Транскрипция. Биология, 11 сынып, презентация.

Сабақтың тақырыбы: Трансляция

Оқыту мақсаты: 11.4.1.4 нәруыз биосинтезі үдерісіндегі транскрипция мен трансляцияны сипаттау

Молекулалық биологияның орталық догмасы:

ДНҚ  РНҚ  нәруыз.

Трансляция— полипептидПолипептид тізбегінің гендегі аРНҚ негізінде ақпаратқа сай түзілуі. Трансляция болашақ белокқа тән аРНҚ-на жазылған нуклеотидтерНуклеотид (мұндай бет жоқ) кезегін түзілетін белоктардың амин қьішқылдарының кезегіне айналдырады. Бұл жұмысқа аРНҚ-нан басқа рибосомаларРибосома, тРНҚ, аминоацилАминоацил синтетаза (мұндай бет жоқ) Аминоацил синтетаза (мұндай бет жоқ)синтетазаларАминоацил синтетаза (мұндай бет жоқ), белоктанБелок тұратын инициацияИнициация, элонгацияЭлонгация (мұндай бет жоқ) және терминацияЕрминация (мұндай бет жоқ) факторлары қосылған күрделі құрамдар қатынасады.

Бастау: Инициация

Бастама кезінде рибосома оқылатын мРНҚ-ға және алғашқы тРНҚ-ға (бастапқы кодонға сәйкес келетін аминқышқыл метионинімен, АУГ) жиналады. Аударманы бастау үшін инициативті кешен деп аталатын бұл қондырғы қажет.

Тізбекті кеңейту: Элонгация

Ұзарту - бұл амин қышқылдарының тізбегі ұзаққа созылатын кезең. Ұзарту кезінде мРНҚ бір кодоннан оқылады, ал әрбір кодонға сәйкес аминқышқылдары өсіп келе жатқан ақуыз тізбегіне қосылады.

Әр кез жаңа кодон пайда болған кезде:

Сәйкес тРНҚ кодонмен байланысады

Аминоқышқылдар тізбегі (полипептид) химиялық реакция арқылы тРНҚ-ның аминқышқылымен байланысады

МРНҚ бір кодонды рибосомаға ауыстырып, оқуға жаңа кодон шығарады

Элонгация кезінде тРНҚ жоғарыда көрсетілгендей рибосоманың А, Р және Е учаскелері арқылы қозғалады. Бұл процесс бірнеше рет қайталанады, өйткені жаңа кодондар оқылып, тізбеге жаңа аминқышқылдары қосылады.

Элонгация кезеңдері туралы толығырақ ақпаратты аударма мақаласының кезеңдерінен қараңыз.

Аяқталуы: Терминация

Терминация - дайын полипептидтік тізбектің шығарылу кезеңі. Бұл стоп-кодон (УАГ, УАА немесе УГА) рибосомаға еніп, тізбекті оның тРНҚ-нан бөліп, оның рибосомадан кетуіне мүмкіндік беретін бірнеше оқиғаларды тудырған кезде басталады.

Аяқтағаннан кейін полипептид әлі де дұрыс 3D пішініне жиналып, өңделіп (мысалы, амин қышқылдарының шығарылуы сияқты), жасушадағы қажетті жерге жеткізіліп немесе басқа полипептидтермен жұмыс істей бастағанға дейін біріктірілуі керек. функционалды ақуыз.