Ток көзінің ЭҚК мен ішкі кедергісі. Физика, 10 сынып, презентация.

Ток көзінің ЭҚК мен ішкі кедергісі.

Оқу мақсаты:

10.3.2.1 – ток көзінің ЭҚК-і мен ішкі кедергі ұғымын түсіну;

Бағалау критерийлері:

Оқушы

«Электр қозғаушы күші» ұғымының физикалық мағынасын түсінеді;

«Ішкі кедергі» ұғымының физикалық мағынасын түсінеді;

Тізбек бөлігі үшін Ом заңын есептер шығаруда қолданады.

Терминологиялық сөздік

(I) Физика «әліппесін» білу бойынша білімді тексеру тесті. (6 мин. + 2мин.)

1-нұсқа

2-нұсқа

1 –нұсқа 2-нұсқа

3-7-6-5 3-8-2-5

4-6-1-2 4-3-7-7

5-4-2-3 5-1-1-2

6-5-3-6 6-4-8-4

7-3-8-1 7-2-5-1

8-2-4-4 8-7-4-8

Өзара тексеру:

Дескрипторлар:

Физикалық шамалардың шартты белгіленуін біледі;

Физикалық шамалардың ХБЖ-дегі өлшем бірліктерін біледі;

Белгілі бір физикалық шаманы есептеу үшін формуланы жазады;

Дұрыс сәйкестікті табады.

Электр тогы

Электр тогы – зарядталған бөлшектердің реттелеген қозғалысы.

Өткізгіште электр өрісін тудыру.

Заттың ішінде қозғала алатын зарядталған бөлшектердің болуы.

Өткізгіште электр өрісін ұзақ уақыт бойы ұстап тұру үшін ток көзі қажет.

Электр өрісінің бағыты

+

- электр өрісінің бағытымен қозғалады.

- өрістің бағытына қарама-қарсы бағытта қозғалады.

Токтың пайда болу шарттары:

Электр тогының бағыты

Электр тізбегінің элементтері

V

кілт

қоңырау

қыздыру шамы

резистор

амперметр

реостат

қыздыру

элементі

осциллограф

балқымалы

сақтандырғыш

вольтметр

гальваникалық

элемент

клеммалар

өткізгіштердің

қиылысуы

Элементтер

батареясы

өткізгіштің жалғануы

генератор

Ток көзіндегі

энергияның түрлері

электр энергиясына

айналады.

Жұмыс істеу принципі:

Деформция энергиясы

Ток көзінің ішіндегі (+) және (-) зарядтардың сыртқы күштердің жұмысы әрекетінен бөлінуі.

Ток көзінің полюстерінде әртекті зарядтардың жиналуы.

3. Полюстер өткізгішпен жалғанған кезде онда электр тогы пайда болады.

Ішкі (жылулық) энергия

Химиялық энергия

Ток көздері

Механикалық энергия

Жарық энергиясы

Кез келген ток көзінің өзінің кедергісі болады.

Оны ішкі кедергі деп атайды.

Электр тізбектерін есептеу кезінде оны ескеру керек.

Белгіленуі: r

Өлшем бірлігі: Ом.

Бөгде күштердің табиғаты электрлік емес:

Химиялық реакциялар энергиясынан (аккумулятор)

Жылу энергиясынан (термопар)

Жарық энергиясынан (күн батареясы) және т.б.

Толық тізбек үшін Ом заңы.

Тұйықтылған (толық) тізбек үшін Ом заңы:

I – ток күші, [А]

 - ток көзінің ЭҚК-і, [В]

R – сыртқы кедергі, [Ом]

r – ток көзінің ішкі кедергісі, [Ом]

ε, r

Тұйық тізбектегі ток күші ток көзінің ЭҚК – і шамасына тура пропорционал және тізбектің ішкі, сыртқы кедергілерінің қосындысына кері пропорционал.

Толық (тұйықталған) тізбек

Толық тізбек деп – ток көзі немесе ЭҚК-і көрсетілген тізбекті айтамыз.

Сыртқы тізбек (ток көзі берілмеген бөлігі) өзінің R кедергісімен сипатталады. Ал ток көзі өзінің  ЭҚК-мен және r ішкі кедергісімен сипатталады.

Есептер шығару:

Дескрипторлары:

Есептің берілгенін жазады;

Физикалық шамаларды ХБЖ келтіреді;

Қажетті шаманы анықтау үшін формуланы түрлендіреді.

Математикалық түрлендіруді орындайды;

Белгісіз шаманы анықтайды.

Рефлексия:

Бүгін сабақта:

қолымнан келді:

мен үшін қиын болды:

қолымнан келмеді:

Сабақтың қорытындысы бойынша:

маған келесі қадамдар жасау керек деген қорытынды жасаймын: