Аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттес. Эпистаз. Комплиментарлық. Полимерия. Биология, 10 сынып, сабақ жоспары.

Сабақ: Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары.

Мектеп: Қызылжар қаласы, ХББ НЗМ.

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

СЫНЫП: 10

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар:

СЫНЫП: 10

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ тақырыбы

Аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттес. Эпистаз. Комплиментарлық. Полимерия. 

Осы сабақ арқылы жүзеге асырылатын оқу мақсаттары

аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуін салыстыру

Сабақтың мақсаты

• аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуін салыстыру

Тілдік мақсаттар

Пәнге қатысты лексика мен терминология

Аллель, доминанттық, толық емес, рецессивті, генотип, фенотип, ген, гетерозиготалы, гомозиготалы, моногибридті шағылыстыру, гамета, ұрпақ, қатынас, толық доминанттылық, толымсыз доминанттылық, талдай немесе анализдеу арқылы будандастыру, тұқым қуалаушылық, өзгергіштік

Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы:

Генотип...анықтайды

Мендельдің екі заңы (І,ІІ заңы) ...будандастыруға негізделген

Асбұршақты таңдаудағы себептер- ...

Толық доминанттылық пен толымсыз доминанттылықтың айырмашылығы мынада - ...

Х рецессивті нышан болып табылады, себебі…

Y доминанттық нышан болып табылады, себебі…

Гомозиготалы ағза бұл ...

Гетерозиготалы ағза бұл ...

Басымдылық мынадай ... типтері бар

Болжанатын қатынас …құрайды

Жетістік критерийі

аллельді және аллельді емес гендердің өзара әрекеттесуін салыстыра алады

Алдыңғы білім

Тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын өзгергіштік (8.4A бөлімі)

Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің эволюциядағы маңызы (8.4A бөлімі

Гаметалар ядро бөлу кезінде түзіледі – ядро мейоз жолымен бөліп хромосомалар санын екі есе азайтады. «Галлоидты» және «диплоидты» терминдері (9.3A бөлімі)

Сабақ барысы

Сабақ қезіндегі іс-әрекеттер

Амандасу.

Сабақты «Маған айтшы - мен ұмытып қаламын; маған көрсетші - менің есімде қалады; өзіме істетші - мен сонда түсінемін»(Қытай мақалы) бастау

Оқушыларға сабықта бүгінгі қолданатылатын әдістерді пайдалану кезінде қалыптасатын дағдыларды шығарып беру, дәптерлеріне жабыстыру керек:

• тиянақты білім;

• қиялдау мен шығармашылық;

• тез тіл табысу;

• белсенді өмірлік көзқарас;

• командалық рух;

• жеке; дербестік құндылық;

• өз пікірін білдіру, еркіндік;

• іс - әрекетке ерекше назар аудару;

• өзара сыйластық дағдылары дамиды

• Миға шабуыл.

1.“ Ыстық орындық” әдісі. Берілген тапсырмаға байланысты қойылған сұрақтарға жылдам жауап беру керек, себебі, орындық ыстық.

Тапсырма 1. Аллель гендерінің жұбын таңдаңыз.

тақтада: A, b, c, D, B, a, d, C (A және a, B және b, C және c, D және d)

Тапсырма2 Үндістанда ата-анасының екінші және бірінші қан тобы бар отбасы сипатталды. Ата-аналардың екеуі де қан тобы бойынша гомозиготалы болды. Балалардың мүмкін болатын фенотиптерін анықтау

Фенотип Р. I I X I

Генотип Р. AA X OO

Гаметы A O

Генотип F1 100% AO

Фенотип F1 100% II

Балаларға осы некенің шын мәнінде, балалары төртінші және бірінші қан тобы болды екендігін және бұл құбылыс «Бомбей» феномені деп аталатындығын айту.

Балалар «феномен» сөзінің мағынасын анықтайды..

«Бомбей» феноменінің бар екендігін ғылыми тұрғыдан қалай түсіндіруге болады?- сұрақ қою.Ғылымның осы фактіні түсіндіре алатындығын айту.

Мұғалім сөзі: Демек, бізде осы құбылысты ақтау үшін жеткілікті білім жоқ. Бүгін сабақта біз жаңа білім алып, осы құбылысты түсіндіруіміз керек. Алайда, алдымен, жауап іздеудің бағытын анықтау керек. Ол үшін алдарыңыздағы қағазға қараңыздар.

Қағазда:A, b, c, D, B, a, d, C

Алдынғы сабақта өткен білімге оралып жауап іздеу. Қнадай гендерге жатады? Аллельді емес гендер деген жауапты айта отыра сабақтың мақсатын, жетістік критерийлерін шағару.

Сыныпты үш топқа бөлу. Әр топқа аллельді емес гендердің үш атауы беріледі:

1. “Эпистаз”;

2. Комплементарлық.

3. Полимерия

Әр топ сол әлемді тексеріп презентация жасайды. Өз араларынан президентті таңдап алады. Уақыт өткен соң әр топ өз жұмыстармен таныстырады. Келесі топтар жаңа ақпараттарды және терминдерді дәптерге жазып алып отырады.

ҚБ ретінде «Бомбей» феномені бар екендігін әр оқушы қалай ғылыми түрде түсіндірер еді.

START HERE

Рефлексия.

Қосымша ақпарат

Дифференциация – сіз қосымша қолдау көрсетуді қалай жоспарлап отырсыз? Анағұрлым қабілетті оқушыларға қандай тапсырма беруді жоспарлайсыз?

Бағалау - сіз оқушылар білімін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Пәнаралық байланыстарДенсаулық сақтау және қауіпсіздік қағидаларын орындау

Байланыс АКТ

Мәндер байланысы

Барлық оқушылар: Мендель заңдылықтарын ескеріп, негізгі генетикалық символдарды қолдана алады.

Оқушылардың көпшілігі: моногибридті будандастыруға есептерді шығара алатын болады.

Кейбір оқушылар: толымды және толымсыз доминанттылықтың айырмашылығына өмірден мысал келтіріп, қорытындылай алатын болады.

Жеке жұмысты бағалау

Оқушының жеке ойын жеткізе алуы, сабақтың тақырыбы мен мақсатын ұсынуын бағалау

Оқушының дербес жұмыс жасауы, көздеген нәтижеге қол жеткізуі

Қалыптастырушы бағалау

Есептер шығарып, қатемен жұмыс жасау

Математика, тарих, орыс, ағылшын тілдері, АКТ.

Өмір бойы білуге құштарлық. Өзіндік ізденуге ұмтылыс.

Рефлексия

Сабақтың мақсаттары/Оқу мақсаттары шынайы ма? Сіз бүгін не оқып білдіңіз? оқу атмосферасы қандай болды? Мен дайындаған оқу дифференциациясы табыстыма? Мен уақытты сақтадым ба? Мен жоспарға қандай өзгеріс енгіздім және неге?

Жалпы бағалау

Сабақтың қандай екі аспектісі ең табысты (сабақ беру мен оқытуды қарастырыңыз)?

1:

2:

Қандай екі мезет сабақты жақсарта алар еді (сабақ беру мен оқытуды қарастырыңыз)?

1:

2:

Мен сабақтан топпен жекелеген адамдар туралы маған келесі сабаққа дайындалуға көмек беретіндей не білдім?