ездейсоқ шамалар. Кездейсоқ шамалардың түрлері. Алгебра, 10 сынып, дидактикалық материал.

Тақырып: Кездейсоқ шамалар. Кездейсоқ шамалардың түрлері.

Мысалдар: 1) Ойын сүйегін бірнеше рет лақтырғанда ұпайлардың 1, 2, 3, 4, 5, 6 болуы кездейсоқ шама.

2) Бір ай ішінде жануардың салмағын жоғарылату - бұл кейбір сандық интервал мәндерінен болуы мүмкін кездейсоқ шамалар.

3) Жаңа туған нәрестелер арасында туылған бес нәрестелер саны - 0, 1, 2, 3, 4 немесе 5 мәндерін қабылдауы мүмкін кездейсоқ шама.

4) Қарудан атылған оқтың қашықтығының мәндері бірнеше аралықта жатуы мүмкін кездейсоқ шама болып табылады.

- Өздеріңіз кездейсоқ шамаға мысал келтіріңіздер.

5) Ойын сүйегін лақтыру кезіндегі ұпай саны.

6) Бірінші атуы нысанаға дәл тиюінің атыс саны.

7) Құралдың істемей қалуының уақыты.

Мысалдар: Кездейсоқ шамалардың қайсысы дискретті және үзіліссіз екенін анықтаңыз:

a. шұжық майының мөлшері,

b. география пәні бойынша тесттің 50 ұпайынан алған ұпай саны,

c. 17 студенттің біреуінің бойының ұзындығы,

d. кофе шыныаяғындағы судың көлемі,

e. өзендегі форель балығының саны,

f. адам басындағы шаш саны,

g. жылқының жалының ұзындығы,

h. Нью-Йорктің биік ғимаратының биіктігі.

(Жауаптары: a. үзіліссіз, b. дискретті, c. үзіліссіз, d. үзіліссіз,

e. д дискретті, f. дискретті, g. үзіліссіз, h. үзіліссіз)

- Алдыңғы тапсырмадағы әр кездейсоқ шаманың мүмкін мәндерін көрсетіңіз.

Білім бекіту

1. Келесі мысалдар үшін

i. кездейсоқ шаманың түрін анықтаңыз (дискретті немесе үзіліссіз),

ii. оның мүмкін мәндерін анықтаңыз.

a. Сингапурдағы 24 сағаттың ішіндегі жауын-шашынның мөлшерін өлшеу үшін жаңбыр көрсеткішінде жиналған судың биіктігін (400 мм-ге дейінгі).

b. Жаңа серіппелі үлгідегі шиналар үшін тежеу ​​қашықтығын зерттеу үшін әртүрлі маркалы автокөліктерге сынақ жүргізіледі.

c. Жаңа типті коммутатордың сенімділігін тексеру үшін қосқыштар бірнеше рет өшіріліп, тоқтағанға дейін қосылады.

2. Супермаркетте төрт тексеру бар: A, B, C, D. Әрбір кассаға тапсырыс берген сайын басқарма өлшеу құрылғыларын тексереді. Егер өлшеу құрылғысы нақты көрсетсе, онда Y; кері жағдайда N деп жазылады. Қарастырылатын кездейсоқ шама - өлшеу құрылғысы нақты көрсетілетінің саны.

a. X – кездейсоқ шама болсын. Ол қандай мәндерді қабылдай алады?

b. X үшін сәйкес мәндерін және мүмкін нәтижелерін атаңыздар.

c. X нәтижесін қолданып, келесі оқиғаны сипаттаңыз.

i. тек екі құрылғы нақты,

ii. тым болмағанда екі құрылғы нақты.

3. Бір мезетте үш монета лақтырылды. Қарастырылатын кездейсоқ шама – қыран бөлігінің түсуінің саны.

a. X кездейсоқ шаманың мүмкін мәндерін атаңыз.

b. x әр мәні үшін ықтималдығы P(X = x) –мәнін табыңыз.

Үйге тапсырма:

1. Кездейсоқ шамалардың қайсысы дискретті және үзіліссіз екенін анықтаңыз:

a. адамның бойы,

b. доллар курсы,

c. партиядағы ақаулы бөлшектер саны,

d. ауаның температурасы,

e. ойыншының ұтысы,

f. фирма пайдасы,

g. аралығынан кездейсоқ алынған координата нүктесі.

2. Алдыңғы тапсырмалар бойынша әр кездейсоқ шаманың мүмкін мәндерін көрсетіңіздер.