ДНҚ репликациясы. Мезелсон мен Сталь эксперименттері. Чаргафф ережесі. Биология, 10 сынып, дидактикалық материал.

А тобы

 1.ДНҚ молекуласының оң бөлігі тізбегінің нуклеотидтердің тізбектілігі берілген. А-Г-Т-Ц-Т-А-А-Ц-Т-Г-А-Г-Ц-А-Т. ДНҚ-ның сол бөлігі тізбегінің нуклеотидтерінің тізбектілігін жазыңыз.

Берілгені:ДНҚ А-Г-Т-Ц-Т-А-А-Ц-Т-Г-А-Г-Ц-А-Т

Шешімі:_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. т-РНҚ молекуласының антикодоны а-РНҚ-ның нуклеотидтер тізбектілігін анықтаңыз, егер ДНҚ фрагментінің нуклеотидтер тізбектілігі Г-Ц-Ц-Т-А-Ц-Т-А-А-Г-Т-Ц болса.

Берілгені: ДНК Г-Ц-Ц-Т-А-Ц-Т-А-А-Г-Т-Ц

Шешімі:________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3. В молекуле ДНҚ молекуласындағы цитизондік молекулалар үлесі 18% болса, қалған осы ДНҚ молекулаларының пайыздық үлесін анықтаңыз.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

В тобы

1. ДНҚ молекуласының (бір тізбектің) сегменті мыналарды қамтиды:

150 нуклеотидті - A, 50 нуклеотидті - T,

300 нуклеотидті - Ц, 100 нуклеотидті - Г.

ДНҚ-ның А, Т, Г, Ц болатын екінші тізбектегі нуклеотидтерінің мөлшері мен және А, Т, Г, Ц –мен болатын ДНҚ-ның екі тізбегіндегі нуклеотидтерінің жалпы санын анықтаңыз.

Берілгені: 1-ДНҚ тізбегіндегі нуклеотидтер: А-150, Т-50, С-300, Г-100.

Табу керек: ДНҚ-ның екінші тізбегіндегі A, T, C, Ц мөлшері.

Шешімі:_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. ДНҚ фрагментінің бір жіпшесінде нуклеотидтер мына тізбектілік бойынша орналасқан: А–А–Г–Т–Ц–Т–А–Ц–Г–Т–А–Т. Берілген ДНҚ фрагментіндегі барлық нуклеотидтердің пайыздық мөлшерін және геннің ұзындығын анықтаңыз. Шешімі:_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

С тобы

• ДНҚ молекулапсы 4000 нуклеотидтен тұрады, берілген молекуладағы толық спиральді шиыршық санын табыңыз.

Шешімі: _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. ДНҚ молекуласының бір бөлігі 60 жұп нуклеотидтерден тұрады. Осы бөліктің ұзындығын анықтаңыз, егер нуклеотид ұзындығы 0, 34 нм болса.

Берілгені: 60 жұп нуклеотидтер

Табу керек: бөлік ұзындығы

Шешімі:__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Жауаптары*

А тобы

1 Жауап: ДНҚ сол жақ тізбегі: Т-Ц-А-Г-А-Т-Т-Г-А-Ц-Т-Ц-Г-Т-А

2. Ответ : аРНК нуклеотидтер тізбегі Ц Г Г А У Г А У У Ц А Г

антикодондары тРНК Г Ц Ц У А Ц У А А Г У Ц

3. 1) егер Ц = 18% болса, Г = 18% болады;2) А+Т үлесі 100% – (18% +18%) = 64%, яғни 32%

В тобы

1.Шешімі:

А=Т, Г=Ц, комплементарлы, сондықтан екінші тізбекте Т-150, А-50, Г-300, Ц-100

Барлығы:

А(150+50)+Т(50+150)+Г(300+100)+Ц(100+300)=1200

Жауап: екінші тізбектегі нуклеотидтер Т-150, А-50, Г-300, Ц-100;

Екі тізбекте 1200 нуклеотид.

2. 1) екінші жіпшені толықтырамыз (комплементарлық принципі бойынша)2) ∑(А +Т+Ц+Г) = 24, оның ∑(А) = 8 = ∑(Т)24 – 100%=> х = 33,4%8 – х%24 – 100%=> х = 16,6%4 – х%∑(Г) = 4 = ∑(Ц).

С тобы

1.А=Т, Г=Ц, комплементарлы болғандықтан

А және Т арасында екі 12х2=24 байланыс

Г және Ц арасында үш сутектік байланыс, сол себепті 20х3=60 байланыс

Барлығы 24+60=84 сутектік байланыс

2. Шешімі: нуклеотид ұзындығы 0, 34 нм

60х0,34= 20,4 нм

Жауап : 20,4 нм