Жердегі тіршіліктің дамуының негізгі кезеңдері. Биология, 9 сынып, презентация.

Сабақтың тақырыбы:

Жердегі тіршіліктің дамуының негізгі кезеңдері

Сабақтың мақсаты: Жердегі тіршіліктің дамуының негізгі кезеңдерін зерттеу

Бағалау критерийлері:

Жердегі тіршіліктің даму кезеңдерін сипаттайды

Әрбір кезеңдегі тірі ағзалардың пайда болуын сипаттайды

Архей заманы

(3500— 2600 млрд. жыл бұрын)

(Тіршіліктің дамуындағы ең ежелгі заман)

Архей заманы -3,5-2,5 млрд жыл бұрын басталған.Бұл ең ұзақ мерзімге 1 млрд жылға дейін созылған. Осы мерзімде тіршіліктің және тірі ағзалардың негізгі қасиеттері қалыптасты.

Архей заманында аспанды түнерген қара бұлт қаптап, найзағай жарқылдап, жанартаулар атқылаған. Ауада оттек болмаған, көмірқышқыл газының көптігі тіршілікке қолайсыз болған.

Қорытынды жасау:

Архей заманы қай жылдары басталды ?

3,5 – 2,5 млрд. жыл.

Жер бетінде не пайда болды?

Тіршілік

Алғаш пайда болған тірі организмдер

Гетеротрофтар (органикалық қосылыстармен қоректену)

Биологиялық эволюцияның бастамасы не пайда болды?

Жасуша.

Ең алғашқы фотосинтездеуші ағзалар?

Цианобактериялар ,көк-жасыл балдырлар.

Архей заманында қандай ағзалар тіршілік еткен?

Прокариоттар.

Архей заманындағы ең ірі ароморфоз?

Фотосинтез үрдісінің жүруі

(2500 - 570 млн. жыл)

Барлық омыртқасыздарыдың пайда болуы.

Климат.

Ауа райы өте суық, протерозойдың орта шенінде бірнеше қайта мұз басты. Атмосферада бос оттек 1%-ға жетті

Протерозой заманы

(Алғашқы тіршілік)

Протерозой заманының тарихи дамуы?

2,5 – 570 млн.жыл

Эукариоттар қашан шықты?

1,8—2 млрд. жыл бұрын.

« Пастер нүктесі» деген не? Ол қашан болған?

Атмосферадағы 1% оттек, 2 млрд. жыл бұрын

Көпжасушалы эукариотты ағзалар қашан пайда болды?

Шамамен 1,5—2 млрд. жыл бұрын.

Протерозойда қандай өсімдіктер пайда болды?

Балдырлардың барлық бөлімі.

Протерозой заманының негізгі ароморфозы?

Жануарларда мүшелер жүйесі пайда болды, көпжасушалы

эукариотты ағзалар, жыныстық үдеріс пайда болды.

ПАЛЕОЗОЙ ЗАМАНЫ

Палеозой – бұдан 500-600 млн жыл бұрын басталды.

Оның ұзақтығы 240-340

млн жылдарға созылды.

Палеозой заманы — 6 кезеңнен тұрады:

КЕМБРИЙ КЕЗЕҢІ :

Кембрий кезеңі 570±20 млн. жыл бұрын басталды , ұзақтығы 80 млн. жыл. Ағзалардың қаңқа қалдығы алғаш табылған

Силур кезеңі:

435 млн. жыл бұрын басталған, ұзақтығы 30 млн. жыл.

Силур кезеңіндегі ең үлкен массив Гондван материгі пайда болды.

Девон кезеңі:

Палеозой заманының төртінші кезеңі. басталуы 400 млн. жыл бұрын, 55 млн. жылға созылды.

Девон кезеңін балықтар кезеңі деп те атайды.

Тас көмір(карбон) кезеңі:

Траихтағы палеозой заманындағы бесінші кезең.

Басталуы 345 млн. жыл бұрын; ұзақтығы 65 млн. жыл.

