Хромосомная теория Т.Моргана. Биология, 10 сынып, сабақ жоспары.

Ұзақ мерзімді жоспарлар бөлімі: Тұқымқуалаушылқ пен өзгергіштік заңдылықтары

Мектеп:

Ұ = ұжымдық жұмыс

Т = топтық жұмыс

Ж = жұппен жұмыс

Жж = жеке жұмыс

Э = эксперимент

К/Д =көрсетілім/Демонстрация

М = мұғалімнің түсіндіруі

ҚБ = қалыптастырушы бағалауды қолдау

@= қауіпсіздік техникасы бойынша кеңес

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Хромосомная теория Т.Моргана. (4 сабақ)

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

10.2.4.3 кроссинговер нәтижесінде белгілердің тұқымқуалау заңдылықтарының бұзылуын түсіндір

Сабақ мақсаттары

Оқушылар:

- Т. Морганның хромосомалық теориясымен атайды

- тұқымқуалаушылық заңдылықтарының бұзылуын талдайды

-есептер шығарады

Бағалау критерийлері

Оқушылар:

- Т.Морганның хромосомалық теориясының негізгі принциптерін біліп, түсіну

- тұқымқуалаушылық заңдылықтарының бұзылу себептерін түсіну және түсіндіру

-тіркесу топтамасына есептер шығара білу

Тілдік мақсаттар

Пәнге тән лексика мен терминология:

Локус, гомологты хромосомалар, ген, тіркесу топтамасы, морганида, кроссинговер….

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Гендер, бір хромасомада орналасқан, тіркескен деп аталады.

Гендер топтамасы, бір хромасомада орналасқан, тіркесу топтамасы деп аталады.

Гаметаларды қалыптастыру кезінде тіркесі топтамасындағы гендер бірге тұқымқуалайды.

Тіркесу топтарының саны = гаплоидты жасушадағы хромосомалардың санына.....

Тұқымқуалаушылық қағидаларының бұзу себептері болып табылады ….

Құндылықтарды дарыту

Мәңгілік ел» бесінші қадамы, бұл - Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы.Патриоттық сезімді дамыту. Өзіне және бір-біріне деген құрметті, топтық жұмыста ынтымақтастықты қалыптастыру.

Пәнаралық байланыстар

Әлем тарихы – 20 ғасырдың атақты ғалымдары, ҒТЖ алғышарттары.

АКТ қолдану дағдылары

Білімнің қайталануы мен жинақталуы үшін Интернет-ресурстарды пайдалану, РР құру, брошюралар, флеш-анимация.

Бастапқы білім

Митоз және мейоз-9-10 сынып, моно және дигибритті будандастырудың негіздері.

Сабақ барысы

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Сәлемдесу

«Хромасомалық теорияның негізгі қағыдалары» тақырыдына ҚБ – ды ұйымдастыру

(кілттердің көмегімен өзін-өзі бағалау немесе өзара бағалау жүргізуге болады).

Миға шабуыл. (Ұ) Оқушыларды келесі сұрақтарға жауап беруін сұраңыз: Бұл тақырыптың алғашқы сабақтарында алдымызға қойған мақсаттардың қайсына біз әлі қол жеткізе алмадық?

(оқушылар сабақтың мақсаты мен критерийлерін еске түсіріп, сабақтың мақсатын айқындайды: Тіркесіп тұқымқуалауға есеп шығару).

Есеп шығаруды ұйымдастыру

(1. есеп тақтада мұғаліммен бірге шығарылады, содан кейін оқушылар есептерді өз бетімен шешеді) 

1. Дрозофила шыбынында дененің сұр түсі сарысынан, қызыл көздісі ағынан басым. Бұл белгілерге жауапты гендер бірінші хромосомада орналасқан және 44 морганида қашықтықта орналасқан. Ақ көзі бар сұр денелі шыбындардың таза линиясын қызыл көзді сары денелі шыбындармен шағылыстырған. Алынған гибридтерден ұрғашысы таңдалып, оны талдаушы шағылыстыруға ұшыратты. Алынған ұрпақтың фенотиптік қатынастар пайызы қандай болады?

● Сәйкес гендерді белгілейміз, олардың арасындағы қашықтықты көрсетеміз:

А – сұр дене;

а – сары дене;

B – қызыл көздер;

b – ақ көздер;

rf_AB = 44% (44 морганида).

● Ата-аналық пішіндердің генотиптерін белгілеу. Ақ көзі және сұр денесі бар таза линиялы ағзалар Ab / Ab генотипіне ие, қызыл көзді сары денесі бар таза линиялардың генотипі мынадай - aB // aB.

● Таза линияларды шағылыстыру нәтижесінде алынған гибридтер мынадай:

● Демек, талдауға арналған шағылыстыратын ұрғашы ағзалар Аb // аB генотипі бар.

Дигетерозиготалы ұрғашы ағзада кросоверлі емес гаметтердің екі түрі (тең қатынаста) және кроссоверлі гаметаларының екі түрі (тең қатынаста) түзілетінін ескере отырып, талдаушы шағылыстыруын жазып алайық. Ыңғайлылық үшін, біз кроссоверлі гаметаларды және ағзаларды жұлдызшамен (*) белгілеп аламыз:

● F2 ұрпағындағы жеке ағзалардың пайызын есептейік.

Гендер арасындағы ара қашықтық - 44 морганида болып табылады, сондықтан олардың арасындағы красинговер ықтималдығы 44%. Демек, кроссоверлердің жалпы саны 44% -ды құрайды (әр фенотиптік класс жеке ағзаларға - 22%). Кросоверлі емес тұлғалардың жалпы саны: 100% - 44% = 56% (яғни әрбір фенотиптік класс - 28%),.

Жауап: 28% -ы сұр денелі, ақ көзді және сары денелі, қызыл көзді, сондай-ақ сұр денелі, қызыл көзді және сары денелі ақ көзі бар ағзалар 22% құрады.

Әрі қарай оқушылар есептерді таңдап өздері шығарады.

Рефлексия

1. Сабақта мен жұмыс істедім

2. Сабақта барысында мен өз жұмысыммен

3. Мен үшін сабақ көрінді

4. Сабақ барысында мен

5. Менің көңіл-күйім

6. Бұл сабақтың мәтіні маған

7. Үй жұмысы маған

белсенді / енжар

қанағаттандым / қанағаттанғанжоқпын

қысқа / ұзақ

шаршағанжоқпын / шаршадым

жақсарды / нәшарлады

түсінікті / түсініксіз

пайдалы / пайдасыз

қызықты / қызықсыз

оңай / қиын

қызықты / қызықсыз

Үй жұмысы: Екі есеп таңдап алып шығару.

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқытутуралы да, оқутуралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқытутуралы да, оқутуралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?