдалады.

Әдістемелік нұсқаулық

Қозғалмалы ойындарда моториканы және дағдыларды дамыту бойынша нұсқаулық

Балалық кезеңі баланың қозғалтқыш функцияларын, әсіресе оның физикалық қасиеттерін дамытуда маңызды рөл атқарады. Демек, баланың физикалық дамуы, физикалық дайындығы мен нәтижелілігін бақылау жүйесі қажет. Бастауыш мектеп жасындағы балаларды дене тәрбиелеу процесінде білім беру проблемаларын шешу: моторикалық дағдылар мен дағдыларды қалыптастыру, моторикалық және физикалық қасиеттерін дамыту, дұрыс позитивті дағдыларды қалыптастыру, гигиеналық дағдылар мен арнайы білімді дамыту қажет.

Физикалық (қозғалтқыш) қасиеттер - бұл баланың қозғалтқыш қабілеттерінің жеке сапалық аспектілері, оның моторика қабілеті. Олар белгілі бір әрекеттерде - негізгі қозғалыстарда (жаяу, жүгіру, секіру, өрмелеу, лақтыру), ойын, спорт түрлерінде көрінеді.

Осындай сапа әртүрлі әрекеттерді орындауда табысты айқындауы мүмкін. Мысалы, жылдамдықты жылдамдықпен қозғалту мүмкіндігі велосипедке жылдам жүргізуді, жүгіруді, жүзуді, велосипедпен жүруге мүмкіндік береді. Сондай-ақ оқушылардың күш-қуаты допты лақтырған кезде, өрмелеуде кезде жүгіру секіру кездеріндеде керек етеді.

Балалардың физикалық қасиеттері моторикалық дағдылар мен дағдылар арқылы көрінеді, және олардың дамуының жеткілікті деңгейіне байланысты. Моторика функциясының осы екі аспектісі тығыз өзара байланысты және бір-бірімен байланысты. Егер балалардағы моториканың қалыптасуы қозғалтқыш қасиеттерінің даму деңгейінің төмен деңгейімен белгіленсе, онда болашақта бұл қозғалысты дұрыс орындау дағдыларын бекітуге әкелуі мүмкін. Бастауыш мектеп жасындағы балаларға арналған қозғалыс жылдамдығы, ептілігі, күші, төзімділігі белгілі бір даму деңгейін талап етеді. Онсыз, балалардың әр түрлілігіне қарамастан қозғалысы үнемділікке, мақсатқа сай болмауға, дененің қабілеттерінің толық резервін көрсете алмайды.

Дене дайындығының деңгейі негізінен дененің функционалдық жүйелерінің мүмкіндігін көрсетеді. Дене сапасының жақсы көрсеткіштері (мысалы, жылдамдық) дененің жақсы функционалды күйінде, қолайлы эмоционалдық фоны бар. Өз кезегінде, денедегі шаршаудың немесе теріс эмоциялардың жинақталуымен қозғалыс жиілігі және олардың жылдамдығы елеулі төмендейді, моторика реакциясы баяулайды, дұрыс емес қозғалыстардың саны, әсіресе үйлестіру қиын болады.

Физикалық дайындықты бағалаудың объективтілігі негізінен физикалық қасиеттер мектеп жасына дейінгі балаларында жас ерекшеліктері мен даму ерекшеліктерін білу арқылы анықталады. Бұл ерекшеліктердің ең маңыздысы олардың ағзаның физиологиялық құрылымдарының қалыптасуының толық болмауы және сыртқы сезімтал кезеңдердің баланың физикалық даму динамикасының сыртқы әсерлерге қатысуының шарты болып табылады. Жас кіші мектеп оқушыларына тән қасиет дене пропорцияларының үлкен өзгермелілігі және дене функционалдық жүйелерінің біркелкі емес дамуы болып саналады. Мұның бәрі балалардың моторикалық дағдылар мен физикалық қасиеттердің дамуын диагностикалауға қабілеттілігіне сай қатаң әдістерді енгізу қажеттілігін талап етеді.

Негізгі физикалық қасиеттердің арасында икемділік, шыдамдылықтың әртүрлі түрлері, күші (бұлшық күшіне), жылдамдық (жылдамдық), олардың комбинациясы (жылдамдығы-күші), икемділігі және үйлестіру қабілеттері бар.

Икемділік тірек-қимыл қозғалысы. Адамның жаңа күделі үйлесімділігін тез меңгеру, өзінің қозғалыс әрекетін өзгертілген жағдайға байланысты тез басқаша құра алу қабілеттілігін – ептілік дейміз.