Пермь кезеңі:

Палеозой заманының ақырғы кезеңі. 280 млн. жыл бұрын басталған, ұзақтығы 45 млн. жыл.

Пермь кезеңін 1841 жылы ағылшын геологы Р.Мурчинсон Пермь губерниясы маңынан

Пермь тау сілемдері түзіліп, құрлық көлемі ұлғайды.

Қорытынды :

Палеозой заманы(грек. «палайос»- ежелгі, «зое» - өмір) – ертедегі тіршілік

Жасы 570 млн жыл.

6 кезеңнен тұрады (кембрий, ордовик, силур, девон, тас көмір, пермь)

Алғашқы қылқан жапырақтылар, споралылардың негізгі топтары:қылшабуындар,қырықжапырақтар және нағыз тұқымдылар өсті.

Алғашқы ұшатын бунақденелілер,жорғалаушылар пайда болды.

Өрмекшілер, кенелер,құйрықаяқтылар өмір сүрді. Балықтардың барлық формалары пайда болды.

Құрлық игерілді.

Мезозой заманы

Мезозой заманы – 195-230 млн жыл бұрын басталып, шамамен 163 млн жылға созылды.Мезозой үш кезеңге бөлінген: Бор(ұзақтығы 70 млн жыл),Юра (ұзақтығы 60 млн жыл),Триас (ұзақтығы 30-40 млн жыл)

(ортадағы тіршілік)

(Ұзақтығы 30-40 млн. жыл)

Триас кезеңі

(триас)

«Динозаврлар ғасырының» басталуы, тасбақалар, кроколдилдер, алғашқы сүтқоректілер мен сүйекті балықтардың пайда болуы. Қарапайым қосмекенділердің жойылуы.

Материктер қозғалысының басталуы.

(ұзақтығы 60 млн жыл )

Юра кезеңі

Мұхиттарда басяқты былқылдақ денелілердің пайда болуы, алғашқы құс -археоптерикстіңшығуы

Климат.

Ылғалды климат біртіндеп құрғақ климатқа ауысқан. Атлант мұхитының пайда болуы

(ұзақтығы 70 млн жыл)

Бор кезеңі

Нағыз құстардың,ірі бауырымен жорғалаушылар мен құстардың құрып бітуі.

Ауа райының суыныуы, кезең соңында Анд және жартасты таулар өсті

Материктер қозғалысының басталуы.Ылғалды климат біртіндеп құрғақ климатқа ауысады;

Атлант мұхитының пайда болуы;

Климаттың суынуы, дәуірдің соңында Альпі, Анд, Гималай тауларының түзілуі;

Құрлықта бор қабатының қалыңдауы;

Нағыз құстардың , қалталы, планцентарлы сүтқоректілердің шығуы,ірі бауырымен жорғалаушылар мен алғашқы құстардың құрып бітуі.

ҚОРЫТЫНДЫ:

(65 млн. жыл бұрын)

Палеоген кезеңі

(ең төменгі үштік кезең)

Ұрықжолдасты (планцеталы) сүтқоректілердің көп түрлілігі.

Тұяқты, жыртқыш сүтқоректілердің көбірек дамуы. Адамның адамтектес маймылдан жаралуы

Климат мен орта жағдайы:

Бір қалыпты жылы қоңыржай климат, Қырым, Кавказ, Гималай тауларының түзілуі

(25 млн. жыл бұрын)

Неоген кезеңі

(жоғары үштік кезең)

Құрлықта құйрықты, құйрықсыз бақалар, крокдил, жылан, тасбақалар, сүтқоректілердің көп отрядтары, соның ішінде приматтар отряды дамыды.

(1,5 млн. жыл бұрын)

Антропоген кезеңі

Адамның пайда болуы, осы күнгі жануарлар дүниесінің дамуы.. Жоғары жүйке әрекетінің (ойлау,ес) пайда болуы

Климат.

Ең соңғы мұздық дәуірінң жойылуы

(адам дәуірі)