Тотығу-тотықсыздану реакциялары. Химия, 9 сынып, презентация.

1. Тотығу-тотықсыздану реациялары дегеніміз не?

Тотығу дегеніміз не?

Тотықсыздану дегеніміз не?

Тотығу дәрежесі дегеніміз не?

Фронтальды сұрақтар

Топтық жұмыс

1 группа: Сl2O7, SO3, H3PO4, P2O5, Na2CO3, CuSO4, Cl2,

2 группа: HClO4, K2Cr2O7, Cr2(SO4)3, Al(NO3)3, CaSO4,

3 группа: NaMnO4, MnCl2, HNO3, N2, N2O, HNO2, H2S, Ca3(PO4)2

Тақырып:

Сабақ мақсаттары:

Тотығу-тотықсыздану реакцияларын ажыраты білу;

Тотығу дәрежесін дұрыс анықтау

Тотығу –тотықсыздану реакцияларының типтерін ажырату;

1.NaOH + HCl → NaCl + H2O

2.Na + H2O → NaOH + H2↑

Берілген реакция теңдеулеріне элементтердің тотығу дәрежелерін анықтап реакция түрін ажыратып көрсетіңіз?

Қорытынды:

Тотығу-тотықсыздану реакциялары дегеніміз-элемент атомдарының тотығу дәрежелері өзгере жүретін реакцияларды айтамыз.

Негізгі ұғымдарға анықтама беру:

1.Тотығу дегеніміз атомдардың, молекулалардың немесе иондардың электрондарды беру үрдісі.

2.Тотықсыздану дегеніміз молекулалардың, атомдардың немесе иондардың электронды қосып алу процесі

3.Электрондарын беретін атомдар, молекулалар және иондар тотықсыздандырғыштар деп аталады. Реакция барысында өзі тотығады.

Электрондарды қосып алатын молекулалар, атомдар және иондар тотықтырғыш деп аталады және реакция барысында олар тотықсызданады.

Тотығу –тотықсызану реакцияларын орындау ережесі көрсетіледі:

CuS+HNO3 —>Cu(NO3)2+ S + NO+H2O

Элементтердің тоотығу дәрежелерін анықтап, көрсетеміз:

Cu+2S-2 +H+1N+5O-23 —> Cu+2(N+5O-23)-12+ S0 + N+2O-2+H+12O-2

Реакция барысында берілген реакция теңдеуінде тотығу дәрежелері өзгерген элементтерді анықтайды

Cu+2S-2 +H+1N+5O-23 —> Cu+2(N+5O-23)-12+ S0 + N+2O-2+H+12O-2

күкірт (S)  өзгерген (– 2  ден  0- ге)

aзот (N) 

( +5 –тен  +2 ге), және  +5 қалды

Элементтердің тотығу дәрежелерінің өзгерісін мына сызба нұсқа арқылы көрсетеміз

N+5 →+3e N+2

S-2→ - 2e S0

S-2 (в CuS) тотықсыздандырғыш, себебі күкірт электрондарын беруде

N+5 (в HNO3) азот тотықтырғыш себебі ол электрондарды өзіне қабылдауда

Тотығу –тотықсыздану реацияларының жіктелуі

Тотығу –тотықсыздану реакцияларының бірнеше типтері болады:

1.Молекулааралық ТТР

2.Молекулаішілік ТТР

3.Диспропорциялану ТТР

ТТР жіктелуі

1.Реакцияға қатысушы әртүрлі заттар арасында атомдардың тотығу дәррежелері өзгере жүретін реакциялар молекулааралық тотығу –тотықсыздану реакциялары.

2.Реакцияға қатысушы бір ғана заттың құрамындағы әртүрлі элемент атомдарының тотығу дәрежелері өзгере жүретін молекулаішілік тотығу –тотықсыздану реакциялары.

ТТР жіктелуі

3. Реакцияға қатысушы бір ғана зат құрамындағы бір элемент атомының тотығу дәрежесінің өзгеруі арқылы жүреді. Мұдай реакциялар диспропорциялану деп аталады.

ТТР жіктелуі

Білімді бекіту тапсырмалары

HNO3 + H2S →  H2SO4 + NO + H2O

КСlO3 → КС1 + КСlO4

KNO3 →  KNO2 + O2;

Mg+ N2 ⇄ Mg3N2;

KClO3  →  KCl + O2

тотығу-тотықсыздану реакцияларын анықтаңыз

PbO + 2HCl ⟶ PbCl2 + H2O

PbO2 + 4HCl ⟶ PbCl2 + 2H2O + Cl2

AlCl3 + 3NH3 + 3H2O ⟶ Al(OH)3 + 3NH4Cl

2CrO2─+2OH – + 3H2O2 ⟶2Cr2O42- + 4H2O

CaCO3 ⟶ CaO + CO2

Мақсатқа оралу