Бензол және оның гомологтарын алу. Химия, 10 сынып, дидактикалық материал.


Сұрақтар:

1.Бензолдың гомологиялық қатарын атаңыз?

2. Бензол формуласы?

3.Бензолдың жалпы формуласы?

4. Толуол формуласы?

5. Ксилол формуласын жалпы формула бойынша шығарыңыз ба?

6. Гомологтардың бір-бірінен айырмашылығы беретін топты жазыңыз?

Заполните таблицу «Гомологи бензола»

Атауы

Формула

Құрылымдық формула

Ерекшеліктері

Метилбензол (толуол)

 

 

Түссіз жанғыш сұйықтық. Сумен араласпайды. Спиртпен, эфирлермен, көмірсутектермен шектелмеген мөлшерде араласады.

 

С8Н10

 

Бензин тәріздес иісі бар улы түссіз сұйықтық. Спиртте, бензолда, эфирлерде ериді.

Пропилбензол

 

 

Өткір иісі бар жанғыш сұйықтық, түсі жоқ. Суда ерімейді, бірақ органикалық еріткіштермен жақсы араласады.

Бутилбензол

 

 

Камфораның иісі бар Ұшпа түссіз кристалды зат. Бензолда, эфирде, спиртте ериді, сірке қышқылымен нашар араласады.

Бензолды алу реакциялары

 https://distant-lessons.ru/poluchenie-benzola-i-ego-gomologov.html

  • Мұнай.
  • Мұнайды ароматтау (гексан циклизациясы):
  • а) Катализатордың қатысында алкандарды дегидроциклдеу (дегидрирлену және циклдеу)
  • С6H14 → C6H6+4H2  Реакция шарттарына назар аударыңыз-қысым, температура және катализатор. Олар әдеттегі жағдайларда гексан мұндай реакцияға түспейді дегенді білдіреді. Алкандар енжар заттар.

* Циклогександы дегидрлеу: бұл әдіс бензол ғана емес, оның гомологтары да алуға болатынымен жақсы. Ол үшін бүйірлік тізбекте қажетті атомдармен циклогексан алу керек 

 С6H12 → C6H6 + 3H2 

 

* Бензол гомологтарын алу: бензолды алкилдеу:

реакция катализатор — алюминий галогенидінің қатысуымен жүргізіледі, мысалы, AlCl3:

C6H6 + CH3Cl → C6H5CH3 + HCl 

 

  • Зелинский  реакциясы. Ацетиленнен бензол алу:3С2H2 → C6H6 

 

Бейорганикалық заттардан бензол алу:

• 1 нұсқасы:

CaC2 + 2H2O → Ca (OH)2 + C2H2 — ацетилен

әрі қарай-Зелинский реакциясы: 3С2H2 → С6H6-алудың ең қысқа жолы.

• 2 нұсқасы:

Бастапқы зат-Al Al4C3:

Al4C3 + 12H2O → 4Al (OH)3 + 3CH4-метан

2CH4 (1500 °C) → C2H2 + 3H2

әрі қарай-Зелинский реакциясы

2. Басқа органикалық емес заттардан бензол мен оның гомологтарын алу:

1) алканнан бензол алу:

CH4 (1500 °C) → C2H2 (С 600ºC) → C6H6

2) алкеннен бензол мен оның гомологтарын алу:

C2H4 → C2H2 →C6H6

Схемасы: aлкен → дибромалкан → циклоалкан → бензол гомологы

CH2=NO - (CH2) 4-CH3 + HBr → CH3-A (Br) - (CH2) 4-CH3

CH3-A(Br)-(CH2)4-CH3 + Br2 → CH3-A (Br)-(CH2)4-CH2Br

CH3-A(Br)-(CH2)4-CH2Br + Zn → C6H13-CH3-метилциклогексан + znbr2

C6H13-CH3 → C6H5-CH3 + 4H2



Толық нұсқасын 30 секундтан кейін жүктей аласыз!!!


Әлеуметтік желілерде бөлісіңіз:
Facebook | VK | WhatsApp | Telegram | Twitter

Қарап көріңіз 👇



Пайдалы сілтемелер:
» Туған күнге 99 тілектер жинағы: өз сөзімен, қысқаша, қарапайым туған күнге тілек
» Абай Құнанбаев барлық өлеңдер жинағын жүктеу, оқу
» Дастархан батасы: дастарханға бата беру, ас қайыру

Соңғы жаңалықтар:
» Ораза айт намазы уақыты Қазақстан қалалары бойынша
» Биыл 1 сыныпқа өтініш қабылдау 1 сәуірде басталып, 2024 жылғы 31 тамызға дейін жалғасады.
» Жұмыссыз жастарға 1 миллион теңгеге дейінгі ҚАЙТЫМСЫЗ гранттар. Өтінім қабылдау басталды!