Электромагниттік индукция заңына есептер шығару. Ленц ережесі. Физика, 10 сынып, сабақ жоспары.

Мектеп: Көкшетау қаласындағы физика-математика бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі

Мұғалімнің аты-жөні:

Сабақ тақырыбы

Электромагниттік индукция заңына есептер шығару. Ленц ережесі

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

• Фарадей заңы мен Ленц ережесі арқылы ЭҚК пайда болуын дәлел келтіре отырып түсіндіру

Сабақ мақсаттары

• Физиканың ең негізгі қағидаларының бірі ЭМИ заңының тұжырымдамасын игеру;
• Индукциялық токты және магнит өрісіндегі қозғалыстағы өткізгіштегі ЭҚК анықтау жолдарын үйрету;
• ЭМИ өмірдегі құбылыстармен байланыстыру
• -Соленоидтың магнит өрісін сипаттау

Бағалау критерийлері

• Магнит ағынының өлшем бірлігі вебер-дің физикалық мағынасын түсінеді және Ф=BScosα формуласын біледі, қолданады
• Берілген тапсырмалардың 80 пайызын орындай алады.
• ЭМИ қоршаған ортадағы құбылыстардан ажырата алады;
• ЭМИ құбылысына есеп шығарудаың тиімді жолдарын таңдай біледі .

Тілдік мақсаттар

Оқушылар өздерінің түсініктерін көрсететін жаңа сөздерді пайдаланулары керек. Олар терминдерді түсіну және қолдану керек.

Диалог үшін пайдалы баянды сөйлемдер:

Магниттік және электрлік құбылыстың байланысы қалай дәлелденеді?

Магнит өрісінің күш сызықтары деп нені түсінесіңдер?

Ампер күші дегеніміз қандай күш?

Лоренц күші қандай күш? Оның бағыты қалай анықталады?

Сөздік

Құндылықтарды дарыту

• Ойды, пәндік білім мен дағдыларды құру мен дамытуға ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік және жеке бастың маңызды тапсырмалары контексінде ғылыми мәселелерді ойлауға қабілетті ақпараттандырылған және сындарлы ойлай білетін азаматтар тәрбиелеу.
• Өмір бойы білім алу құндылығын сыни тұрғыдан ойлау арқылы білімге деген құштарлығын қалыптастыру

 Пәнаралық байланыстар

Математика, техника

АКТ қолдану дағдылары

Оқу процесін АКТ көмегімен көрнекілендіру

Бастапқы білім

• магнит өрісінің белгіленуі;
• центрге тартқыш күштің формуласы;
• магнит ағының тығыздығы түсінігі;
• вектордың құраушыларға жіктелуі.

Сабақ барысы

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Өткен тақырыпты пысықтау

Физикалық диктант:

• Электромагниттік индукция құбылысын түсіндіріңіз. Оны ашқан кім?
• Магнит ағыны деген не?
• Тұйық контурға магнитті енгізгенде/шығарғандатоктың пайда болуын түсіндір.
• Ленц ережесін тұжырымда

Оқушылар берілген сұрақтар бойынша сұрақ –жауап арқылы жауаптарын ауызша түсіндіреді. Мұғалім оқушылардың жауаптарын толықтығын бағалай алуы тиіс.

Тақырыпты пысықтау:

Тест тапсырмасы Қосымшада

Деңгейлік тапсырмалар 1-7 (В деңгей) 8-15(С)3.309, 3.320

•  Контурды тесіп өтетін магнит ағыны 10 мс ішінде  20 мВб–ден    10 мВб–ге  дейін кемігенде контурдағы индукцияның ЭҚК-і қалай өзгереді?
•  Ток күші  2 А болатын кезде 8 Вб  магнит ағыны болатын болса, контурдың индуктивтілігі неге тең?
•  Егер индуктивтілігі 3,5 Гн катушкада индукцияда ЭҚК–і   105 В  болса, онда ток күшінің өзгеру жылдамдығы неге тең?
•  Ток күшінің 0,25 с ішінде 2 А-ге бірқалыпты өзгеруі 20 мВ өздік индукция  ЭҚК-ін қоздырады. Өткізгіштің индуктивтілігі неге тең?
•  Ауданы 400 см2 контурда 0,04 с уақыт ішінде магнит индукциясы 0,2 Тл-ға дейін бір қалыпты кемігенде,  0,6 В   ЭҚК-ін тудырады. Магнит индукциясының бастапқы мәні қандай?
•  Магнит өрісінің энергиясы  4 есе  кемігенде, осы контурдағы ток күші неге тең?
•  Актив  бөлігінің ұзындығы 1 м, магнит өрісі индукция сызықтарымен  600  бұрыш жасай қозғалатын өткізгіште 1 В  индукция ЭҚК-і қозады. Егер магнит өрісінің индукциясы 0,2 Тл  болса өткізгіштің жылжу жылдамдығы неге тең?

 9. Индукциясы 8 мТл біртекті магнит өрісінде, магнит индукциясы векторына 30⁰ бұрыш жасай 5 м/с жылдамдықпен орын ауыстырған, актив бөлігінің ұзындығы 0,25 м өткізіштің индукция ЭҚК-і неге тең?

 10. Ток күшінің I 1 -ден _____I 2 -ге дейін өзгеруі кезінде магнит өрісінің энергиясы W-ге өзгерді. Электромагниттің индуктивтілігі неге тең?

 Қосымша есептер

 1. Индукциясы 0,1 Тл біртекті магнит өрісінде 100 орам сымнан тұратын катушка бірқалыпты айналады. Катушканың көлденең қимасының ауданы 100 см² . Катушка айналғандағы бұрыштық жылдамдығы 10 рад/с тең. Катушкада пайда болған максимал ЭҚК-і неге тең?

 2. Ұзындықы 25 см өткізгіш, 5 м/с жылдамдықымен магнит өрісінде, магнит индукция векторына перпендикуляр бақытта қозқалады. Өткізгіштегі магнит индукциясының ЭҚК-і 1,5 В болса, өріс индукциясының мəні (sin90⁰ =1) қандай?

 3. Ток күші 3 А,индуктивтілігі 4 Гн контур арқылы өтетін магнит индукциясының ағыны неге тең?

 4. Индукциясы 0,01Тл магнит өрісінде радиусы 10см щеңбер сызған протонның жылдамдығы (q = 1,6·10^-19Кл; m =1,6·10^-27кг) неге тең?

Рефлексия

Рефлексия – «кері байланыс»;оқушылар өз іс- әрекеттерін бағалайды. (өзін – өзі бақылау, толқыныс). Activity «Серіктестіктеріңізбен сөйлесіңіз»

• Білген 3 нәрсемен;
• Оңай деп ойлайтын нәрсемен;
• Қиын деп ойлайтын нәрсемен;
• Болашақта оқитын нәрсемен;

Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Барлық оқушылар:

Магнит өрісін сипаттай алады

Оқушылардың көпшілігі:

Сол қол ережесін біледі және оны қолдана алады.

Кейбір оқушылар: Ампер заңының практикалық қолданылуын талдап сипаттай алады.

Мадақтау сөздері

Шапалақтау

Бағалау парақтары

Сабақ барысында қолдау, қолпаштау көрсету жетістік критерийлері арқылы

Қысқа мерзімді қалыптастырушы бағалау

Кабинетті желдету

Кабинетте приборлармен жұмыс жасау барысында қауіпсіздік ережесін сақтау

Жұмыс кезінде қауіпсіздік техникасын сақтау қатаң ескертіледі.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба?

Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?