Электр энергиясын пайдалану, өңдіру және тасымалдау. Трансформатор. Физика, 11 сынып, презентация.

Сергіту сәті «Сағаттық достар».

1. Shake hands

2. Tap the back

3. Smile

4. Wave hands

5. Wink

6. Give a compliment

7. Wish anything

8. Send a kiss

9.Give massage

10. Rub the back

11. Make him smile

12. Receive a compliment

Электр энергиясын пайдалану, өңдіру және тасымалдау. Трансформатор

11.5.3.5 - электр энергиясын тасымалдау үшін жоғары кернеудегі айнымалы токтың экономикалық артықшылықтарын түсіндіру;

Бағалау критерийлері:

-электр энергиясын өндіру жолдарын анықтайды;

-ГЭС, АЭС, ЖЭС салыстырады;

-Трансформатордың жұмыс істеу принципін түсіндіреді;

-электр энергиясын тасымалдау үшін жоғары кернеудегі айнымалы токтың экономикалық артықшылықтарын түсіндіреді.

https://twig-bilim.kz/kz/film/ac-dc-and-transformers

Иван Филиппович Усагин

1882

жылы

Көптеген жағдайда бiр ток көзiнен әртүрлi кернеуге арналған құралдарды қоректендiру қажет болады.

Мысалы, теледидарды 220 В-тық ток көзiне қосқан кезде оның iшiндегi қыздыру шамдарына 6,3 В, транзисторларға 1-2 В, ал электронды-сәулелендiру түтiкшесiне 15000 В кернеу беру қажет.

Кернеудi осылай қажетiмiзше көтерiп, немесе төмендету үшiн трансформаторлар деп аталатын құралдар пайдаланылады.

Қуаттың тұрақты дерлік мәнінде айнымалы ток кернеуінің ток күшімен қатар өзгеруін айнымалы токтың трансформациясы дейді.

Айнымалы токтың трансформациясын жүзеге асыратын құрал трансформатор деп аталады. Ол электромагниттік индукция құбылысына негізделген.

Трансформаторды алғаш рет 1878 жылы орыс ғалымы П.Н.Яблочков ойлап тапқан, кейін оны 1882 жылы И.Ф. Усагин жетілдірді. Қарапайым трансформатор ферромагниттi өзекшеге кигiзiлген өткiзгiштердiң екi жақты орамдарынан тұрады

Трансформатордың құрылысы

Темір өзекше

Бiрiншi реттi орам қоректендiрушi кернеу көзiне, ал екiншi реттi орам тұтынушыларға қосылған. Олардың сәйкес орамдарының саны n1 және n2-ге тең.

Трансформатордың жұмыс iстеу принципi электромагниттiк индукция құбылысына негiзделген:

Бiрiншi реттi орамдар арқылы айнымалы ток өткен кезде ферромагниттiк өзекшеде айнымалы магнит ағыны пайда болады. Бұл магнит ағыны өз кезегiнде екiншi реттi орамдарды да тесiп өтетiн болғандықтан осы орамдарда индукциялық ЭҚК-iн туғызады. Егер екiншi реттi орамдар тұтынушыларға қосылған болса, онда бұл тiзбектен де айнымалы ток өтедi. Ал бұл айнымалы ток өзекшеде қайтадан өзiнiң айнымалы магнит ағынын туғызады. Екiншi орамдардың туғызған магнит ағыны өзекшедегi толық магнит ағынын кемiтедi, бұл өз кезегiнде бiрiншi реттi орамдардағы өздiк индукция ЭҚК-iнiң кемуiне алып келедi. Өздiк индукция ЭҚК-iнiң кемуiнен бiрiншi реттi тiзбекте ток арта бастайды да, қоректендiрушi кернеудiң мәнi өздiк индукция ЭҚК-iне теңескенде жүйеде тепе-теңдiк орнайды.

Орамдар санының бiр-бiрiне қатынасын

трансформациялау коэффициентi деп атайды. К>1 болғанда трансформаторлар төмендеткiш,

ал K<1 болса жоғарылатқыш трансформаторлар болып табылады.

Бiрiншi және екiншi орамдардағы ток күшi, кернеу мен орам сандарының арасында байланыс бар

Энергияның сақталу заңына сәйкес

Р2=P1-Pор-Pөз

мұндағы Р2=I2U2cosφ2– екiншi тiзбектен

тұтынушылар пайдаланатын қуат,

Р1=I1U1cosφ1– бiрiншi тiзбекке қоректену көзiнен

берiлетiн қуат,

ал Рор=I12r1+I22r2 – актив кедергiлерi r1 және r2 – ге

тең орамдардағы қуат шығыны

Рөз– ферромагниттiк өзекшенiң магниттелуiмен

байланысты қуат шығыны.

Трансформатордың жұмыс істеу принципі

I

II

жүктеме

Трансформатордың пайдалы әсер коэффициентi (ПӘК)

ЭҚК катушкаға әсер етуі;

Екі катушканың орам саны бірдей болғанда, трансформаор кернеуінің өзгеруі;

I

II

жүктеме

Трансформатордың жұмыс істеу принципі

N1

N2

жүктеме

Трансформатордың түзілуі

Трансформатордың сиппатамалары:

U1, U2 – бірінші және екінші жүктеменің электр кернеуі.

I1, I2 – бірінші және екінші жүктеменің ток күші

N1, N2 – бірінші және екінші жүктеменің орама саны

k –трансформация коэффициенті

Трансформация коэффициенті (k) — бірінші жүктемедегі орам санының екінші жүктемедегі орам санына қатынасы.

Төмендеткіш трансформатор

Жоғарылатқыш трансформатор

N1

N1

N2

N2

«СМС»

-бүгінгі сабақта не қызықты болды?

-бүгінгі сабақта не қиындық келтірді?

-бүгінгі сабақта не қажет болды?