Кіріктірілген функциялар. Информатика, 8 сынып, қосымша материал.

Мәтін (Таратылым) №1

MS Excel бағдарламасындағы кіріктірілген функцияларына шолу.

 Microsoft Excel бағдарламасының функциясы ретінде белгілі бір алгоритм бойынша немесе формулалар бойынша жүргізілетін есептеу операциялары қарастырылады. Әрбір функцияның өзіне тән аты болады. Excel программасында функциялардың аттары пернелік тақтадан теріліп жазылады немесе Функция шебері (Вставка-> Функций) деп аталатын команда немесе саймандар панеліндегі f_x батырмасы көмегімен енгізіледі. Функция шебері функцияларға сәйкес формулалардың дайын шаблондарын береді, қолданушы бар болғаны функцияның аргументтерін ғана жазады.

 Функция шеберін пайдаланып функцияларды іздеуді жылдамдату мақсатында оларды келесі: 10 недавно использовавшихся, Полный алфавитный перечень, Финансовые, Дата и время, Математические, Статистические, Ссылки и массивы, Работа с базой данных, Текстовые, Логические и Проверка свойств категориялары бойынша топтастырған.

 Функциялардың аргументтері ретінде сандар, сан мәнді өрнектер немесе сәйкесінше сандар мен сан мәнді өрнектер жазылған ұяшықтар адрестері, диапазон адрестері пайдаланылады.

 Мысалы

 = СУММ(А5:А9) – мұндағы СУММ функциясы, А5, А6, А7, А8, А9 ұяшықтардағы сандар қосындысын есептейді;

 = СРЗНАЧ(G4:G6) – мұндағы СРЗНАЧ функциясы, G4, G5, G6 ұяшықтардағы сандардың орташа мәнін табады.

Күрделі функцияларды жазу әдеттегідей бірінің ішіне бірі жай жақшалар арқылы жазылады : = ОКРУГЛ(СРЗНАЧ(H4:H8);2)

Математикалық функциялар:

 Microsoft Excel бағдарламасында әртүрлі мамандандырылған есептеулерді оңай және тез орындауға мүмкіндік беретін бірқатар кіріктірілген математикалық функциялар бар.

 ПРОИЗВЕД функциясы аргументтерімен көрсетілген барлық сандарды көбейтеді. Excel бос ұяшықтарды, мәтінді және логикалық мәндерді елемейді. ПРОИЗВЕД функциясы 30 аргументке дейін болуы мүмкін.

 СУММ функциясы көрсетілген ауқымдардағы барлық ұяшықтардың мәндерін қосады. Мысал:СУММ(А10:С15; Е3:В8)

 СУММ өте танымал функция болғандықтан, осы функцияны енгізу үшін стандартты құралдар тақтасындағы арнайы түйме бар.

 КОРЕНЬ функциясы санның оң квадрат түбірін қайтарады. Сан аргументі оң сан болуы керек. Мысалы, келесі функция 4 мәнін қайтарады: =КОРЕНЬ(16)

 Егер нөмір теріс болса, КОРЕНЬ қате мәнді қайтарады: =#ЧИСЛО!.

 Функция СТЕПЕНЬ (сан; дәреже ) функциясы санның дәрежеге келтіру нәтижесін көрсетеді. Бірінші сан - негіз. Бұл нақты сан болуы мүмкін. Дәреже - негіздеменің дәрежеге келтірілген мәнінің көрсеткіші.

 Мысалы, келесі функция 25 мәнін қайтарады: =СТЕПЕНЬ(5;2)

Статистикалық функциялар

 Статистикалық функциялар көптеген объектілерді зерттеуге және нақты ережелерге сәйкес талдау жүргізуге мүмкіндік береді: мысалы, субъектілер арасында ең үлкен элементті анықтайды.

Функция МАКС

 Аргумент тізімінен максималды сандық мәнді береді.

 Синтаксисі: = МАКС (сан1, [сан2]; ...), мұндағы нөмір1 - қажетті аргумент, кейінгі барлық аргументтер (255 нөміріне дейін) міндетті емес. Аргументтің сандық мәндерді, диапазондар мен массивтерге сілтеме жасай алады. Жолдар мен массивтердегі мәтін және логикалық мәндер еленбейді.

 Қолдану мысалы: =МАКС({1;2;3;4;0;-5;5;"50"}) – 5 санын кайтарады, ал «50» саны массивте көрсетілгендіктен есептелмейді.

 Функция МИН

 Аргумент тізімінен ең кіші сандық мәнді береді.

 Синтаксисі: =МИН сан1, [сан2]; ...), мұндағы нөмір1 - қажетті аргумент, барлық кейінгі аргументтер (255 нөміріне дейін) міндетті емес. Аргументтің сандық мәндерді, диапазондар мен массивтерге сілтеме жасай алады. Жолдар мен массивтердегі мәтін және логикалық мәндер еленбейді.

 Қолдану мысалы: =МИН({1;2;3;4;0;-5;5;"-50"}) –-5 сандық мәнін қайтарады, мәтіндік жол есептелмейді.

 Функция СРЗНАЧ

 Көрсетілген аргументтердің орташа арифметикалық мәнін береді.

 Синтаксис: =СРЗНАЧ(сан1, [сан2]; ...), мұндағы нөмір1 - қажетті аргумент, кейінгі барлық аргументтер (255 нөміріне дейін) міндетті емес. Аргументтің сандық мәндерді, диапазондар мен массивтерге сілтеме жасай алады. Жолдар мен массивтердегі мәтін және логикалық мәндер еленбейді.

 Қолдану мысалы: Берулген мысалдың =СРЗНАЧ(5;7;0;4), функцияны орындау нәтижесі 4 болып табылады логикалық және мәтіндік мәндер есептелмейді және (5 + 7 + 0 + 4) / 4 = 4 болады.

 Функция СЧЁТ

 Ауқымдағы сандық мәндердің санын есептейді.

 Синтаксис: =СЧЁТ (1мән, [2мән]; ...), мұнда 1мән – ұяшық сілтемесі, ұяшықтар ауқымы немесе массив қабылдайтын міндетті аргумент болып табылады. 2 мәнінен 255 мәніне дейінгі аргкменттер міндетті емес және бірдей мағынаға ие 1мән.

 Диапазон мен массивтердегі логикалық мәндер еленбейді. Егер мұндай мән аргументте айқын көрсетілсе, онда ол сан болып саналады.

 Колдану мысалы: =СЧЁТ(1; 2; "5") –функции шешімі 3 болады, өйткені «5» жолы санға айналып кетеді.

 Функция СЧЁТЕСЛИ

 Көрсетілген шартты қанағаттандыратын ауқымдағы(диапазон) ұяшықтар санын есептейді.

 Синтаксис: =СЧЁТЕСЛИ (ауқым, критерий), мұнда

 • ауқымы - қажетті аргумент. Шартты тексеру үшін ұяшықтар ауқымына сілтемені қабылдайды.

 • критерий міндетті аргумент болып табылады. Түрдің мәнін немесе жағдайын қамтитын үлкен, кіші сынақ өлшемдері тырнақшаға алынуы керек. Мәтіндік мәндер үшін (* және?) қойылмалы таңбаларды пайдалануға болады.

Логикалық функциялар

 Логикалық функциялар қандай да болмасын бір шартқа тәуелді есептеулер жүргізуде қолданылады. Шарттарды көрсету үшін Excel программасында салыстыру амалдарының “ =”, “>”, “<”, “<>” (тең емес), “>=” (үлкен немесе тең), “<= “ (кіші немесе тең) белгілері пайдаланылады.

 ЕСЛИ(лог_выражение;значение_если_истина;значение_если_ложь) функциясы, функция аргументіндегі логикалық өрнек (лог_выражение) ақиқат мәнге ие болғанда, аргументтегі бірінші мәнді (значение_если_истина) , ал қарсы жағдайда екінші мәнді (значение_если_ложь) береді. Мұндағы:

 – лог_выражение – бұл нәтижесі, екінің бірі, яғни не АҚИҚАТ немесе ЖАЛҒАН болатын логикалық өрнек;

 – значение_если_истина – бұл лог_выражение АҚИҚАТ болғандағы мән, егер осы жағдайда функцияның жазылуында бұл аргумент (значение_если_истина) түсіп қалған болса, онда функцияның мәні де АҚИҚАТ болады;

 – значение_если_ложь – бұл лог_выражение ЖАЛҒАН болғандағы мән, егер осы жағдайда функцияның жазылуында бұл аргумент (значение_если_ложь) түсіп қалған болса, онда функцияның мәні де ЖАЛҒАН болады.

 Мысалы

 B1 ұяшыққа = ЕСЛИ(A1<20000; 12; 15) формуласы жазылған. Егер A1 ұяшығына 30000 саны енгізілетін болса, онда нәтижесінде B1 ұяшықта 15 саны шығады, себебі 30000<20000 шарт ЖАЛҒАН болып тұр.

 И, ИЛИ функциялары күрделі шарттарды жазу үшін қолданылады:

 И (логическое_выражение1; логическое_выражение2;....) - АҚИҚАТ мән қабылдайды егер барлық аргументтер сәйкесінше АҚИҚАТ болса, ал қалған жағдайлардың бәрінде ЖАЛҒАН болады.

 ИЛИ (логическое_выражение1; логическое_выражение2;...) - АҚИҚАТ мән қабылдайды егер ең болмағанда бір аргумент АҚИҚАТ болса, ал қалған жағдайлардың бәрінде ЖАЛҒАН болады.

 Мысалы

 Егер A1 ұяшығына [1, 4] аралықтағы сандардың бірін жазғанда В1 ұяшығындағы = ЕСЛИ (И(A1>=1;A1=<4);15;18) - өрнегінің мәні 15-ке тең болады, ал қалған жағдайда 18 болады.

 ЕСЛИ немесе т. б. функцияларды аргумент ретінде қайталап қолдану арқылы күрделі шарттар жасалады.

 Мысалы

 = ЕСЛИ (A1<20000; 12; ЕСЛИ (A1<40000; 15; 18)) формуласы бойынша, егер A1< 20000 болса, онда нәтиже 12 тең, қарсы жағдайда келесі тұрған A1<40000 шарты тексеріледі, бұл шарт ақиқат болған жағдайда формула нәтижесі 15, ал жалған болғанда формула нәтижесі 18 болады.