Ептілікті дамыту кезінде біз мынаай үш міндетті орындауымыз керек. 1. Күрделі қимыл қозғалыс үйлесімділігі қабілеттілігін күрделілендіре отырып жетілдіру. 2.Қозғалыс әрекетін өзгертілген жағдайға байланысты басқаша құра алу қабілеттілігін жетілдіру (спорттық қозғалмалы ойындар жағдайында). 3. Берілген қозғалыс әрекетін дәл қайталай отырып қабілеттілігін арттыру. Адамның жаттығуды үлкен амплетудамен орындай алу қабілеттілігін икемділік деп атаймыз.Өсу және даму барысында балалар қозғалысының негігі сапасы және үйлесімділік қабілеті қалыптасады. Жас кезеңдерінде олардың тиімді және нәтижелі өтуіне өзіндік сезімтал кезеңдері сәйкес келеді. Ол әрбір бұлшықет әр түрлі мерзімдік (гетерохронды) өтеді. Ептілік – дәл қимыл жылдам орындаудан құралады.

Гипокенезия мен гиподинамия дененің даму екпінін өзгертеді. Сондықтан олардың дене жаттығуларының және спорттық қимылдарының көп ерекшеліктері болады.Дене қуатының қасиетінің әрекетті даму және тәрбиелеу деген терминдер қолданылады. Даму термині дене қуатының қасиетінің табиғи өзгеру сипатының, ал тәрбиелеу қозғалыс қасиетінің көрсеткіштерін белсенді өсіру бағытын білдіреді. Дене қуатының қасиетіне-күш, төзімділік, жылдамдық, икемділік, ептілік жатады.

Күшті дамыту әдістемесі – сыртқы қарсылықты жеңу немесе бұлшық ет көмегімен оған қарсылық көрсетуді күш дейміз.

Жылдамдық және оны дамыту әдістемесі-дегеніміз белгілі бір уақыт ішінде жылдам қозғалыс әрекеті. Жылдамдық үш түрде пайда болады: Қарапайым және күрделі қозғалыс жауабының жылдамдығы, жалғыз қимыл жылдамдығы, қимыл жиілігі.

Төзімділік және оны дамыту әдістемесі– адамның жұмысты ұзақ, қарқынан азайтып орындай алуын төзімділік дейміз.

Адамға берілген қарқынды әрекетке және болдыруға қарсылық ету уақытын төзімділік өлшемі деп атаймыз. Төзімділікті анықтаудың, түзу және жанама деген екі әдісі бар.

Әдістемелік нұсқаулық

2-бөлім – Қозғалыс және спорт ойындар

Сабақ тақырыбы: Қозғалыс координациясына бағытталған қозғалмалы ойындар

Оқу мақсаттары:

3.1.2.2 Дене дамуы үшін қарастырылған түрлі дене жаттығуларын орындау кезінде қозғалыстарды қалай орындау керек екендігін білу және түсіну

Сабақтың мақсаты:

- Түрлі дене жаттығуларын орындаған кезде қозғалыстардың қалай орындау керектігін біледі және түсінеді

Бағалау критерийлері:

• дене жаттығуларын байланыстыра орындай отырып, қозғалыс машығын жақсарту жолдарын біледі;
• дене жаттығуларын байланыстыра орындай отырып, қозғалыс машығын жақсарту жолдарын түсінеді.

Сабақтың басы.

Сергіту сәті. Оқушылардың сабаққа қызығушылығын ояту. «Сәлемдесу» ойыны: Қазір біз сендермен ойын ойнаймыз, қимылды иез жасауларың керек. "Бастаймыз" деген белгі берілгенде, мен қалай амандасу керек екенін айтамын, сонда сендер бір-бірлеріңмен тез-тез амандасасыңдар. Әр адаммен әртүрлі амандасасыңдар. Сонымен, көзбен...қолмен... өкшемен...иықпен...құлақпен...тіземен....иекпен.... арқамен. Мұғалім айтады: «Біз пәндерді кіріктіруді, қозғалу дағдыларын, дене қасиеттерін қауіпсіздік ережесін сақтау мен сабақ тақырыбы бойынша айту арқылы дамытуды жалғастырамыз» Мұғалім Сіздер үшін денсаулықты сақтау нені білдіреді деп сұрақ қояды. Мұғалім оқушыларды сабақ тақырыбымен, күтілетін нәтижелермен және сабақ мақсаттарымен таныстырады.

Орташа қалыпта жүгіру, алаңның оң жағынан сол жағына қарай .

1. Екі қол жоғарыда аяқтың ұшымен, екі қол белде өкшемен жүру.

2. Жеңіл жүгіріске көшу .

3. Аяқты артқа, қолға жеткізе жүгіру, екі қол алдыда тізені биік көтере жүгіру.

4.Оң және сол жақ қырымен адымдап жүгіру, екі қол белде

5. Жылдамдыққа жүгіру

6. Қолды екі жақтан тыныс ала көтеріп, түсіру, демді қалпына келтіру.

2. Сабақтың ортасы.

Әдістемелік нұсқаулық.

• Ойын ережесін түсіндіру.
• Алаңнын ортасынан /6x12 м. кем емес/ сызық сызылады.
• Оның екі жағынан біріне - бірі параллель «тұтқындар» тұратын жолақ сызылады.
• Оның қабырғадан сызыққа дейінгі қашықтығы 1-1,5 м.
• Ортаншы сызықтан «тұтқындар» жолға 6-10 м. қашықтықта болады.
• Ойыншылар екі тең командага бөлінеді.
• Команда капитанын жетекші, немесе ойыншылар тағайындайды.
• Жетекші допты орта сызықты капитандар арасына лақтырады.
• Олар оны өз жағына лақтырып жіберуі тиіс.
• Допты алып ойыншылар қарсыласына тигізуге тырысады
• Орта сызықтан аспауға тиіс.
• Қарсыластары да осындай қимыл жасайды.
• Доп тигендер «тұтқындар» жолаққа барып тұрады.
• Егер оларға өз ойыншылары қолдарына доп бере алса, онда олар ойынға қосылып кете алады.
• «Тұтқыны» көп команда жеңеді.

Ереже.

1. Ойыншылар орта сызықтан аса алмайды. Ойыншылар орта сызықтан асып кетсе доп қарсыластарына беріледі.

2. Допты ойыншының басына лақтыруға болмайды.

3. Ауада допты қағып алған ойыншы ұсталған болып есептелмейді. Егер ұстай алмай қалса, тұтқындалады.

4. Егер доп ойыншыға соғылса, бірақ жерге тиместен бұрын оны ойыншылар ұстап алса, онда ол ойыншы «тұтқынға» алынады.

5. Доп жерден немесе қабырғадан тиген болса,

«тұтқындалған» болып есептелмейді.

6. Допты ұстай тұрып тек екі адым аттауға болады, ал допты жерге соғып алып жүруге руқсат. Егер бұл шарттар бұзылса, онда доп қарсыластарына беріледі.

7. Тұтқындалган ойыншыны құтқару үшін допты ауамен жерге тигізбей ұстау керек.

8. Қарсы команданың ойыншылары «тұтқын» жолағынан аспау керек.

9. Егер доп «тұтқындарға» түссе, онда тұтқын оны алып өз командасына береді.

3.Сабақтың соңы.

Сабақты қорытындылау.

Қол жеткен нәтижелер туралы ойлау өзіндік талдау жүргізуге дағдыландыру;

Өткен тақырып бойынша мұғалім мен оқушының талдау іс-әрекеті;

Сұрақ-жауап арқылы кері байланыс жүргізеді;

Оқушылар өз жұмыстарын «Басбармақ» әдісі арқылы бағалайды.

Рефлексия:

- нені білдім, нені үйрендім?

- нені толық түсінбедім?

- немен жұмысты жалғастыру қажет?

бәрін жақсы түсіндім.

Енді түсініп келемін

Түсінбедім

Барлығын түсіндім

Қозғалмалы ойындар ғаламторға сілтеме:

https://library.wksu.kz/dmdocuments/%D2%9A%D0%98%D0%9C%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%AB%20%D0%9E%D0%99%D0%AB%D0%9D%D0%94%D0%90.pdf

«Қамалды қорға» - ойыны.

Ойнаушылар үлкен шеңбердің қатарына тұрады. Шеңбердің ортасына «Қамал», яғни мосы немесе орындық қояды да, бір ойыншы қорғаушы болады. Шеңбер бойында тұрған ойыншылар доппен қамалды атқылай бастайды, ал қорғаушы болса допты қамалға тигізбеуге тырысады. Кімде кім допты қамалға (орындыққа) тигізсе, сол бала қорғаушымен орнын алмастырады. Ойын осылайша жалғаса береді.

«Дөңгелек лапта» - ойыны.

Ойынның құрылымы өткен ойындағыдай, тек ойыншылардың рольдері өзгереді. Шеңбер немесе төртбұрыш бойында — жүргізушілер, ал шеңбер ішінде — алаң оныншылары.

Жүргізушілер допты ойыншыларға тигізуге тырысады. Ал, енді доп тиген ойыншы уақытша ойыннан шығады. Егер ойыншылардопты әуеде ұстап алса, онда шығып кеткен бір ойыншы ойынға қайта қосылады.